Кіріспе
2007 жылы Дэвид Финчердің американдық фильмі Жас Финчер үшін ол Зодиак оқиғасына тартылды, өйткені ол балалық шағының көп бөлігін алғашқы кісі өлтіру кезінде Марин округінің Сан-Ансельмо қаласында өткізді; ол кісі өлтіруші "соңғы қорқынышты адам" деп ойлады. Финчер өзінің міндеті - бұл істің мифтік мәртебесін жою, яғни не шындық, не ойдан шығарылған деп анық анықтау деп санады. Дейв Тоски Финчермен, Фишермен және Вандербилтпен кездескенде, Финчер оған тағы бір "Қылай Гарриді" (ол Зодиак ісіне негізделген) жасамағанын айтты. Тоски олардың бұл жағдай туралы біліміне таңғалды және ол олардан үйренгенін түсінді. "Зодиактың" аман қалған құрбандары Майк Магеу мен Брайан Хартнелл фильмнің кеңесшілері болды. Алан Пакуланың "Барлық президент адамдары" фильмі Зодиактың үлгісі болды, өйткені Финчер бұл "арзанда да оқиғаға қол жеткізуге бел буған және тергеуші репортер болу үшін жаңа болған репортердің оқиғасы" деп ойлады. Оның шындықты білу құмарлығы ғана болды". Фильмді зерттеу кезінде Финчер Джейк Гилленхолды Роберт Грейсмит рөлін ойнауға ойлады. Режиссердің айтуынша, "Мен оны Донни Даркода қатты ұнаттым және "Ол екі жақты қызықты монета. Ол осылай жасауы мүмкін, бірақ ол сондай-ақ иемденгенді де жасай алады. Өз рөлін дайындауда Гилленхол Грейсмитпен кездесіп, оның мінез-құлқы мен мінез-құлқын зерттеу үшін оны бейнелеп алды. Бастапқыда Марк Руффало жобаға қызығушылық танытпады, бірақ Финчер оның Дэвид Тоски рөлін ойнауын қалады. Ол актермен кездесіп, сценарийді қайта жазатынын айтты. "Мен оның айтқандарын және оның мақсатын жақсы көрдім", - деп еске алады актер. Зерттеу үшін ол осы оқиғаға қатысты барлық есептерді оқыды және осы тақырыптағы барлық кітаптарды оқыды. Руффало Тоскимен кездесіп, оның "қашан, қайда, кім болған, не кигенін толық еске түсіргенін" біледі. Ол әрқашан не киетінін білетін. Менің ойымша, бұл оның жеке басына сіңіп, ол үшін үлкен нәрсе болды ". Бастапқыда Гэри Олдман Мелвин Белли рөлін ойнауға тиіс еді, бірақ "оның көп қиындықтары болды, олардың құрылғылары болды, бірақ физикалық тұрғыдан бұл жұмыс істемеді, оның тек айнамы жоқ", - деді Грейсмит. Оның орнына Брайан Кокс таңдалды. Көпшілік ойлағандай, "Зодиак" толықтай цифрлық түсірілмеген. Үлкен жылдамдықты фильм камералары баяу қозғалыспен жасалған қылмыс сериялары үшін пайдаланылды. Майкл Маннның "Майами вице" және оның бұрынғы еңбегі "Коллатераль" (Paramount және оның қазіргі бауырлас студиясы DreamWorks бірлесіп шығарған және Марк Руффало да ойнаған) фильмдері де камерамен түсірілді, бірақ басқа форматта араластырылды. Viper камерасында түсірілгеннен кейін файлдар DVCPro HD 1080i түріне аударылып, Final Cut Pro-да өңделеді. Бұл тек редакциялық шешімдер үшін. Орындалудың соңғы кезеңдерінде түпнұсқалық сығымдалмаған 1080p 4:4:4 RAW цифрлық дереккөз кадрлары фильмнің жаңартылған цифрлық "негативін" сақтау үшін автоматты түрде жиналды. Басқа да цифрлық өндірістер, мысалы Супермен қайтып оралды немесе Апокалипто HDCAM форматында жазылған. Финчер бұрын "Жеті" (оның ашылу қартасын түсірген) және "Ойын" фильмдерінде фоторежиссер Харрис Савидеспен жұмыс істеген. Савидес сценарийді жақсы көреді, бірақ "бұл жерде адамдар телефонмен сөйлесіп немесе әңгімелесіп, көп нәрсе бар екенін" түсінді. Бұл бейнелеу арқылы қалай жасалатынын елестету қиын болды". Финчер мен Савидес Сегіздің түрін қайталамақ болған жоқ. Режиссердің "Зодиак" фильмін түсірудегі мақсаты - көрермендер көретін нәрсенің шындық екенін мойындайтындай