Кіріспе

Лангеланд муниципалитеті (Langeland Kommune) – Оңтүстік Дания аймағындағы коммуна, ол толығымен Лангеланд аралында және бірнеше кішігірім аралдарда орналасқан. Муниципалитеттің ауданы 290,30 км², жалпы халқының саны 12 384 (2023). Орта ғасырларда Дания жүзге бөлінген кезде Лангеланд екі жүзге бөлінді. Бұл – Лангеландтың Солтүстік жүзі (дан. Langelands Nørre Herred) және Лангеландтың Оңтүстік жүзі (дан. Langelands Sønder Herred), соңғысы Сио аралын да қамтиды. Стринø аралы Свендборг және оның төңірегін, сондай-ақ Оңтүстік Фюн архипелагындағы көптеген аралдарды қамтитын Сундс жүзінің бір бөлігі болды. Лангеландтағы екі жүз 1662 жылы Транкер округіне айналған Транкер феодының (дан. len) бөлігі болды. Ал Сундс жүзі, Стринø аралымен бірге, Ньборг округінің бөлігіне айналды. 1793 жылы Транкер және Ньборг округтері біріктіріліп, Свендборг округі құрылды, ол 1970 жылы Оденсе округімен біріктіріліп, Фюн округін (дан. Fyns Amt) құрады. Бұл округ 2007 жылы таратылды, және Фюн округінің барлық аумағы Оңтүстік Дания аймағының бір бөлігіне айналды.

Рудкобинг

Рудкобинг аралдың орталық бөлігінде және сонымен қатар муниципалитет те орталықта орналасқан. Ол Лангеланд көпірі арқылы Сио аралымен байланысты. Көпірдің оңтүстігінде, аралдың жағалау бойында Рудкобинг порты жатыр. Порттың бойында көптеген құрылыстар мен нысандар орналасқан. Қаланың оңтүстік және орталық бөліктері көбінесе тұрғын үйлерден тұрады, ал қаланың шығыс бөлігінде үлкен өнеркәсіптік аймақ бар. Рудкобингтің оңтүстігінде шамамен 3 акр жерді қамтитын Рудкобинг орман паркі орналасқан.

Табиғат

1961 жылдан бері Лангеландтың ең оңтүстік ұшы қорғауға алынған. 25 акр жер қорғауға алынған. Эксмур понилері аймаққа босатылып, жабайы жылқылар ретінде өздеріне қалдырылды және тек қана төтенше жағдайларда ғана тамақтандырылады. Аймақтағы өсімдіктердің ішінде жалпы тісқақ және сабақсыз қызыл гүл бар. Ауданда көбейетін құстарға су қасқырғылы, су тауығы, кішкентай шағала және қызыл арқалы торғай жатады. Фредмоздың батысындағы 65 акр батпақ 1981 жылдан бері қорғауға алынған. Бұл батпақ Садбалль Фредмоз деп аталады, оның аты қоршаған екі елді мекеннің атынан қойылған – батысында Садбалль және шығысында Фредмоз. Бұл жер құстарға бай, және балдырқан құсы батпақта көбейетінін көруге болады. Ниби мен Хессельбьергтің оңтүстігінде Триггелев Нор деп аталатын батпақтар, көлдер және жағалаулар орналасқан. Оның 122 акр жері 1987 жылдан бері аймақтағы құстарды қорғау мақсатымен қорғауға алынған. Сонымен қатар, Триггелев Норға тікелей іргелес орналасқан 10,5 акр орман, Нас Сков деп аталады, қорғауға алынған. Бұл аймақта 70-ке жуық түрдің көбейетіні белгілі, оның ішінде қамыс торғайы, батпақ торғайы, сақалды торғай және балдырқан құсы бар. Аймақтағы жыртқыш құстарға батпақ бүркіті жатады. Ристинг маңындағы жартастар мен жағажайларда сирек кездесетін қоңыздар мен көбелектер мекендейді. Мұнда осал майлы қоңыз табылады, сонымен қатар Скандинавияда тау-кен арасын көрген жалғыз орын осы жер. Лонгсельс шаруа орман (дан.): Лонгсельс Бондегорссков – Норре Лонгсельстен оңтүстік-батысқа қарай орналасқан орман. Орманның 8,5 акр жері қорғауға алынған және орман адамның аз араласуымен тиін жоқ қалдырылған. Орманның шамамен 85 000 м2 болатын кішкентай көлеміне қарамастан, ол Лангеландтағы ең түрлі орман болып табылады. Онда жел гүлдерінің бірнеше түрі және басқа да өсімдіктер, сондай-ақ әртүрлі ағаштар өседі. Орманға ешқандай зиян келтірілмегендіктен, онда өлі ағаштардың шіріген ағаштарына құстар көбейеді. Оларға қарақұйрық қаз және қоңыр баз кіреді. Орманға елік те және дабыл да қоныстанған. Аралдың айналасындағы көптеген бөгеттер де қорғауға алынған. Олар 1959 жылдан бері қорғалуда. Сондай-ақ, муниципалитетте 1966 жылдан бері қорғалған Багенкоптың солтүстігіндегі 4,6 акр жағалау, сондай-ақ 1973 жылдан бері қорғалған Сковсгаардтың 385 акр жері қорғауға алынған. Қорғалған аумағы бар тағы бір ескерткіш – Транкер қамалы (дан.): Транкер Слот. Транкер қамалының 65 акр жері қорғауға алынған. Туллебюльдің батысындағы 6 акр жерді қорғайтын жер 1959 жылы қорғауға алынған.

