Кіріспе

Австралиялық көліктер, Австралияның Мельбурн қаласында автобустар кең желісі бар, Мельбурндағы қоғамдық көліктің маңызды түрі болып табылады. 346 маршрут әртүрлі жиілікпен (Кью мектептеріне қызмет көрсетуді қоспағанда), мемлекеттік үкіметтен франшиза алған жеке меншік автобус компанияларымен іске асырылады. Night Network автобус жүйесі 10 маршруттан тұрады және жұма және сенбі күндері жұмыс істейді, ал SmartBus орбиталық автобус желісі қазіргі уақытта тоғыз маршруттан тұрады, ол қала ішіндегі қарым-қатынасты жеңілдетуге бағытталған, алайда ағымдағы желі көбінесе радиалды желі болып табылады. Автобус желісінің көп бөлігі myki билет жүйесімен қамтылған. Бірнеше жеке операторлар Мельбурнның ірі әуежайларына автобус қызметтерін ұсынады, олардың ең маңыздысы – SkyBus. Бұл қызметтер myki билет жүйесін пайдаланбайды. Кейбір жергілікті әкімдіктер өздерінің аумақтарында тегін қоғамдық автобустармен қызмет көрсетеді. CBD және жақын жердегі туристік орындарда да туристік автобустар бар. Қала көбінесе қала ішіндегі трамвай желісіне және радиалды пойыз желісіне сүйенсе, Мельбурнның шеткі аймақтары көбінесе автобуспен қамтамасыз етіледі. Мельбурн автобустары Мельбурнның пойыз және трамвай желісіне қосымша желі ретінде де қызмет етеді. Мельбурнның пойыз және трамвай желілерінен айырмашылығы, 1950 жылдарға дейін Мельбурндағы автобустар негізінен реттелмеген еркін нарықта жеке компаниялармен жұмыс істеді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Мельбурн қаласында автобуспен жүретін жолаушылар саны 1952–1953 жылдары 157 миллионға жетті. Ол кезде Мельбурнның жалпы халқы 1,5 миллион адамды құрады, яғни әрбір тұрғын жылына орташа есеппен 100 рет автобуспен жүрген. 1980–1981 жылдары жолаушылар саны 2,8 миллион халқы бар қала үшін 71,5 миллионға дейін төмендеді, яғни бір адамға шаққандағы жолаушылар саны жылына 25 адамға дейін азайды.

Ерте тарих

1912 жылы Мельбурн қаласындағы алғашқы моторлы автобус операторы – «Мельбурн моторлы автобустар» компаниясы құрылды. Компания Англиядан Daimler CC автобусын импорттады, ол жергілікті жағдайда жан-жақты сынақтан өтті. Автобуста 20 адам, ал жоғарғы палубада 14-16 адам сыятын болды. Автобус толық жиынтық түрінде импортталды, бірақ болашақ автобустар үшін кабина шассиі жергілікті австралиялық автобус құрастырушылармен импортталатын болды, олар сынақ көлігінің үлгісіне сәйкес автобус корпусын жасауға қабілетті еді. Daimler CC автобусы 1912 жылдың қараша айында жеткізілді және 40 ат күшіне ие Knight жеңді клапанды қозғалтқышымен, үнсіз тізбекті беріліс жүйесімен және құртты беріліс қорабымен жабдықталған. Дәл осындай көлік Лондон қалалық кеңесі де Лондон маңындағы қызметтерді кеңейту үшін 400 данасын тапсырыс берген еді. 1912 жылдың Рождество қарсаңында «Даймлер» екі қабатты автобусы «қала көшелерінде жылдам және үнсіз қозғалды» деп хабарланды. Автобус сол кезде Брансуик-Ист пен Суонстон көшесі арасында ақылы жүргізуге басталды. 1913 жылдың қаңтарында Daimler автобусының жақсы қамқорлыққа ие болғаны хабарланды, автобус «қозғалтқыштың тегіс жұмысы, шусыз берілістері және жүктемені бастағандағы тыныш әрі жеңілдігі» үшін мақтауға ие болды. 25 қаңтарда Мельбурн қаласының мэрі (кеңесші Хеннесси) және Мельбурн қалалық кеңесінің мүшелері «Мельбурн Омнибус Мотор Ко» компаниясы пайдалануға дайындалып жатқан Daimler автобусының бірімен Сент-Килдаға барып қайтты. Ақпан айының соңына дейін Daimler автобустарының тағы бір партиясы импортталуы тиіс еді. Осы кезде компания жергілікті жерде корпус құрастыру бойынша келісімшарттар жасады. Дизайн Лондондағы Daimler автобустарының корпустарында қолданылған үлгіге негізделген. 1913 жылдың мамырында бірнеше бағыттар құрылғандығы және осы уақытта Сент-Килда мен Брансуик-Ист арасындағы жаңа желі ашылғаны хабарланды. 1913 жылдың қарашасында «Мельбурн моторлы автобустар» компаниясы 100-ден астам адамды жұмысқа алғаны туралы мәліметтер бар. Daimler автобустарының импортталған паркіне қатысты, австралиялық мердігерлер осы уақытқа дейін 18 автобус корпусын аяқтады. Коляска құрастырудағы жергілікті мердігерлердің бірі – Jas. Flood and Co компаниясы болды.