қарапайым көрініс жасау еді. Фильмді түсірушілер, сондай-ақ, өлтірушіні әсемдеуді немесе оқиғаны оның көзімен айтуды қаламады. "Бұл оқиға бірінші тұлғадан атыс ойынына айналған болар еді. Біз сериялық өлтірушілердің иелік еткенін қаламайтын фильмді жасағымыз келмеді", - деді Финчер. CG сонымен қатар Вашингтон және Черри көшелеріндегі Сан-Франциско маңындағы таксист Пол Стайн өлтірілген жерді қайта құру үшін қолданылды. Бұл аймақ жылдар бойы айтарлықтай өзгерді және тұрғындар қастандықтың өздерінің маңындағы көршілігінде қайта жасалуын қаламады, сондықтан Финчер бұл серияны көк экран сахнасында түсірді. Өндіріс дизайнері Дональд Бёрт визуалды эффекттер тобына 1969 жылы болған қиылыстың егжей-тегжейлі суреттерін берді. Бұл аймақтың барлық ықтимал бұрыштарының суреттері жоғары ажыратылатын цифрлық камерамен түсірілді, бұл эффекттер ұжымына компьютерлік геометриялық модельдерді құруға мүмкіндік берді, содан кейін олар кезеңдік қасбеттермен текстураланды. ...
For the young Fincher, he was drawn to the Zodiac story because he spent much of his childhood in San Anselmo in Marin County during the initial murders; he thought the killer "was the ultimate boogeyman". Fincher felt his job was to dispel the enduring mythic stature of the case by clearly defining what was fact and what was fiction. When Dave Toschi met Fincher, Fischer, and Vanderbilt, Fincher told him that he was not going to make another Dirty Harry (which is loosely based on the Zodiac case). Toschi was impressed with their knowledge of the case and realized that he had learned from them. The Zodiac's surviving victims, Mike Mageau and Bryan Hartnell, were consultants on the film. Alan J. Pakula's film All the President's Men was the template for Zodiac as Fincher felt that it was also "the story of a reporter determined to get the story at any cost and one who was new to being an investigative reporter. It was all about his obsession to know the truth." While researching the film, Fincher considered Jake Gyllenhaal to play Robert Graysmith. According to the director, "I really liked him in Donnie Darko and I thought, 'He's an interesting double sided coin. He can do that naive thing but he can also do possessed.'" In preparation for his role Gyllenhaal met Graysmith, and videotaped him to study his mannerisms and behavior. Initially, Mark Ruffalo was not interested in the project but Fincher wanted him to play David Toschi. He met with the actor and told him that he was rewriting the screenplay. "I loved what he was saying and loved where he was going with it", the actor remembers. For research, he read every report on the case and read all the books on the subject. Ruffalo met Toschi and found out that he had "perfect recall of the details and what happened when, where, who was there, what he was wearing. He always knew what he was wearing. I think it is seared into who he is and it was a big deal for him." Originally, Gary Oldman was to play Melvin Belli but "he went to a lot of trouble, they had appliances, but just physically it wasn't going to work, he just didn't have the girth", Graysmith said. Brian Cox was cast instead. Contrary to belief, Zodiac was not shot entirely digitally. Traditional high speed film cameras were used for slow motion murder sequences. Michael Mann's Miami Vice, as well as his previous effort, Collateral (a co production of Paramount and its current sister studio DreamWorks, and which