Норвегияның Рогаланд аймағындағы Прекестулен шатқалы – танымал туристік орын. Lysefjorden үстіндегі биік тік жар, жыл сайын 150-200 мың туристі қабылдайды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Норвегиядағы шатқал және туристік орын
Cliff and tourist attraction in Norway
Прейкестолен немесе Прекестолен – Норвегияның Рогаланд округінің Strand муниципалитетіндегі туристік орын. Прейкестолен – Лайсфьорденнің үстіне көтерілген тік шатқал. Шатқалдың үстінде, шамамен жалпақ беті бар. Прейкестолен фьордтың батыс жағына жақын және оның солтүстік бөлігінде орналасқан. 21-ші ғасырдың басында бұл жердегі туризм артып келеді, 2012 жылы 150 000 мен 200 000 аралығында келушілер болды.
Preikestolen or Prekestolen is a tourist attraction in the municipality of Strand in Rogaland county, Norway. Preikestolen is a steep cliff which rises above Lysefjorden. Atop the cliff, there is an almost flat top of approximately Preikestolen is located near the Western part of the fjord, and on its North side. Tourism at the site has been increasing in the early 21st century, with between 150,000 and 200,000 visitors in 2012,
Атауы
Жергілікті жердің ежелгі атауы – Hyvlatonnå; Прекестолен (i әрпісіз) атауы шамамен 1900 жылы жергілікті туристік ұйымның, , аймақты жаяу серуендеуге таныстыру мақсатымен қолданыла бастады. "i" әрпісі кейінрек нюнорск тілімен – норвег тілінің ресми жергілікті нұсқасымен – үйлестіру үшін қосылды, және қазір бұл орын жергілікті және ресми түрде "Прейкестолен" деп белгілі.
The old local name of the site is Hyvlatonnå; The name Prekestolen (without the i) was coined around the year 1900 when the local tourist organisation, , wanted to promote the site for trekking. The "i" was added later to concord with Nynorsk, the official local form of Norwegian, and the site is now known both locally and officially as "Preikestolen."
Қол жеткізу
Преикестолен Батыс Норвегиядағы Рогаланд округінің Рифюльке аймағының оңтүстік бөлігінде орналасқан. Норвегияның төртінші ірі қаласы – Ставангер, Еуропа қалаларына тікелей рейстері бар, шарадан орналасқан. Преикестоленге арналған тұрақ, 2020 жылғы сәуірде Ryfylketunnelen су асты туннелінің ашылуының арқасында, Ставангерден автокөлікпен шамамен 40 минуттық жерде орналасқан. Ставангерден Преикестоленге қарайтын жол – 13 (Rv13) Норвегия ұлттық тас жолы. Оңтүстіктен Лаувикадан Оанеске дейін жүретін паром арқылы Преикестолен тұрағына жетуге болады. Паромдар жыл бойы жүреді, бірақ сағаттары шектеулі, сондықтан паромды таңдасаңыз, алдын ала жоспарлаңыз. Сайтқа апаратын жол Стран муниципалитетінде, Юрпеланд қаласынан оңтүстікке қарай Преикестолен Fjellstue тұрағында аяқталады, ал тұрақтан басталатын жол шараға дейін созылады. Орташа дене күші бар адам Преикестоленге барып-қайту үшін шамамен 3-4 сағат жұмсайды. Преикестоленге дейінгі жолдың кейбір жерлері өте тік. Жол Преикестольхиттадан басталады, теңіз деңгейінен шамамен биіктікте, және көтеріледі. Жол бойындағы қозғалысқа, тәжірибеге және дене күшіне байланысты саяхат 2-3 сағатқа созылуы мүмкін. Биіктік айырмашылығы тек және қашықтық тым ұзын болмаса да, жолдың бойындағы жалпы биіктік көтерілімі мен төмендеуі күткеннен көп, себебі жол әртүрлі қыраттарға көтеріліп, түседі. Қыс және көктем айларында қар мен мұз болғандықтан жол қиынға соғады. Қыста қардың салдарынан тау басына дейін бару мүмкін болмайды. Браттелиден басқа да жол бар – ол Лисеботнға дейін жүретін туристік паромның аялдамасы. Бұл жолға жаяу бару қиын, әр бағытта 4-5 сағатқа созылады. Басқа нұсқа – Лисефьорд арқылы кемемен саяхаттау, саяхаттар жыл бойы жүреді. Жаз маусымынан басқа кезде ауа райы ылғалды және суық болуы мүмкін, ал бұлттар шатқалы көруге кедергі келтіруі мүмкін. Кеме жол бойындағы бірнеше кішкентай тоқтауларда тоқтайды, соның ішінде Лисефьордтың соңындағы Лисеботн ауылында да аялдайды.