1914 жылдың қаңтарында газеттер «Мельбурн моторлы автобустар» компаниясының қала мен негізгі қала маңындағы түнгі автобус қызметін енгізуді қарастырып жатқанын хабарлады. 1914 жылдың наурыз айында Мельбурн мен Прахан арасында жексенбі күндері жарты сағат сайын автобус қатынасы ашылды. Осы кезде қала арқылы Сент-Килда, Солтүстік Мельбурн, Флемингтон көпірі, Брансуик, Донкастер және Гейдельбергке бағыттар да болды. 1914 жылдың маусым айында компания Кьюге күнделікті қызмет көрсетуді сынақтан өткізді. 1914 жылдың қазан айында Фитцрой және Норткоттан Мельбурнға жексенбі таңертеңгі бағыттар құрылды. 1914 жылдың шілдесінде «Мельбурн моторлы автобустар» компаниясы барлық автобустардың гаражын Мельбурн қаласындағы Тиннинг көшесіне көшірді. Осы кезде компанияда 20 Daimler автобусы қызмет етті, екеуі бір апта ішінде, ал тағы үшеуі айдың соңына дейін пайдалануға берілуі тиіс, бұл Daimler автопаркіне барлығы 25 автобусты құрады. 1914 жылдың 5 қарашасында Daimler коммерциялық көліктерінің ұлттық дистрибьюторы болған Sunshine Motor Co компаниясы 22 Daimler автобусы мен жүк көлігінің шассиін сатқанын, бірақ олар Англиядан Австралияға жүзіп барар алдында соғыс жарияланғанын хабарлады. Daimler зауытының көліктері Ұлыбритания үкіметімен реквизицияланды және соғыс кезінде де солай болды. Соғыс басталғаннан кейін және британ үкіметінің автобус экспорттауға тыйым салуынан кейін «Мельбурн моторлы автобустар» компаниясы өз автопаркін көбейтіп, қызметтерге деген сұраныстың артуын қанағаттандыра алмады. 1914 жылдың 30 маусымында аяқталған жыл ішінде тасымалданған жолаушылардың жалпы саны 3,141,000 адамды құрады және олар 459,345 шақырым жерді басып өтті. Бұл Daimler автобусының орташа есеппен 34,020 миль аралықта жүргенін білдірді. «Мельбурн моторлы автобустар» компаниясының жұмыс істейтін Daimler екі қабатты автобустарымен қатар, Мельбурн қаласының көптеген жеке автобус операторлары жеті орындық автобустарды пайдалана бастады. Бұл шағын автобустарды пайдалану мемлекеттік жол ережелерін айналып өту әрекеті болуы мүмкін. Алғашқы операторлардың кейбіреулері тұрақты кестемен белгіленген бағыттарды жүргізген, бірақ бағыттарды реттеу немесе оларды ресми түрде тану үшін мемлекеттік орган болған жоқ. Бірнеше компаниялар трамвай бағыттарымен бәсекелесіп, трамвай бағыттарымен жүріп, бірақ төмен баға ұсынды. 1924 жылғы «Моторлы омнибус туралы» заң трамвай жолдары бойында автобус бәсекесіне тыйым салды. Trak Motor автобус компаниясын 1923 жылы автобус саласындағы пионер және көрнекті теңізші офицері Фред Найт және үш серігі құрды. Барлық төртеуі бұрынғы британ теңіз күштерінің офицерлері болды. Найт 1924 жылдың қаңтарында Kintrack Motor автобус компаниясын да құрды, автобустар қаладан Колфилдке бағыт бойынша наурыз айында жұмысын бастады. Kintrak әйел автобус жүргізушілерін жұмысқа алған алғашқы компания болып ерекшеленді. Ventura Bus Lines компаниясын 1924 жылы Гарри Корнуолл құрды, ол Бокс-Хилл мен қала арасында автобус бағытын ашты, кейін Бокс-Хилл мен Ментон арасындағы топырақ жолдармен автобус жүргізді, бұл шамамен 700 бағытқа тең келіп, кейін орбиталды 903 бағытына біріктірілді. Ventura компаниясының алғашқы депосы Бокс-Хилл Сауттағы Стейшн-стрит пен Кентербери-роудтың бұрышындағы жанармай құю станциясында орналасқан. 1925 жылы Мельбурн және Метрополитендік трамвайлар кеңесі (M&MTB) алғашқы трамвай автобустарын енгізді. Оның алғашқы автобус бағыты Ла-Троб-стриттен Суонстон-стрит бойымен және Эльстернвик станциясына дейін Глен-Хантли-роуд бойымен өтті. 1960 жылдарға қарай, Австралияның басқа қалалары трамвайларды автобустармен алмастырғаннан өзгеше, Мельбурн өзінің негізгі трамвай желісін сақтап қалды. Мельбурн трамвай жүйесін жою тенденциясына қарсы тұрды, өйткені қаланың кең көшелері және геометриялық көшелер үлгісі трамвайларды көптеген басқа қалалардағыдан қарағанда тиімдірек етуге мүмкіндік берді. M&MTB төрағасы сэр Роберт Риссонның тұрақты басшылығы да болды, ол трамвайлардың адамдарды көптеп тасымалдаудың тиімді тәсілі болып қалатынын және бетонға орнатылған трамвай жолдарынан бас тартудың құны тым жоғары екенін қатты айтты. Grenda Corporation компаниясын 1945 жылы Джордж Гренде құрды. Ол сүт тасымалдау көлігін сатқаннан кейін алты шағын автобус, төрт автобус бағыты және Денденонгтағы автобус депосының негізін сатып алды, ол ақырында Grenda's Bus Services компаниясына айналды.