also starred Mark Ruffalo), were also shot with the camera but mixed in other formats. Once shot on the Viper camera, the files were converted to DVCPro HD 1080i and edited in Final Cut Pro. This was for editorial decisions only. During the later stages of editing the original uncompressed 1080p 4:4:4 RAW digital source footage was assembled automatically to maintain an up to date digital "negative" of the film. Other digital productions like Superman Returns or Apocalypto recorded to the HDCAM tape format. Fincher had previously worked with director of photography Harris Savides on Seven (he shot the opening credits) and The Game. Savides loved the script but realized, "there was so much exposition, just people talking on the phone or having conversations. It was difficult to imagine how it could be done in a visual way." Fincher and Savides did not want to repeat the look of Seven. The director's approach to Zodiac was to create a look mundane enough that audiences would accept that what they were watching was the truth. The filmmakers also did not want to glamorize the killer or tell the story through his eyes. "That would have turned the story into a first person shooter video game. We didn't want to make the sort of movie that serial killers would want to own," Fincher said. CG was also used to recreate the San Francisco neighborhood at Washington and Cherry Streets where cab driver Paul Stine was killed. The area had changed significantly over the years and residents did not want the murder to be recreated in their neighborhood, so Fincher shot the sequence on a bluescreen stage. Production designer Donald Burt gave the visual effects team detailed drawings of the intersection as it was in 1969. Photographs of every possible angle of the area were shot with a high resolution digital camera, allowing the effects crew to build computer based geometric models of homes that were then textured with period facades. 3D vintage police motorcycles, squad cars, a firetruck and street lights were added to the final shot.
Саундтрек
Бастапқыда Финчер фильмнің саундтрегін Зодиак оқиғасының үш онжылдығын қамтитын 40 ескі музыка белгілерінен құрайтынын болжаған. Финчер мен музыкалық жетекші Джордж Дракулиас эпосты бейнелейтін поп-күйлерді, соның ішінде Three Dog Night-тің "Easy to Be Hard" әнін іздеді. Фишер фильмге бастапқы сазды пландаған жоқ, керісінше, дыбыс дизайны, сол кезеңнің ежелгі әндері, KFRC дыбыс бөліктері мен клиптері және "Mathews Top of the Hill Daly City" (осы кездегі танымал жергілікті тұтынушы электроника дилерлігі) жарнамалары. Ол студияға композитордың қажеті жоқ екенін және оның орнына әртүрлі әндерді сатып алатынын айтты. Олар келісті, бірақ фильмнің дамуы барысында дыбыс дизайнері Рен Клайс музыканы қолдана алатын кейбір көріністер бар деп ойлады. Клайс өзінің сүйікті саундтректерінің бірі - Дэвид Ширдің "Сөйлесу" әніне музыка енгізді. Финчер бұл көрініс DVD-ге қайта қосылатынын айтты. "Зодиакты" насихаттау үшін Paramount компаниясы ірі қалалардағы жарық бағаналарына "Зодиакты" өлтірушінің түпнұсқалық эскиздерін "Кинотеатрларда 2 наурыз" деген жазумен орналастырды. Фильм 2007 жылы 17 мамырда Канн кинофестивалінде жарыста көрсетілді, одан кейін Финчер мен Джилленхол баспасөз конференциясына қатысты. 2007 жылдың 19 қарашасында Нью-Йорктегі Уолтер Рид театрында режиссердің "Зодиак" нұсқасы сирек көрсетілді, одан кейін Финчер кино сыншысы Кент Джонспен сұхбат алды.