Preikestolen is located in the southern part of the Ryfylke district in Rogaland county in Western Norway. The city of Stavanger, the fourth largest in Norway, with a number of direct flights to/from European cities, is located from the site. The parking facility for Preikestolen is located, thanks to the April 2020 opening of underwater tunnel Ryfylketunnelen, about 40 minutes from Stavanger by car. Access to Preikestolen from Stavanger is via the Norwegian National Road 13 (Rv13). From the south, it is possible to drive to the Preikestolen parking facility via the ferry from Lauvvika to Oanes. Ferries run year round, but have limited hours, so plan ahead if opting for ferry over tunnel. The road to the site ends in the municipality of Strand, just south of the town of Jørpeland at a parking facility at the Preikestolen Fjellstue, with a trail extending from the parking facility to the site. A round trip hike to Preikestolen from the closest car park takes about 3–4 hours for someone of average fitness. The walk to Preikestolen is very steep in places. The path starts at the Preikestolhytta, at an elevation of approximately above sea level, and climbs to The walk takes 2–3 hours depending on traffic along the trail, experience, and fitness level. Even though the elevation differential is only and the walk is not particularly long, about each way, the total elevation gain and loss over the course of the hike is more than one might initially expect, as the path climbs and descends various ridges. The walk is more difficult in winter and spring when there is snow and ice. Due to snow, it is not always possible to do the hike to the top in the winter. Alternative access is available via a path from Bratteli – a stop for the tourist ferry from to Lysebotn that passes beneath the Pulpit Rock. This walk is more demanding, and takes 4–5 hours each way. An alternative is to sail through the Lysefjorden, with trips running year round. Outside of summer, the weather may be wet and cold, and clouds may obstruct views of the cliff. The ship stops at several small docks on the way in and out, including a layover at the end of the Lysefjorden at the village of Lysebotn.
Жағдайларды жақсарту жобасы
2013 жылдың сәуір айының басында Прейкестоленге дейінгі жолды жақсарту жобасы басталды, себебі ескі жол тым тар болғандықтан, жиі кешігуге себеп болып, кейбір жерлерде өту мүлдем қиын еді. 2016 жылы жол толықтай жаңартылды. 2019 жылы жолдарды одан әрі жақсарту, жаңа веб-сайт құру және көрсеткіштерді жаңарту жобасы қолға алынды.
In early April 2013, a project started to improve the path up to Preikestolen as the old one was so small that it often caused "delays", and at some points on the path it was sometimes impossible to get through. By 2016 the path was completed. In 2019 a new project started to further improve paths, new website and improvement of signs.
Қауіпсіздік
Билік қоршаулар мен басқа да қауіпсіздік құрылғыларын орнатудан бас тартты, себебі олар бұл шара орынның көркіне нұқсан келтіреді деп санайды, сондай-ақ жыл сайын шамамен 200 000 адам келіп тұрса да, мұнда қаза болғандар өте сирек. Сонымен қатар, қоршаулар немесе басқа құрылғылар қоршауға шығу сияқты қауіпті әрекеттерге итермелеуі мүмкін деген алаңдаушылық болды. Норвегия билігі "біз осы елдегі барлық табиғатты қоршауға ала алмаймыз" деген мәлімдеме жасады. 2013 жылға дейін осы орында ешқандай жазатайым оқиға болған жоқ. Дегенмен, бұрын өзін-өзі өлтіруге әрекет жасағандар болған. 2000 жылдың ақпан айында австриялық әйел мен норвегиялық ер адам интернетте танысып, бірлесіп суицид жасауға келісіп, жартастан бірге секіріп өмірлерін аяқтады. 2004 жылдың қазан айында жас неміс жұбы суицид мақсатымен жартасқа баруда болған, бірақ олардың отбасы билікке хабарласқаннан кейін норвегиялық билік қызметкерлері оларды тоқтатты. 2013 жылдың күзінде испан турисі алғаш рет жазатайым оқиға деп танылған оқиғада қаза тапты; алайда, оқиғадан кейін оның Facebook желісіндегі парақшасына жарияланған хабарламада бұл әрекет өзіне қол жұмсау болғаны айтылды. Жергілікті баспасөз мәліметінше, 2020 жылы суицидтік ниеті болмаған алғашқы жазатайым оқиға тіркелді.