1950-1960 жылдар

1950 жылдан бастап Мельбурн автобус операторлары житнилерді толық көлемді автобустармен алмастыра бастады. 1952 және 1969 жылдар аралығында «Вентура» Clarinda Transport, High Street Road Bus Service және Knibbs Bus Service компанияларын сатып алды. Сонымен қатар, ол Блэкберн мен Клейтон арасындағы бағытты (шамамен қазіргі 703 бағытына тең), Глен Уэверли және Ист-Бэрвуд бағыттарын қосты, ал 1957 жылы Орталық және Уоригал көшелерінің қиылысында Оукли Оңтүстік депосын ашты. Осы кезеңде «Вентура» Box Hill South депосын жабылып, оның орнына Махони Роудтағы жаңа депоны салды. 1960 жылдары MMTB жеке оператор банкротқа ұшырағаннан кейін солтүстік-шығыс қала маңындағы бағыттарды өз басқаруына алды. Бұл бағыттар кейін Ұлттық автобус компаниясына сатылды. Трамвайлар басқармасы бұрын-соңды болмаған қадам ретінде өз автобустарын трамвайлармен бірдей деңгейде – аптаның жеті күні түнгі жарыққа дейін 10-20 минут сайын қызмет көрсетуге көшті. 1969 жылы «Вентура» Митчам ауданындағы бірнеше автобус бағыттарын C Young-тен сатып алды.

1970 жылдар

1970 жылы Вентура Борония автобус желілерін сатып алды; осы екі сатып алу компанияның 12 бағыттық қызметтерін кеңейтті. Кеффорд корпорациясы 1976 жылдың қаңтарында Point Cook – Werribee жолаушылар тасымалдау қызметін сатып алып, Виктория автобус нарығына енді. 1973 жылы Grenda Peninsula Bus Lines сатып алды, ал 1978 жылы Данденонг қаласында орналасқан Volgren компаниясын құрды, ол қазір Австралиядағы ең ірі автобус жасаушы кәсіпорны болып табылады.

Реттеу

Көптеген автобус компанияларының банкротқа түсуі 1970 жылдары Мельбурн қаласының автобус желісіне мемлекеттік үкіметтің араласуына себеп болды. Автобустардың жауапкершілігі ақырында Қоғамдық көлік корпорациясына берілді. Қоғамдық көлік корпорациясы Мельбурн автобус желісінде билет сатуды өз мойнына алды және маршруттарды түрлі жеке операторларға жүктеді.

1980 жылдар

1981 жылдың желтоқсан айында Кеффорд корпорациясы автобус бизнесін Мельбурннен тысқары қарай кеңейтті, Баллараттағы Дэвис Мотор Сервисін сатып алып. 1983 жылы Grenda да Portsea Passenger Service сатып алу арқылы кеңейді, бұл Морнингтон түбегіндегі олардың беделін нығайтты. 1983 жылдың шілдесінде Мельбурнның трамвай, пойыз және автобус қызметтерін біріктіру мақсатында, 1983 жылғы Көлік туралы заңға сәйкес Метрополитен транзит басқармасы құрылды. Көбінесе "Мет" деп аталатын Метрополитен транзит басқармасы, Мельбурнның автобус желісін өз Автобус және Трамвай бөлімшесі арқылы басқарды, сондай-ақ трамвай автобус қызметтерін де басқарды. Реформаларға автобус, пойыз және трамвай билеттерін біріктіру кірді. 1983 жылдан бастап мемлекеттік билік көптүрлі билеттерден түскен барлық кірісті жинап алды, ал жеке автобус операторларына шығындары үшін бір ай бұрын төлем түсті. Алайда, мемлекеттік билік инфляция деңгейіне сәйкес билеттерге берілетін субсидияны арттыруда қиындықтарға тап болды. Мемлекеттік билік жаңа автобустарды сатып алуға мораторий енгізіп, сондай-ақ субсидия мәселесін шешу үшін жеке автобус операторларының санын азайтуға тырысты.