Линделсе Нор

Lindelse Nor – Рудкобингтен оңтүстікке қарай шамамен 5 км жерде орналасқан тар шығанақ. Шиғанақта тас және темір дәуірінен қалған суға батқан орындар бар. Су асты жолы бойында ақпараттық тақталар орнатылған, бұл суға түсушілерге осы орындармен және су асты пейзажымен танысуға мүмкіндік береді. Lindelse Nor-да бірнеше арал бар. Олардың ішінде Линдё және Лангё аралдарында адамдар тұрады. Екеуі де Лангеландқа бөгет арқылы жалғасқан. Қалған аралдар Оңтүстік Фюн архипелагының табиғат қорығының (Дания: Sydfynske Øhav Vildtreservat) құрамына кіреді. Бұл Lindelse Nor аралдарына, екі тұрғын аралды қоспағанда, наурыз бен шілде айлары аралығында кіруге тыйым салынғанын білдіреді. Lindelse Nor және аралдарда көбейетін құстардың қатарында қызылкөз үйрек, дала кескілемесі, еуразиялық ұсақжемті және қанатықты аққу бар.

Стрино

Strynø аралы негізінен ауыл шаруашылығы үшін пайдаланылады, тек шамалы ғана табиғи аймақтар бұзылмаған күйде сақталған. Аралда шамамен 190 адам тұрады. Strynø-да көбейетін құстардың ішінде - жылтырақ, еуразиялық сайрақ, еуропалық алтынқұс, мата және қара торғай бар.

Стрино Калв

Strynø Kalv Strynø-ден батысқа қарай орналасқан және жеке меншікте. Бұрын адамдар тұрған, бірақ қазірде ешкім тұрмайды. 1960 жылдардан бері аралдың табиғаты көбінесе өзгеріссіз қалды, сол кезде арал ауыл шаруашылығы өнімдерін тасымалдау үшін қолданылды. Бүгінде табиғатқа тек кейбір мал жаю әсер етеді. Аралдағы өсімдіктердің ішінде каспия, бұрыш гүлі және теңіз жұлдызы бар. Аралдағы шағын көлдің маңындағы 3 акр жер қорғауға алынған. Бұл Оңтүстік Фюн архипелагында бұрын көп кездесетін, бірақ қазір сирек кездесетін еуропалық оттықұйрықты бақаны қорғау мақсатында жасалды. Ол 1951 жылы қорғауға алынған.

Саясат

Лангеланд муниципалитетінің кеңесі 15 мүшеден тұрады, олар әр төрт жыл сайын сайланады. Муниципалитет кеңесінде алты саяси комитет бар.

