Кіріспе

Filefjell - Норвегиядағы таулы аймақ. Ол Вестланд округінің Лердал және Иннланд округінің Валдерс арасында орналасқан. Бұл Батыс Норвегия мен Шығыс Норвегияны байланыстыратын тарихи және қазіргі заманғы негізгі жол. Filefjell арқылы Е16 еуропалық тас жолы өтеді.

Этимология

Filefjell немесе кейде Fillefjell, екілік аты болуы мүмкін, өйткені "file" көне норвег тіліндегі Fjáll сөзінен шыққан деп есептеледі, қазіргі "fjell" сөзіне айналған сол түбір. Осылайша Filefjell ағылшын тілінде "Тау тауы" деп аталады.

География

Filefjell, Вестланд округінің шығыс бөлігіндегі Lærdal муниципалитеті, Согнефьорденнің ең ішкі бөлігінде, Иннланд округінің батыс бөлігіндегі Вандрес муниципалитетіне дейін созылады. Солтүстікке қарай, ол Йотунхаймен тау тізбегінің батыс бөлігімен шектеседі. Оңтүстікке қарай, ол Бускеруд округімен шекаралас. Еуропалық E16 жолы тауды кесіп өтіп, Вардендегі ең биік нүктесіне жетеді. Жол таулы аймақ арқылы аңғарға ұласады, сондықтан ол Норвегияның қыстың қатал ауа райынан қорғалған. Жол жел немесе қардан өте сирек жабылады, сондықтан ол Норвегиядағы тау өткелдерінің ішіндегі ең сенімдісі болып табылады. Өзеннің екі жағында да таулар мен көлдөр бар.

Флора мен фауна

Филефеллдің биологиясы Норвегияның басқа таулы аймақтарына ұқсас. Негізгі аңғарда қайың және салика тұқымдастарының түрлері шамамен 1,5 метр биіктікке дейін өседі. Мұнда қарақұйрық, қоян, түлкі, кейде қасқыр мен қасқыр бар. Сонымен қатар, Филефеллде көптеген жабайы бұғылар бар. 1990 жылдары Филефеллде бұғыларды бағуды бастауға тырысқан, бірақ жоба кейіннен тоқтатылды. Тронделагтан көшірілген бұғы қорасының бір бөлігі жергілікті бұғылармен араласып қалды. Көлдерде көкбақа көп.

Тарих

Филефелл тас дәуірінен бері қолданылып келеді. Аңшылар бұғыларды аулау үшін шұңқырлар қазып, оларды әлі күнге дейін көруге болады. Сол кезеңдегі жебе басының да табылғаны бар. Смедален - Филефьеллдегі басты аңғар. Атауы "Смит аңғары" дегенді білдіреді және темір дәуірінде темір өндірісінің дәлелі болып табылады. Мұнда сол дәуірдегі жерлеу үйінділері де бар. Filefjell Kongevegen (Патшалар жолы) - Filefjell үстіне өтетін ескі жолдың атауы. Доңғалақтың түбіндегі кейде ылғалды және батпақты жердің арқасында ескі жол қазіргі асфальт жолға қарағанда төбеде ұзағырақ жүреді және әлі күнге дейін жаяу жүру үшін қолданылады. Бұл жер Норвегияның патшасы Сверре І-нің есімімен аталған, ол өзінің әскерімен осы жерге келген. Бұл жол 1791 жылы ресми түрде негізгі жол болып бекітілді. Маристова (мари Маргрета патшайымның бұйрығымен 1390 жылы салынған) және Вангтағы Нюстуен (алғаш рет 1627 жылы аталып өткен, бірақ әлдеқайда ескі деп саналады) қонақ үйлері жол бойындағы саяхатшыларға қызмет көрсетеді. Патша панажайларды ұстағандарға жол жүрушілерге көмек көрсету және жолды пайдаланғандарға баспана беру үшін өтемақы төледі. Бұл 1830 жылға дейін созылады. Смедаленде жазғы сүт өсіру болды және әлі де бар. Ешкі, сиыр және қойлар бай таулы жайылымдарда бағуда, ал ешкі ірімшігі әлі күнге дейін кейбір жерлерде сатылады. Смедаленнің ортасында, Киркжестоленде, Сент-Томас шіркеуі тұр. Бұл ғибадатхананың басына салынған деп есептеледі. Бұл жер жазғы блот пен сауда-саттық үшін жиналған Согн, Валдрес және Халлингдаль тұрғындарының кездесу орны болды. Христиан діні пайда болғаннан кейін, хов шіркеуге айналды, бірақ дәстүрлер өзгермеді. Храм 17 ғасырға дейін, шіркеу жаңартылғанға дейін, бұл туралы аз мәлімет бар. Адамдар шіркеудің емдік күші бар екеніне және күнәкарлардың осында күнәларын кешіруге мүмкіндігі бар екеніне сенуде. 2 шілдеде бұл жерге адамдар көптеп келіп, діни рәсімдер өткізе бастады. Бірақ ең бастысы - базар, онда селинг пен басқа да теңіз өнімдері теңіздегі өнімдерге, мысалы, теріге сатылатын. Жылқы саудасы да нарықтың бір бөлігі болды. Бұл базарларда ішімдік ішу, ұрысу, құмар ойындар ойнау, зорлау мен кісі өлтіру жиі кездесетін. Әйелдер күйеулерін базарға баруға дайындағанда, олар өзінің жерлеу күлгіндерін де жинап алады. 1808 жылы діни қызметкерлер осы зұлым істерге қатты ашуланып, шіркеуді қиратуды және базарға тыйым салуды талап етті. 1971 жылы осы жерде заманауи шіркеу салынды.

Туризм

Filefjell қазіргі уақытта көбінесе демалыс үшін пайдаланылады. Балық аулау, аң аулау, жаяу жүру және шаңғымен жүру өте танымал. Соңғы 30 жылда көптеген демалыс үйлері салынды. Тауларда немесе тау-шаңғы парктерінде шаңғыға шыққан туристер бірнеше қонақ үйлерді пайдаланады.