Бар немесе өсе бер

Шығыстарды қысқарту мақсатында Каин үкіметі жеке операторлардың санын азайтуды және қала ішіндегі автобус бағыттарының санын арттыруды жоспарлады. Осы кезеңде Мельбурн автобус желісін (Мет автобустарын қоспағанда) көптеген шағын, отбасылық операторлар басқарды, олардың әрқайсысы бес-алты бағыттан аспайтын. Каин үкіметі автобус қызметтерін оншақты шағын компаниялардың орнына, жарты ондай ірі компаниялар ұсынса тиімдірек және экономикалық тұрғыдан пайдалы болады деп есептеді: ірі операторлар автобустарды сатып алу, жөндеу шығындары, персонал және қоймалар бойынша үлкен экономияға қол жеткізер еді. Мемлекеттік үкімет сондай-ақ, көптеген шағын автобус компанияларымен келіссөздер жүргізуге қарағанда, азырақ ірі компаниялармен келісімшарт жасау оңайырақ болады деп санады. Сондықтан 1986 жылы үкімет көптеген шағын операторларға «Жүргізуді тоқтатыңыз немесе дамыңыз» деген қысым жасады. Мемлекеттік «Жүргізуді тоқтатыңыз немесе дамыңыз» саясатына жауап ретінде, әсіресе 1986-1988 жылдар аралығында автобус индустриясында бірігу процесі жүрді. 1986 жылы Driver Bus Lines пен Shave Bus Service компаниялары бірігіп, Waverley Transit компаниясын құрды. Шағын отбасылық операторларды біріктіру 1987 жылы Ventura компаниясы Bentleigh Bus Lines, Rennies Bus Services, Willis Bus Services және Hawthorn Bus Services компанияларын сатып алғанда жалғасты. Осы сатып алулардың нәтижесінде Ventura өзінің East Burwood қоймасын сатып, оны үлкен Knoxfield қоймасымен ауыстырды. 1987 жылдың тамызында Kefford Corporation Footscray, Highpoint City және East Keilor қалаларына қызмет көрсеткен Bono Bus Services компаниясын сатып алды. Сондай-ақ 1987 жылы Cunningham Bus Lines (503 бағытын басқарған, Essendon қаласынан Brunswick East қаласына дейін) Moonee Valley Coaches компаниясымен сатып алынды. Бірігу процесі 1988 жылдың қаңтарында Kefford Corporation Sitch Bus Services (Sunshine, North Sunshine, St Albans, Footscray, Yarraville, Altona, Laverton және Williamstown қалаларына қызмет көрсеткен) және Sinclair Bus Services (Monash University, Elwood және Gardenvale қалаларына қызмет көрсеткен) компанияларын сатып алғанда жалғасты. 1988 жылдың тамызында Southland Bus Service (645 Southland – Mentone – Sandringham, 652 Southland – Beaumaris, 654 Moorabbin – Southland – Clayton – Westall, 655 Chadstone – Murrumbeena – Southland, 656 Moorabbin – Clayton және 636 Chadstone – Hughesdale – Southland бағыттарын Ventura компаниясымен бөліскен) Grenda Corporation компаниясына өткізілді. Southland bus lines, сондай-ақ басқа Grenda Group сатып алған компаниялар, оның ішінде Blue & Silver Bus Lines, Hampton Red, Hampton Green және Camden Bus Lines Moorabbin Transit компаниясына біріктірілді.

Жаңа автобустарға тыйым салу

Автобус операторлары енді өздерінің жұмысын мемлекеттік субсидия арқылы қаржыландырды, бұл субсидияның бір бөлігі көптүрлі билеттерден түсетін кірістер есебінен толықтырылды (әр автобус компаниясы жеке билет шығарудың орнына). «Дамы немесе өс» саясатынан асып түсетін шығындарды қысқарту мақсатында мемлекеттік үкімет жеке автобус компанияларына жаңа капиталдық инвестицияларға (мысалы, жаңа автобазаларға жұмсалатын қаражат) субсидия беруден бас тарды және автобустарды жаңалауға берілетін субсидияларды тоқтатты. Автобус компаниялары автопарктерін жаңа автобустармен толықтырса, барлық шығынды өздері төлеуге міндетті болды. Бұл саясат 1980-ші жылдардың соңы мен 1990-шы жылдары автобус паркінің қартаюына себеп болды, бірақ кейіннен бұл шектеу алынып тасталды.

