Кіріспе

Америкадағы протестанттық реформаланған шіркеулер (PRC немесе PRCA) – 33 шіркеу және 8000-нан астам мүшеден тұратын протестанттық дін.

Басталуы мен қалыптасуы

ҚХР 1924 жылы Христиандық реформациялық шіркеудегі жалпы рақым туралы даудың нәтижесінде құрылды. Ол кезде Христиандық реформациялық шіркеу жалпы рақым мәселесі бойынша үш діни қағиданы қабылдады. Пасторлар Герман Хоексема, Джордж Опхофф және Генри Данхоф бұл үш қағиданы қабылдамай, оларды реформациялық иман келiмдерiне қайшы деп есептеді. Осы үш қағидаға мойын бұға алмағандықтары үшін олар өз шіркеу округтарынан уақытша немесе толыққанды шеттетілді. Христиандық реформациялық шіркеу бұл үш адамның ұстанымының Киелі кітаптың оқуларына қайшы екенін мәлімдеді. Бұл шеттетуге қарсылық білдірген олар, сонымен қатар, тек консистория ғана өз пасторын қызметтен босатуға құқылы, ал шіркеу округы емес, деп шіркеу саясаты тұрғысынан дауласты. Христиандық реформациялық шіркеу келіспеді, нәтижесінде бұл пасторлар және олардың ізбасарлары шіркеуден қуылды және жаңа діни ұйым құрды, олар "Протестші Христиандық реформациялық шіркеулер" деп аталды. Кейіннен бұл ұйым өз атауын "Америкадағы Протестанттық реформациялық шіркеулер" деп өзгертті. Пастор Хоексема Мичиган штатының Гранд-Рапидс қаласындағы Бірінші Протестанттық реформациялық шіркеудің пасторы болды.

Шифралар

Протестанттық реформаланған шіркеулер келесі жылдары қарқынды өсті, бірақ 1950 жылдары Рақым Келісімінің шартсыздығын қорғау ниетімен туған ішкі, доктриналық дау-дамайлар конфессияны қиын жағдайға түсірді. Гранд-Рапидстегі Бірінші протестанттық реформаланған шіркеудің пасторы болған Хуберт ДеВулф Нидерландыдағы реформаланған шіркеулердің (Бостандыққа шыққандар) теологиясымен ықпалдасты, оның ішінде шартты теология да болды. ДеВулф шартты теологияны насихаттайтын уағыздар айта бастады, себебі ол Нидерландыдағы реформаланған шіркеулердің (Бостандыққа шыққандар) құрамындағы иммигранттардың санының артып келе жатқанын байқады және бұл шіркеуді өсіруге мүмкіндік береді деп ойлады. Хоксэма мұны адаттық іс деп есептеді және құтқарылудың тек сайланғандарға, оның ішінде сенушілердің крещение алған балаларына ғана тиесілі екенін, ал сайланбағандар құтқарылуға лайық емес екенін мәлімдеді. 1953 жылы ДеВулф және оның жақтастары шеттетілді. Сол жылы конфессия мүшелерінің 60 пайызы, «ДеВулф тобы» деп аталған, Православтық протестанттық реформаланған шіркеуін (ОПРК) құрды. Бөлінуге дейін конфессияда 6063 мүше болған (1953 жыл) – ҚРШ бұл көрсеткішті 1994 жылға қарай басып өтті. Қалған 40 пайызы 2353 мүшесімен Протестанттық реформаланған шіркеу ретінде жалғасты. ДеВулф CRCNA-ның қайта бірігуі үшін жұмыс істеді. Бірігу 1961 жылы өтті, нәтижесінде жеті ОПРК қауымы таратылды, олардың мүшелері басқа христиандық реформаланған қауымдарға қосылды, ал төртеуі CRCNA деноминациясының құрамына кірді: Халл, Айовадағы, Каламазуодағы Аламо Авен CRC, Мичиган, Редлендстегі Бетел CRC, Калифорния және Мичиган, Гранд-Рапидстегі Faith CRC. 2021–2022 жылдары бірнеше пасторлар мен ақсақалдар, ҚРШ мүшелерінің жүздегенімен бірге «Реформаланған протестанттық шіркеу» деп аталатын жаңа деноминация құру үшін кетіп қалды. Бұл жағдайға Байрон-Центр, Мичиган, Дайер, Индиана, Халл, Айова және Эдмонтон, Канада қалаларындағы қауымдар қатысты. Филиппин мен Сингапурдағы ҚРШ-ның серіктес шіркеулері де әсер етті, бұл көптеген адамдардың сол елдерде екі бөлек шіркеу құруына әкелді. Кетіп қалған пасторлардың бірі, Эндрю Лэннинг пастор: «Доктринаның өзі – Ізгі хабардың алфавиті және келісімнің сандары: Құдаймен қарым-қатынас рақым арқылы және шартсыз болады» деді. ҚРШ-ның ресми емес баспа бөлімшесі «Реформаланған еркін баспа қауымдастығы» да бөлінді. Бөлінуге дейін бірнеше мүшелер шығып, «Реформаланған сенушілер баспасы» деп аталатын қарсы баспаға қосылды.

Жақында өскен кезең

1953 жылғы бөліністен кейін ҚХР-дың өсімі жалғасты. 1994 жылы мүшелер саны бөлініс кезіндегі 6 053 мүшеден асып кетті. Христиандық реформалық шіркеулердің (CRCNA) ішіндегі алабұдырақтың нәтижесінде CRC-нің бірқатар бұрынғы мүшелері жергілікті протестанттық реформаланған шіркеулерге қосылды. ҚХР-ға қатысты КРК қауымдарының ешқайсысы конфессиясын өзгерткен жоқ, бірақ 1993 жылы пастор, Аудред Сприенсма және Колорадо штатының Аламоса қаласынан бірнеше CRC отбасысы протестанттық реформаланған шіркеуге қосылды.