The authorities have opted not to install fencing or other safety devices as they felt it would detract from the site and the fact that fatalities at the site are extremely rare, despite having approximately 200,000 visitors each year. Furthermore, there were concerns that fences or other devices might encourage dangerous behavior such as climbing onto the fences. Norwegian authorities have stated that "we cannot fence in all nature in this country". Up until 2013 there had been no accidental fatalities at the site. However, there were previously suicide attempts. In February 2000, an Austrian woman and a Norwegian man committed a joint suicide by jumping together off the cliff after meeting on the internet and forming a suicide pact. In October 2004, a young German couple were on their way to the cliff to commit suicide but were stopped by the Norwegian authorities before being able to carry out the act when their families alerted authorities. In autumn 2013, a Spanish tourist became the first person to die from what was originally ruled to be an accident; however, right after the accident, a suicide note was posted on his Facebook account indicating that the incident was in fact a suicide. According to local press the first accident without known suicidal intentions had been in 2020.
Геология
Жар мұз дәуірінде, шамамен 10 000 жыл бұрын, мұздықтың жиектері жарға жеткен кезде қалыптасқан. Мұздықтың суы таудың жарықтарында қатып, көлемді, тік бұрышты тас блоктарын жасады, олар кейін мұздықпен бірге алынып кетті. Осының нәтижесінде үстірттің тік бұрышты пішіні пайда болды. Үстірттің өзінде терең жарықтар сақталып қалды. Осы жарықтардың әсерінен үстірт бір күні құлайды, бірақ геологиялық зерттеулер бұл жақын арада болмайтынын көрсетті, ал геологтар үстірттің қауіпсіз екенін растады.
The cliff was formed during the ice age, approximately 10,000 years ago, when the edges of the glacier reached the cliff. The water from the glacier froze in the crevices of the mountain and eventually broke off large, angular blocks, which were later carried away with the glacier. This is the cause of the angular shape of the plateau. Along the plateau itself there continues to be a deep crack. Due to these cracks, the plateau will at some point fall down, but all the geological investigations have revealed that this will not happen in the foreseeable future, and geologists have confirmed the safety of the plateau.
Климат
Фьорд бойындағы климат қоңыржай әрі ылғалды жағалау климаты.
Along the fjord there is a mild and humid coastal climate.
Қоршаған жер
Жар Риффльке аймағының аңғарларын қарап тұрады. Жарды қоршаған таулардың биіктігі 15 метрге жетеді. Кейбір төбелерде көлдермен араласқан жазықтар бар. Жақын жерде, Лайсфьордтың соңына жақын, Кьераг тауы орналасқан, ол сонымен қатар тау жүруге танымал орын. Кейбір туристер Прейкестоленге бармай, Кьерагқа баруды жөн көреді.
The cliff overlooks the valleys of the Ryfylke region. The mountains surrounding the cliff reach heights of up to Some of the hilltops have plains which are interspersed with lakes. Nearby, close to the end of the Lysefjord, is the tall mountain Kjerag which is also a hiking destination. Some tourists elect to forgo trips to Preikestolen and go to Kjerag instead.
Танымал мәдениетте
Даниядағы Лангесков қаласында Форсанд қаласын еске алу үшін граниттен жасалған жартас мүсіні орнатылды. "Викингтер" сериалының екінші маусымының соңғы эпизодының финалында басты кейіпкер Рагнар Лотброк Прейкестоленнің үстінде отырған күйі көрсетіледі. Lysefjorden/Preikestolen аймағынан алынған қысылған ауа көбінесе Қытайға баллонмен сатылады. "Миссия: Асау" ("Mission: Impossible – Fallout") фильміндегі соңғы төбелес сахнасында (2:10-ден 2:15-ке дейін) Том Круз Прейкестолендегі жартастың бетімен көтеріледі, бірақ фильмде бұл Үндістан басқаратын Кашмирде, қазір Үндістанның Ладакх одақтық аумағында деп көрсетілген. 2011 жылы шыққан тамил тіліндегі "Ко" фильмінің (00:00-ден 1:30-ға дейін) әнінде басты жұп Прейкестолендегі жартастың үстінде билейді.
A granite sculpture of the cliff was erected in the town Langeskov in Denmark to commemorate its twin town of Forsand. In the final scene of the final episode of the second season of Vikings the main character, Ragnar Lothbrok, is seen sitting atop Preikestolen. Compressed air from Lysefjorden/Preikestolen is being sold in cans, mostly to China. The final fight scene (from 2h:10m to 2h:15m) in Mission: Impossible – Fallout features Tom Cruise climbing the face of the cliff at Preikestolen, although in the movie, it is supposed to be in Indian administered Kashmir, now administered by India as Laddakh union territory. A movie song called (from 00:00m to 1:30m) from the 2011 blockbuster Tamil language movie Ko features the lead couples dancing on the top of the cliff at Preikestolen.