Квинстің

1988 жылы сол кездегі Метрополитендік көлік басқармасы (Met) Мельбурн қаласының барлық автобус бағыттары бойынша тендер жариялады. Тендерлер аяқталуына дейін Met қызметкерлері Waverley Transit компаниясына кейбір қолданыстағы бағыттарға тендер ұсынудың қажеті жоқ екенін айтқан көрінеді. Тендерлік процестің нәтижесінде бұрын Ventura компаниясы басқарған жеті автобус бағыты және бұрын Waverley Transit компаниясы басқарған үш бағыт Quince's Scenicruisers деген компанияға берілді. Бұл компанияның негізінен чартерлік және мектептерге қызмет көрсетуге арналған 60 автобусы болды. Waverley Transit компаниясы Metropolitan Transit Authority компаниясына қарсы сотқа шағымданып, тендерлік процестің нәтижелерін Жоғарғы сотта қарауға талап етті. Сот шешімімен мемлекеттік билік тендерлік процесте дұрыс емес әрекет еткені анықталды және автобус бағыттары Ventura мен Waverley Transit компанияларына қайтарылды. Осы шешімге байланысты Met апелляциялық шағым түсірді, ал Waverley Transit қарсы апелляциялық шағыммен жауап берді. Сот ісі 1990 жылдардың басына дейін жалғасты, нәтижесінде Waverley Transit жеңіске жетті. Бұған қарамастан, Quince бірнеше автобус операторларының аумақтарын кесіп өтетін, соның ішінде Брайтоннан Лилидейлге дейінгі бағытты да қамтитын бірқатар жаңа қала маңындағы автобус бағыттарын пайдалану құқығын алды.

1990 жылдар

1990 жылдары Мельбурнның қоғамдық көлік желісін іске қосу үшін қажетті мемлекеттік субсидия жылына жүздеген миллион долларды құрады. Кейн Еңбек үкіметі жүйені басқаруда үнемділік шараларын енгізуге тырысты, бұл 1990 жылдың қаңтар айындағы ықпалды көлік кәсіби одақтарының ұзақ және ауыр ереуіліне әкеп соқты. 1992 жылдың қазан айында премьер-министр Джефф Кеннет басшылығымен либералдар билікке келді. Кеннет үкіметі Мельбурнның қоғамдық көлік желісін корпоративтендіруге уәде берді; алайда, бірқатар қоғамдық көлік кәсіби одақтарының ереуілінен кейін саясат трамвай жүйесін жекешелендіруді қолдауға қарай бұрылды.

Дерегуляция және жекешелендіру

Кеннет үкіметі мемлекеттік автобус маршруттарын жекешелендірді. Ұлттық автобус компаниясы Doncaster айналасында орналасқан Мельбурнның солтүстік және солтүстік-шығыс маңындағы Қоғамдық көлік корпорациясының автобус қызметтерін сатып алды. Ұлттық автобус компаниясы 1993 жылдың 27 желтоқсанында MAN SL200 және Volvo B59 автобустары бар, бұрынғы мемлекеттік автобустардан тұратын автопаркпен жұмысын бастады. Компания Донкастер және Фицрой Норт қалаларында орналасқан екі қойманы сатып алды. 1994 жылы National компаниясы 56 Mercedes Benz LO812 шағын автобусының біріншісін таныстырды. Бұл автобустар бұрын автобус маршруттарымен қызмет көрсетілмеген жергілікті аймақтарда автобус қызметін енгізу жөніндегі National жоспары аясында пайда болды. Сонымен қатар, 1997-2005 жылдар аралығында National компаниясы Volvo B59 және ерте модельді MAN SL200 автобустарын тозуын тоқтату үшін автопаркті кең ауқымды жаңғырту бағдарламаларын жүзеге асырды. Бұл 68 Mercedes Benz O405 сериялы автобустарды және 53 төмен еденді MAN автобустарын сатып алуды қамтыды. 1996 жылы Grenda Berwick Bus Lines компаниясын сатып алып, оны Пакенхам қоймасымен біріктіре отырып Cardinia Transit құрды. 1997 жылы сол кездегі Көлік министрі Робин Купердің баспасөз хабарламасында Reservoir Bus Company және Dysons консорциумы Қоғамдық көлік корпорациясының қалған автобус маршруттары үшін (әсіресе қала ішінде) басымдыққа ие екені жарияланды. 1998 жылы маршруттар консорциумға сатылды, ол Melbourne Bus Link деген атпен жұмыс істеді. 1998 жылы Quince's автобус маршруттарынан айырылды. Айырықша жағдай, Quince's компаниясының қала маңындағы ұзақ автобус маршруттары таратылып, Ventura, Moorabbin Transit және Driver компаниялары арасында бөлінді (мысалы, Monash университеті – Brighton бағыты Quince's маршрутының бір бөлігі Ventura маршрутының 703 нөміріне, Glen Waverley – Mitcham бөлігі Ventura маршрутының 736 нөміріне қосылды). Мельбурн және Виктория штатында автобус қызметтерін жүктеу 1989 жылдың 1 шілдесінен 1999 жылға дейін Қоғамдық көлік корпорациясы арқылы жүзеге асырылды, ол автобус операторларын субсидиялық келісімшарттар бойынша тартатын. 1999 жылдың соңында Қоғамдық көлік директоры автобус қызметтерін сатып алатын және Мельбурн мен Викторияның көп бөлігі үшін операторлармен автобус келісімшарттарын жасасатын үкіметтік орган ретінде құрылды.