Статистика

Протестанттық реформациялық шіркеулердің 2017 жылғы жылнамасына сәйкес, қатысушы (4 982) және қатыспаған (3 645) мүшелердің саны 8 627 адамды құрайды. PRCA-да 2 118 отбасылық бірлік және Шығыс және Батыс Классистеріндегі 33 шіркеу бар. Бұл конфессияда төрт миссионер және төрт профессор қызмет етеді.

Өзгешелік ілім

ҚХР Киелі кітаптың Құдайдың қатесіз және қатесіз рухтандырылған сөзі екеніне және ондағы хабардың Үш Бірлік Формасында жақсы қорытылғандығына сенеді: Гейдельберг катехизисі, Бельгиялық мойындауы және Дордт канондары. ҚХР Вестминстерлік сенімнің көп бөлігін мақұлдаса да, оны қолдамайды. Бұл, бір жағынан, неке және ажырасу, сондай-ақ еңбек келісімі туралы түсініктермен байланысты. ҚХР некені өмір бойы сақталарлық байланыс деп санайды және адам жұбайының адалдығын сақтап қалған жағдайда ажыраса алады, бірақ некелік байланыс өлімнен басқа жағдайда бұзылмайды. Сондықтан, жұбайы тірі болса, екеуінің де қайтадан некеге тұруға құқығы жоқ. Егер ерлі-зайыптылар ажырасып, жұбайының тірі кезінде қайтадан некеге тұрса, олар зина жасаған болып есептеледі, жағдайларға қарамастан. ҚХР Құдайдың келісімін тек Өзінің таңдаулыларымен ғана жасағанына және ол шартсыз екеніне (келісімге кіру немесе одан шығу үшін адамдар орындауы керек ешқандай шарттар жоқ дегенді білдіреді) сенеді. Бірақ, келісімді сақтау үшін жақсы амалдар қажет, ал кешірім алу үшін тәубе ету керек, бұл 2018 жылғы Синод Актілерінде көрсетілген. ҚХР антиномиандыққа қарсы тұрады, оның орнына Құдай келісімдегі адамдарды сенуге және бағынуға шақырады және оларға қажетті сенім мен амалдарды толыққанды және жеке өндіреді деп санайды. Қоғамдық құлшылық қызметтерінде ҚХР Забурларды органмен сүйемелдеп әндеуді қалайды. Эксклюзивті псалмодиядан айырмашылығы, ол белгілі бір әндерді әндеуге рұқсат береді, бірақ құлшылық қызметтерінде емес. ҚХР уағыздау құлшылық қызметінің ең маңызды бөлігі екеніне сенеді. Дордт Синоды қабылдаған шіркеу ережесінің 69-бабында былай делінген: «Шіркеулерде тек Дәуіттің 150 Забуры, Он Буйрық, Иеміздің дұғасы, Он Екі Сенім Тармағы, Мәриям, Зәкәрия және Шимон әндері, таңертеңгі және кешкі әндер, сондай-ақ уағыз алдындағы дұға әндері ғана орындалуы керек». ҚХР қызметтерінде көбінесе «Барлық нығметтердің бастауы – Құдайға мадақ» әнімен бастап, кейбіреулері «Құтқарушы Мәсіхтің рақымымен» әнімен аяқтайды. Шіркеудің ресми қызметінен тыс, мүшелер ән-жырлар мен гимндерді еркін орындай алады. Сонымен қатар, ҚХР Киелі кітаптың Король Джеймс нұсқасын қолданады, бірақ «Король Джеймс ғана» қозғалысын қолдамайды және мүшелер басқа Киелі кітап нұсқаларын қолдануға ерікті. Атауындағы «Шіркеулер» сөзінің көпше түрі қолданылуынан көрініп тұрғандай, ҚХР деноминация шіркеу емес, шіркеулердің федерациясы екенін және осы шіркеулердің әрқайсысы қауымнан сайланған ақсақалдар кеңесімен басқарылатынын санайды. ҚХР Құдайдың «көк патшалығының кілттерін» (Матт. 16:18, бұл Евангелияны уағыздау және шіркеу тәртібін жүзеге асыруға берілген билік ретінде түсіндіріледі) құрылған шіркеуге бергенін, деноминацияға емес деп санайды. Осылайша, ҚХР-да тек құрылған шіркеу ғана жеке тұлғаны немесе шіркеу қызметкерін тәртіпке бағындыра алады. ҚХР Классис немесе Синод жиналысының мұны жасауға құқығы жоқ екенін жоққа шығарады, бірақ олар қауымға мұны жасауға кеңес бере алады. Сонымен қатар, ҚХР кең жиналыстардың шешімдерінің міндетті күшін сақтайды. Жеке тұлғалар мен қауымдар осы қауымда қалу үшін осы шешімдерге бағынуы керек, ал егер жеке қауым бұдан бас тартса, кең жиналыстың сол қауымды шіркеулер федерациясынан тыс деп жариялауға құқығы бар. Тек сенімін ашық білдірген және жақсы тұрған еркек мүшелер ғана шіркеу қызметкерлеріне дауыс бере алады немесе тағайындала алады.

Ұйымдар

Сондай-ақ, атауға тығыз байланысты Реформалық еркін баспа қауымдастығы бар, ол ҚХР авторларының теологиялық және басқа да христиандық кітаптарын, сондай-ақ жарты ай сайын шығатын "The Standard Bearer" журналын бастырып шығарады. Бұл конфессия "Реформацияланған куәгерлер сағаты" радио хабарымен де тығыз байланыста.