Кіріспе
Мартин Эдвин Трапп (18 сәуір 1877 – 26 шілде 1951) – американдық саясаткер, штаттық аудитор, Оклахома штатының губернаторы және вице-губернаторы. Оклахома штатының үшінші вице-губернаторы, ол сайлау жолымен емес, бұрынғы губернатордың импичментке алынып, қызметтен алынуы салдарынан губернатор болған алғашқы адам. Трапп Оклахома штатының бірінші штаттық аудиторы және үшінші вице-губернаторы қызметін атқарды. Губернатор Джек Уолтон импичментке алынып, қызметтен алынғаннан кейін Трапп Оклахома штатының алтыншы губернаторы болды. Губернатор ретінде ол штаттық тергеу бюросын құруға, табиғатты қорғау бағдарламаларын енгізуге және Ку-Клукс-Кланды таратуға жасаған әрекеттеріне жауапты болды. Ол саяси мансабын Оклахома территориясындағы Логан округінің округтік клеркі болып жұмыс істеуден бастады. Трапп 1951 жылы қайтыс болды және Оклахома қаласындағы Фэрлаун зиратына жерленді.
Martin Edwin Trapp (April 18, 1877 – July 26, 1951) was an American state auditor, governor and lieutenant governor of the U. S. state of Oklahoma. Oklahoma's third lieutenant governor, he was the first to become governor not through an election but instead due to the previous governor's impeachment and removal from office. Trapp served as the first state auditor and third lieutenant governor of Oklahoma. When Governor Jack Walton was impeached and removed from office, Trapp became the sixth governor of Oklahoma. As governor, he was responsible for the establishment of a state bureau of investigation, conservation programs, and his attempts to abolish the Ku Klux Klan. He began his political career serving as the county clerk of Logan County in Oklahoma Territory. Trapp died in 1951 and is buried in Fairlawn Cemetery in Oklahoma City.
Ерте өмір
Мартин Эдвин Трап 1877 жылғы 18 сәуірде Канзас штатының Робинсон қаласында дүниеге келген. Мартин өмірінің алғашқы он екі жылын Канзаста 1889 жылға дейін өткізді. 1889 жылғы жер дауынан кейін Трапптың әкесі бүкіл отбасын Логан округіне, Гутриден батысқа қарай жеті шақырым жердегі жерге көшірді. Трапп мемлекеттік мектепке бармады, себебі Оклахома территориясында мұндай мектептер болған жоқ. Оның орнына, ол МакДэниел тегі бар көршісімен бірлесіп оқып, білім алды. Трапп білімін дамыту кезінде жергілікті газетте жұмыс істеді. Сондай-ақ, 21 жасында ол аттестатталған мұғалім, ал кейін саяхатшы саудагер болып жұмыс істеді. Трапп саяси мансабын 1904 жылы Логан округінің округтік хатшысы лауазымына демократтық партиядан түскенде бастады, ол 1905 жылдан 1907 жылға дейін осы лауазымды атқарды. 1907 жылғы 16 қарашада Оклахома территориясы ресми түрде АҚШ-тың Оклахома штаты болды. Трапп округтік басқаруды қалдырып, Оклахома штатының бірінші мемлекеттік аудиторы болып сайланды. Трапп 1907 жылдан 1911 жылға дейін Оклахома штатының бірінші губернаторы Чарльз Н. Хаскелл басшылығымен қызмет етті. Мемлекеттік аудитор қызметінен кейін Трапп Оклахома штатының Маскоги қаласына көшіп, облигациялық бизнес ашты. Трапп 1914 жылы Оклахома саясатына оралды, демократтар оны Оклахома штатының вице-губернаторы лауазымына ұсынды. Вице-губернатор Джон А. Гирдің орнына Трапп жаңа лауазымына үш рет сайланды: 1914, 1918 және 1922 жылдары беспрецедентті үшінші мерзімге, барлық үш сайлауда да айқын артықшылықпен жеңіске жетті, 1922 жылы 60,8% дауыс жинап, ең жақсы нәтижені көрсетті. Дегенмен, ол өзінің алғашқы сайлауында сәттілікке кенелді, ол 104 285 дауыспен (42,9%) республикалық кандидат Юджин Лоусонды (80 419; 33,1%) және социалистік кандидат Джордж Гамильтонды (53 072; 21,9%) басып өтті. Вице-губернатор ретінде Трапп Роберт Л. Уильямс, Джеймс Б. А. Робертсон және Джон С. Уолтон губернаторлармен бірге жұмыс істеді. Трапп үшінші мерзімінің алғашқы 11 айында ғана қызмет етті. 23 қазан күні Уолтонға қарсы импичмент айыптауларынан кейін Трапп губернатор міндетін атқарушы болды. Уолтонды Оклахома Сенаты 1923 жылғы 19 қарашада импичмент соты ретінде кінәлі деп тапты. Оклахома Конституциясына сәйкес, Трапп бірден вице-губернатор лауазымын тастап, Оклахома штатының алтыншы губернаторы болып инаугурацияланды.