2000 жылдар 2010 жылдар

2000 жылы Вентура «Маунт-Дэнди» автобусын сатып алды, ал сол жылдың маусым айында «Кеффорд» корпорациясы «Джилонгтың» «Бендерс» автобус желілерін сатып алды. 2003 жылдың қыркүйегінде «Дайсонс» «Никсон» тобын сатып алды, ол «Bell Transit», «Cobb & Co» және «Rambler Tours» компанияларының бас компаниясы болды. 2002 жылы «Sandringham Charter Coaches» компаниясы «Dineen Group» компаниясына сатылды, қазір ол «Sandringham & Brighton Coaches» брендімен жұмыс істейді. «Grenda» 2002 жылы «Frankston Passenger Service» сатып алып, оны «Peninsula Bus Lines» компаниясымен біріктірді. 2004 жылы «Вентура» «National Express» компаниясынан «National Bus Company» компаниясын 45 миллион австралиялық долларға сатып алып, Мельбурндағы ең ірі жеке автобус операторына айналды. Компания 2008 жылдың шілдесінде автобус келісімшарттары қайтадан тендерге түскенге дейін «National Bus Company» брендін пайдалануды жалғастыратынын мәлімдеді, бірақ жаңа «National Bus» автобустары «Ventura» түсімен боялды. «National Express» арқылы «Вентура» ескі үкіметтік автопарктің қалдықтарын сатып алды, бұл көбінесе пойыз жанкүйерлері үшін қызығушылық тудырады, бірақ автопарктің бұл бөлігі алдағы жылдары біртіндеп тоқтатылады. Сондай-ақ 2004 жылдың қыркүйегінде «Chris' Coaches» (ол «Melbourne on the Move» брендімен де сауда жасады және бұрын «Hope Street Bus Line» компаниясын басқарды) өзінің атын «Olympic Coaches» деп өзгертті. 2006 жылы «McKenzie's Tourist Services» компаниясын «Dineen Group» сатып алды. 2007 жылы «Moreland Bus Lines» компаниясы «Broadmeadows Bus Service» компаниясының 50% үлесін сатып алды, ол кейін 2010 жылы сатылды. 2007 жылы «Grenda» «Blue Ridge Coaches» сатып алды, ал 2008 жылы «Hastings Coaches» сатып алды, екеуі де «Peninsula Bus Lines» компаниясына біріктірілді және «Hastings» қаласында депо құрылды. 2008 жылы «Dysons» «Northern Bus Lines» компаниясын сатып алды, ал «ComfortDelGro Cabcharge» «Kefford Corporation» компаниясының автобус операцияларын сатып алып, Мельбурн нарығына енді. 2009 жылы «Grenda Corporation» «Invicta Bus Services» компаниясын, ал «Ventura» «US Bus Lines» компаниясын сатып алды. «Вентура» 2010 жылы «Ivanhoe Bus Company» компаниясын да сатып алды. 2012 жылы «Ventura Bus Lines» «Grenda Corporation» компаниясын сатып алып, оны Австралиядағы ең ірі жеке меншік автобус компаниясы етті. «Вентураның» «Doncaster», «Oakleigh», «Fitzroy», «Ivanhoe», «Dandenong», «Lilydale», «Knoxfield», «Moorabbin», «Croydon», «Monbulk», «Rosebud», «Cardinia», «Seaford», «Hastings» және «Keysborough» қалаларында орналасқан 15 депосы бар. Сол жылы «Dysons» көршілес компаниялардың «Reservoir Bus Company» және «Midland Tours» компанияларын сатып алды. 2013 жылы «Transdev Melbourne» «Melbourne Bus Link» және «National Bus Company» компанияларынан үш «SmartBus» маршрутын қоса, «Melbourne Metropolitan Bus Franchise» маршруттарын өз қолына алды. Франчайзинг жеті жылға жалғастырылатын, сондай-ақ оны тағы үш жылға ұзарту мүмкіндігі болды. 2018 жылдың желтоқсан айында үкімет үш жылдық ұзарту опциясын қолданбайтынын мәлімдеді. 2019 жылы «Transit Systems» «Sita Buslines» және оның операцияларын сатып алып, Мельбурн нарығына енді.