Үй медиасы
Zodiac DVD-сі 2007 жылдың 24 шілдесінде жарық көрді. Ол кең экранды немесе толық экранды, анаморфты кең экранды және ағылшын Dolby Digital 5.1 Surround трекпен ұсынылады. Zodiac-тің бастапқы DVD нұсқасында бірнеше ерекшеліктері болды. Продюсер Дэвид Приордың айтуынша, Финчер оны шығаруға келісті, өйткені Приорға бонус материалды дайындау үшін көбірек уақыт қажет болды. DVD-дискі алғашқы аптада 6,7 миллион доллар табыс тапты. Екі дискідегі режиссердің DVD және HD DVD-і 2008 жылдың 8 қаңтарында шығарылды, Ұлыбританияда Blu-ray және DVD-де 29 қыркүйекке шығарылатыны хабарланды. 1-дискте фильмнің ұзағырақ кесіндісінен басқа, Финчер мен Гилленхолдың, Даунидің, Фишердің, Вандербильттің және автор Джеймс Эллройдың аудио түсініктемелері бар. 2-дискке трейлер, "Зодиактың шифрланған" деректі фильм, Блю-Рок-Спрингс, Бериесса көлі және Сан-Францискодағы қылмыс сериялары үшін екі экранды салыстыру және үш бейне бейне бар: "Зодиактың визуалды әсерлері", "Бұл Зодиактың сөйлеуі" және "Оның аты Артур Ли Аллен болды". Бастапқыда сетке арналған басқа қосымшалар, соның ішінде теледидарлық споттар мен "Цифрлық жұмыс ағыны", "Лингвистикалық талдау", "Jeopardy Surface: Географиялық профильдеу" (Др. Ким Россмоның Зодиактың географиялық профилі) және "Агрессия психологиясы: мінез-құлық профилі" (арнайы агент Шарон Паглинг Хаганның Зодиактың мінез-құлық профилі) алынып тасталды. Алайда соңғы үш фильм фильмнің веб-сайтында жарияланды. Академиялық марапаттар үшін Paramount режиссердің DVD-ін ресми нұсқаның орнына Американың продюсерлер гильдиясына, Американың жазушылар гильдиясына және Экран актерлері гильдиясына таратты; студияның мұны алғаш рет жасағаны.
Кассалық жинақ
2007 жылы 2 наурызда 2362 кинотеатрда көрсетіліп, фильмнің алғашқы жексенбісінде 13,3 миллион АҚШ доллары жиналды. Фильмді Wild Hogs-тың басқа ашылу фильмі басып шықты және екінші демалыс күндері 50% -дан астам төмендеді, 300-ге дейін рекордты. Ол Солтүстік Америкада 33 миллион доллар, қалған әлемде 51 миллион доллар жинап, қазіргі жиынтық 84 миллион долларға жетті. Sight & Sound журналына берген сұхбатында Финчер фильмнің Солтүстік Америкадағы кассадағы төмен табысына тоқталды: "Баспанадағы табысы қандай болса да, мен әлі де бұл фильмге көрермен бар деп ойлаймын. Әркімнің маркетинг туралы ойы әр түрлі, бірақ менің философиям мынау: егер сіз 16 жасар балаларды фильмге тарқатып, "Сау" немесе "Жеті" фильмдерін көрсетпесеңіз, олар кинотеатрдан шығып, "Бұл фильм нашар" деп айқайлайды. Ал сіз оны түсінетін көрерменмендермен қоштасып жатырсыз, өйткені олар жарнамаға қарап, "Мен қандай да бір қорқынышты фильмді көргім келмейді" дейді". Metacritic-те фильмнің орташа баллы 100 балдан 79-ға тең, бұл 40 сыншыдан алынған, бұл "жалпы алғанда жағымды пікірлерді" білдіреді. CinemaScore сауалнамасы бойынша фильмге A+ мен F шкаласы бойынша орташа баға "B−" берді. Entertainment Weekly сыншысы Оуэн Глейберман фильмге "А" бағасын беріп, оны "ақпарат дәуіріндегі процедуралық триллер" деп атап, "басыңды жаңаша айналдырып, сені айналдырып, одан әрі тереңдейді" деп мақтады. Нейтан Ли The Village Voice журналына жазған пікірінде режиссер Финчердің "жалғандықтың жоқтығы, фактілерді барынша үнемдеу және объективтілікпен жеткізуге деген ұмтылысымен бірге Зодиакқа оның қатты, жарқын тұтастығын береді. Қылмыстық сага, газет драмасы және кезеңдік шығарма ретінде ол өте жақсы жұмыс істейді. Ақпарат дәуіріндегі өмірдің аллегориясы ретінде ол менің ойымды бұзды". Тодд Маккарти Variety журналында фильмді "35-40 жыл бұрын Сан-Францискодағы жұмыс күнінің қателеспейтін дәл бейнесі" деп мақтаған. Көптеген осындай фильмдерде хиппилерге және гүлдер билігіне берілген бұрмаланған назарды ұмытыңыз: бұл қалада өмір сүрген және жұмыс істеген адамдардың көпшілігі оны қалай сезінген болса, солай көрінеді". Дэвид Ансен Newsweek журналына берген шолуында: "Зодиак өте мұқият жасалған. Харис Савидестің санариптік кинематографиясының сәнділігі фильмнен ажырамас байлыққа ие және ол екі сағат 40 минутқа жуық уақытқа созылады. Алайда фильмді бастағаннан бастап аяғына дейін тамашалайсыз. Фишер үлкен студия фильмінен күтетін эмоционалды және сот сараптамасы жағынан тиімді әсерді батыл (біреулер бұрыс деп ойлауы мүмкін) жасырады". Роджер Эберт фильмге ең көп 4 жұлдыз берді, былай деп жазды: "Фильм - бұл полиция процессуалдық фильмі, газет фильмімен қиылысқан, бірақ екеуінің де клишелерінің көпшілігі жоқ. Оның ең таңғажайып жетістігі - бірнеше жылдар бойы жиналған фактілер мен күдіктердің таңғажайып лабиринті және осы лабиринт арқылы саяхатты қорқынышты және күмәнді етеді". Эберт актерлік құрамды мақтады және The Chicago Sun Times газетінің көптен бері қаламгері ретінде Зодиактың ірі газеттің жұмысын көрсетуде "үздіктілігімен қызықты" екенін мәлімдеді. Time Out журналы былай деп жазды: "Зодиак бұл жұмбақ фильм емес, оның тақырыбы жұмбақтарды шешудің мәжбүрлілігі және оның төңкерісі - қылмыс киносының ағынына қарама-қайшы, бұл мәжбүрліктің қаншалықты нәтижелі бола алатындығын мойындау". Питер Брэдшоу The Guardian журналына берген рецензиясында фильмді "таза кинематографиялық ерлігі" үшін мақтады және оған бес жұлдыздың төртеуі берді. Empire журналына берген шолуында Ким Ньюман фильмге 5 жұлдыздың 4-ін берді және былай деп жазды: "Сізге фильмнің негізгі кейіпкерлеріне ұмтылып, егжей-тегжейлі қараған әдісіне төзімділік қажет болады және бірнеше отбасылық пікірталастарға және шаршаған полиция әңгімелеріне төзуге дайын болыңыз, бірақ бұл таңғажайып кейіпкерді зерттеу расталмайтын жауапқа жақындаған сайын одан да азапты күмәнге айналады". Грэхам Фуллер Sight & Sound журналында "тон өте жайпақ және қарапайым, феминизмге дейінгі, технологияға дейінгі дәуірдегі полиция жұмысының моральдық күйін еске салады. Осылайша, Зодиак көрермендермен ойнайтын мысық пен тышқан ойыны мен "Жеңіс клубының" мачолық шеберлігі үшін сегіздікке қарағанда әлдеқайда ересек". Кейбір сыншылар фильмнің ұзаққа созылғандығына және экшн-мазмұнының жоқтығына көңілін қалдырды. "Фильм полиция тергеуінің сөзсіз қызыл бояуларына батып кетеді", - деп жазды Боб Лонгино Атланта Журналы Конституция, ол сондай-ақ фильмді "қалай да қанағаттандырарлық емес қорытындыға ұмтыл...
Топ-10 тізімдері
2007 жылы шыққан екі фильм ғана (No Country for Old Men және There Will Be Blood) "Зодиак" фильмінен гөрі көп сыншылардың ондық тізімінде болды. Ең үздік он фильмнің қатарына кіргендердің кейбірдері: 2012 жылы Британдық кино институтының ең үздік фильмдер туралы Sight & Sound сауалнамасында үш сыншы және бір режиссер, Бонг Чжун Хо, Зодиакты өзінің 10 сүйікті фильмдерінің бірі деп атады. 2016 жылы BBC жүргізген сыншылардың сауалнамасында "Зодиак" 21-ғасырдың ең үздік фильмдерінің тізімінде 12-орында тұрды.
In the British Film Institute's 2012 Sight & Sound polls of the greatest movies ever made, three critics and one director, Bong Joon ho, named Zodiac one of their 10 favorite films. In a 2016 critics' poll conducted by the BBC, Zodiac was ranked at 12th place in a list of the 21st century's greatest films.