Оклахома штатының губернаторы
Мемлекет тарихында губернатор лауазымына тағайындалған алғашқы вице-губернатор болған Трапп, Уолтонның керісінше еді. Уолтон прогрессивті және белсенді болса, Трапп тыныш және консервативті болды. Жаңа губернатордың басты міндеті – тиімді мемлекеттік басқаруды қамтамасыз ету үшін мемлекеттік бюджетті қысқарту болатын. Лауазымға келгеннен кейін Трапп Оклахома заң шығарушы жиналысын бұл мәселені қарастыру үшін арнайы сессияға шақырды. Көп ұзамай, көптеген мемлекеттік кеңселер, комиссиялар мен департаменттер тексерілді. Шын консерваторлықпен, Трапп Оклахома үшін пайдасы шамалы болған көптеген мемлекеттік ұйымдарды таратып, үлкен мемлекеттік аппаратты қажеттілікке қарай қайта ұйымдастырды. Трапп штат заң шығарушы органының Уолтон бекіткен 10 миллион доллардан астам шығындарды жоюына қол жеткізіп, мемлекеттің кредитін қалпына келтірді. Бұл сонымен қатар мемлекеттік тегін оқулықтар бағдарламасын тоқтатуды және мектепке бөлінетін қаражатты үштен бір бөлігіне қысқартуды білдірді. Бензинге үш центтік салық енгізу арқылы Трапп Оклахоманың алғашқы Тас жол комиссиясын қаржыландыруға жеткілікті қаражат жинады. Бұл комиссия Оклахоманың қажетті жол құрылысы бағдарламасын бақылады. 1907 жылы АҚШ президенті Теодор Рузвельт бастаған ұлттық үрдіспен келісе отырып, Трапп табиғатты қорғау бағдарламасын бастады. Ортаны сақтау ниетімен Трапп Оклахома Орман шаруашылығы комиссиясын, Оклахома Табиғатты қорғау комиссиясын және Оклахома Балық және Аң аулау комиссиясын құрды. Трапп округтік кеңселердің қызмет мерзімін екі жылдан төрт жылға дейін ұзартты, мемлекетті су тасқынынан қорғау үшін мемлекеттік суды басқару заңын қабылдады және штаттағы лицензиялардың бағасын көтерді. Трапп тиімді құқық қорғаушы екенін де дәлелдеді. Штат тарихында алғаш рет 1925 жылы Трапп әкімшілігінің ықпалымен Қылмыстық тергеу жөніндегі Мемлекеттік бюро құрылды. Трапп заң шығарушылардан тыйым салуды қатаң орындау және оны бұзушыларға қатаң жаза беруді сұрады, және ол осыны алды. Трапп Ку-Клукс-Кланның күшейіп келе жатқан билігіне де қарсы тұрды, олардың күшін әлсіреткен маска киюге тыйым салатын заңды қабылдады.
Қайта сайлануға жарамсыздық
Өзінің қызметі бойында Трапп өзінің лауазымын нақты губернатор емес, "міндетін атқарушы губернатор" ретінде қарастырды. Өзінің қызметі бойында Трапп қабілетті басшы екенін дәлелдеді және көпке танылды, көптеген адамдар Трапптың лауазымын сақтап қалуы керек дегенге келісті. Бұл Трапп үшін 1926 жылдың күзінде қайта сайлануға тырысқанда қиындыққа айналды. Штат заңы губернатордың өзінен кейін тағы бір рет сайлануына тыйым салған, сондықтан Трапп қайта сайлануға құқығы болмады. Трапп заңның оған қолданылмайтынын мәлімдеді, себебі ол вице-губернатор болып сайланған және губернаторлыққа тек Джон С. Уолтонның импичментке алынып, қызметтен алынуынан кейін ғана ие болған. Оклахома Жоғарғы соты бұл мәселені қарастырды. 1926 жылдың 6 маусымында сот Fitzpatrick v. McAlister ісі бойынша шешім шығарды, онда Трапптың «губернатор екені, себебі ол басқарады. Ол 16-бапта нақты көрсетілгендей, басқаруға толық өкілеттік алғандықтан ресми түрде басқарады. Сондықтан ол ресми губернатор, және ресми губернатор болғандықтан, Конституцияның 6-бабының 4-бабындағы тыйым салу арқасында өзінен кейін тағы бір рет сайлануға құқығы жоқ» делінді. Осылайша, Трапп қайта сайлануға жарамсыз болды. Трапп өзінің қызметін 1927 жылдың 10 қаңтарында Генри С. Джонстонның Оклахома штатының жетінші губернаторы болып тағайындалуымен аяқтады.
Өлім және мұра
Губернаторлық өкілеттігін аяқтағаннан кейін Трапп Оклахома Демократиялық партиясындағы маңызды рөлін сақтап, бірақ ешқашан басқа да саяси лауазымды иеленбеді. Трапп 1930 жылы қайтадан губернаторлыққа кандидат болды, алайда партияның ұсынуын алмады, оны көрікті де халыққа танымал Уильям Х. Мюррей жеңіп алды. Оклахома-Ситиге қайтып келген соң, Трапп өмірінің соңына дейін инвестициялық бағалы қағаздармен айналысты. Трапп 1951 жылдың 26 шілдесінде Оклахома-Ситиде 74 жасында дүние салды. Губернатор ретінде Трапп Мемлекеттік қылмыстық тергеу бюросын құру, қоршаған ортаны қорғау және Оклахома штатында Ку-Клукс-Кланға қарсы күресте жеңіске жеткені сияқты маңызды мұра қалдырды. Ол губернатордың қызметтен алынуына байланысты губернатор болған тұңғыш вице-губернатор ретінде танылды.