Автобустармен келісімшарт жасау

2008 жылдың 1 шілдесінде 29 жаңа қалалық автобус келісімшарты күшіне енді. National Bus Company және Melbourne Bus Link компанияларының келісімшарттары бес жылға, ал қалған 27 келісімшарт 7 жылға жасалды, олардың мерзімі 3 жылға ұзартылуы мүмкін. 5 жылдық келісімшарттар аяқталғаннан кейін, National Bus Company және Melbourne Bus Link бағыттары «Мельбурн қалалық автобус франшизасы» ретінде тендерге қойылды, нәтижесінде Transdev Melbourne жеңіске ие болды және 2013 жылдың 1 тамызынан бастау алды. Қалған 27 келісімшарттың барлығы 3 жылға ұзартылып, 2018 жылы аяқталды. Ағымдағы келісімшарттардың мерзімі таяп қалғандықтан, Виктория үкіметі 2018 жылдың сәуір айында жаңа өнімділікке негізделген келісімшарттарды енгізу туралы реформа жариялады. Ventura Bus Lines, CDC Melbourne және Donric Group 2018 жылдың 1 шілдесінде 10 жылдық келісімшарттарды бастауға келісті. Transdev Melbourne аталған реформаға қатыспады, себебі ол жеке «Мельбурн қалалық автобус франшизасын» басқарады. Алайда, BusVic және көптеген басқа автобус операторлары келісімшарттардың шарттарына наразылық білдірді, олар операторлардан барлық активтерін үкіметке беруді талап етеді. Мамыр және маусым айларында BusVic және операторлар жаңа келісімшарттарға қарсылық көрсету үшін Виктория парламенті алдында наразылық акцияларын өткізді. 2018 жылдың маусымында үкімет наразылыққа жауап ретінде Мельбурнның барлық автобус операторларына 7 жылдық келісімшарт ұсынды, онда мерзімі біткен кезде қызметкерлерге, деполарға, автопаркке және интеллектуалдық меншікке қол жеткізуге рұқсат берілмейді. Бұл келісімшарт бойынша операторлар өздерінің активтерін үкіметке беруге міндетті емес. Cranbourne Transit, Sita Buslines, Ventura және Donric бастапқы 10 жылдық келісімшарттарды одан әрі жалғастырды, олар 2028 жылдың 30 маусымында аяқталады, ал CDC Melbourne-ді қоса алғанда, басқа операторлар жаңа 7 жылдық келісімшарттарды бастады, олар 2025 жылдың 30 маусымында аяқталады. 7 жылдық келісімшарттардың соңына қарай, шағын автобус операторлары MorelandBus және Moonee Valley Coaches 2023 және 2024 жылдары тиісінше Kinetic және Dysons компанияларына қоғамдық автобус қызметтерін сатты. «Мельбурн қалалық автобус франшизасы» тендерге қойылды және 2021 жылдың қазан айында Kinetic Melbourne жеңіске ие болды, Kinetic 2022 жылдың 31 қаңтарында Transdev-тен бағыттарды қабылдады. Франшиза шартының аясында 2025 жылдың ортасына дейін 36 толыққанды электр автобусы енгізіледі.

Қамқорлық

Төмендегі кестеде тиісті қаржы жылында желідегі жолаушылар саны көрсетілген. Австралияның қаржы жылы 1 шілдеде басталып, 30 маусымда аяқталады. Жолаушылар санына әсер еткен немесе жолаушылар санын есептеу әдісіне өзгеріс енгізген маңызды оқиғалар ескерту ретінде берілген. + Мельбурн қалалық автобустарының жолаушылар саны (қаржы жылы бойынша) rowspan=3 Жыл 2000–01 2001–02 2002–03 2003–04 2004–05 2005–06 2006–07 2007–08 2008–09 2009–10 Жолаушылар саны (миллион) 92.0 92.0 93.9 93.6 90.0 79.1 85.0 91.3 99.5 102.1 Сілтеме rowspan=3 Жыл 2010–11 2011–12 2012–13 2013–14 2014–15 2015–16 2016–17 2017–18 2018–19 2019–20 Жолаушылар саны (миллион) 106.1 123.2 115.7 127.6 124.0 122.5 118.0 117.8 121.8 97.9 Сілтеме rowspan=3 Жыл 2020–21 2021–22 Жолаушылар саны (миллион) 58.6 66.4 Сілтеме

SmartBus-тің қызметі

Бірінші SmartBus қызметі 2002 жылдың 5 тамызында жұмысын бастады. Бұл бағдарламаның негізгі ерекшеліктері: жұмыс уақытының ұзартылуы, қызмет көрсету жиілігінің жоғарылауы, автобус аялдамаларындағы ақпараттың жақсаруы, ірі түйіскен жерлерде PIDs (жол жұрты туралы ақпараттық дисплейлер) орнатылуы, мүгедектерге арналған қолжетімді қызметтер, сағат шыңында автобусқа арналған жеке жолақтар және жол тораптарындағы басымдық ережелері. SmartBus қызметтері жұмыс күндері әдетте 15 минут сайын, кешкі уақытта 30 минут сайын қатынайды. SmartBus 900 – бұл толыққанды арналған алғашқы SmartBus қызметі. Бұл қызмет Каулфилд теміржол стансасынан Роувиллдегі Stud Park сауда орталығына дейінгі бағыттағы белгіленген аялдамаларда ғана тоқтайды. SmartBus 900 Роувиллге теміржол қызметін енгізу үшін мемлекеттік үкіметке түскен қысымды азайту мақсатында ұсынылды. SmartBus бағыттарындағы жолдардың толымдылығы Виктория штатындағы ең жоғары көрсеткіштердің біріне жатады.

Түнгі автобус

Мельбурн қаласында жұма және сенбі күндері түнгі сағаттарда, түнгі жартыдан кейін қызмет ететін 21 арнайы бағыт бар, олар стандартты Myki билет жүйесін пайдаланады. Барлық түнгі автобустар CCTV бейнебақылау жүйесімен жабдықталған. Аталған бағыттар "Night Bus" таңбасымен Dysons, Ventura және McKenzie's компаниялары Транспорт департаментімен жасалған келісімшарт бойынша орындалады.

Көліктік интеграциялау туралы 2010 жылғы заң

Виктория штатындағы автобус тасымалдарын реттейтін негізгі заң – 2010 жылғы Көліктік интеграция туралы заң. Бұл заң Викторияның көлік жүйесі үшін интеграциялық агенттік ретінде Көлік департаментін құрды. Заң сонымен қатар қоғамдық көлік қызметтерін, оның ішінде автобустарды ұсынатын мемлекеттік органдардың міндеттемелерін және құрылымдарын белгіледі. Бұрынғы Қоғамдық көлік директоры осы заң бойынша автобустар және басқа да қоғамдық көлік қызметтерін ұсыну үшін операторлармен келісімшарттар жасауға өкілеттік алды. Бұл функция 2012 жылы Public Transport Victoria-ға берілді, ал кейіннен 2019 жылдың шілдесінде Көлік департаментіне қайтарылды. Викториядағы автобустарға қатысты келісімшарт жүйесіне арналған ерекше ережелер 1995 жылғы Автобус тасымалдары туралы заңда жазылған.

Автобус қызметі туралы заң

Автобус қызметтері туралы 1995 жылғы заң (бұрынғы атауы – Қоғамдық көлікте бәсекелестік туралы 1995 жылғы заң) Қоғамдық көлік директоры мен автобус операторлары арасындағы автобус қызметі шартының жасалу тәртібін реттейтін жүйені белгілейді.

Қауіпсіздік

Виктория штатындағы автобус тасымалдау операцияларының қауіпсіздігі 2009 жылғы «Автобус қауіпсіздігі туралы» заңмен реттеледі, ол барлық коммерциялық және коммерциялық емес операцияларға қолданылады. Аталған заң автобус тасымалдау саласының барлық қатысушылары үшін қауіпсіздік міндеттемелерін қамтитын құрылымды құрайды және ірі коммерциялық операторларды қызмет көрсетуді бастамас бұрын аккредиттеу алуға міндеттейді. Аккредиттелген автобус операторлары өз қызметін басқаруға арналған қауіпсіздік басқару жүйесіне ие болуы да қажет. «Автобус қауіпсіздігі туралы» заң бойынша құрылған қауіпсіздік схемасына қолданылатын санкциялар 1983 жылғы «Көлік (Қамтамасыз ету және әртүрлі)» заңында қарастырылған.

Қауіпсіздікті реттеуші және тексеруші

Виктория штатындағы автобустардың қауіпсіздігін реттеуші орган – Директор, Көлік қауіпсіздігі (Транспорттық қауіпсіздік Викториясы деп сауда атымен белгілі), оның кеңсесі 2010 жылғы Көлік интеграциясы туралы заңмен құрылған. Викториядағы автобус операторлары Көлік қауіпсіздігі бас тергеушісі жүргізетін кінәлі емес тергеулерге де іріктелуі мүмкін. 2010 жылғы Көлік интеграциясы туралы заң бас тергеушіге автобустардың қауіпсіздігіне қатысты мәселелерді, оның ішінде оқиғаларды және тенденцияларды тергеуді жүктеді. 2009 жылғы Автобус қауіпсіздігі заңы мен 2010 жылғы Автобус қауіпсіздігі ережелеріне енгізілген өзгерістер 2011 жылдың ақпанынан бастап жылдық автобус қауіпсіздігі тексерулерінің нәтижелерін міндетті түрде беруді талап етеді.

Билеттер мен жүріс-тұрыстар

Виктория штатындағы автобустарға қатысты билеттеу талаптары негізінен 2006 жылғы Көлік (билеттеу) ережелерінде және Виктория штаттық тарифтер мен билеттеу нұсқаулығында қарастырылған. Виктория штатындағы автобустардағы қауіпсіздік және әділ мінез-құлық ережелері көбінесе 1983 жылғы Көлік (сәйкестік және әртүрлі) Заңында және 2005 жылғы Көлік (жолаушылар көліктері) ережелерінде қамтылған.