Муниципалды кеңес

Төменде 2007 жылғы муниципалдық реформадан бері сайланған муниципалдық кеңестер тізімі келтірілген. Сайлау партиясы Жалпы орын саны Сайлауға қатысу көрсеткіші Сайланған әкім 2005 52 11 25 25 76,0% Кнуд Гетэр (Т) 2009 31 11 15 31 57 2,4% Бьярне Нильсен (V) 2013 22 45 27 7.3% 2017 31 6 14 7 5,2% Тони Хансен (F) Kmdvalg.dk және Statistikbanken.dk деректерінен алынды.

Экономика

Лангеланд муниципалитетінің ең ірі салалары әлеуметтік мекемелер, бөлшек сауда және ауыл шаруашылығы болып табылады. Муниципалитеттегі ірі компаниялардың қатарында Лангеланд аралының атымен аталатын шұжықтарымен танымал Ø Pølser компаниясы бар. Жол белгілерін өндіретін GEVEKO компаниясының бас кеңсесі Сёндер Лонгельсе қаласында орналасқан.

Демография

Лангеланд муниципалитетінде 12 491 адам тұрады (2020). Олардың 49,44% әйелдер, ал 50,56% ерлер. Аралдағы Стринёде 4-сыныпқа дейінгі муниципалды мектеп пен Скройбелевте 7-сыныпқа дейінгі толық күндік мектеп бар, екеуі де Ørstedskolen мектебіне қарасты.

Көлік

Лангеланд және муниципалитет материктік Фюнмен бірнеше көпір арқылы байланысты. Свендборгтан Свендборгсунд көпірі Фюн мен Тасинге арасын жалғастырады. Тасингеден Сиосунд көпірі Сиоға жалғасады. Сиосунд көпірінің ұзындығы 558 метрді құрайды. Ол 1957–1960 жылдары салынды және 1960 жылдың 22 қазанында ашылды. Сиодан Лангеланд көпірі Лангеландқа жалғасады. Лангеланд көпірінің ұзындығы 774 метрді құрайды. Ол 1960–1962 жылдары салынды және 1962 жылдың 10 қарашасында ашылды. Көпірді Анкер Энгелунд салған. Муниципалитет аумағында үш паром маршруты бар. Муниципалитет ішінде Стринø аралы Рудкобингте тоқтайтын Strynø Ferry арқылы Лангеландқа қосылады. Сапар шамамен 30 минутқа созылады. Тағы бір паром Сподсбьергті Лолланд муниципалитетіндегі Тюрспен байланыстырады. Лангеланд желісі (дани тілінде: Langelandslinjen) деп аталатын бұл маршрут 45 минутқа созылады. Рудкобингтен Эро муниципалитетінің Марстал қаласына паром қатынасы бар. 2020 жылы салынған ÆrøXpressen деп аталатын паром Рудкобингтен Марсталға 50 минутта жетеді.

Көрікті жерлер

Лангеланд және Стринø аралдары танымал туристік орындар болып табылады, сол себепті аралдарда көптеген мұражайлар мен көрікті жерлер бар. Транэкердегі Дәрілік бақтар (Danish: Medicinhaverne i Tranekær) Транэкерде орналасқан. Бұл бақтарға дәрілік мақсатта қолданылған шөптер мен өсімдіктер кіреді. Стринø желі тегершігі (Danish: Strynø Mølle) Стринø аралында орналасқан. Ол 1832 жылы Мадс Йоргенсен салған. Хоу маяғы (Danish: Hou Fyr) Лангеландтың солтүстігінде орналасқан. Ол 1892 жылы салынды және 1893 жылғы желтоқсанда алғаш рет жарық берді. Хулбьерг өткел қабірі (Danish: Hulbjerg Jættestue) Багенкоптың оңтүстігінде орналасқан. Оның ұзындығы сегіз метр, және ол б.з.д. 3300–3200 жылдарға дейін соққан. Өткел қабірінен табылған заттар Лангеланд мұражайында көрсетілген. Бұл қабір 1966 жылы қорғауға алынды.

Мұражайлар

Лангеланд мұражайы (дан. Langelands Museum) Рудкобинг қаласында орналасқан. Оны 1900 жылы Йенс Винтер құрды. Мұражай Лангеландтан табылған археологиялық жәдірелермен басталды, олар әлі күнге дейін мұражайдың бөлігі болып табылады, бірақ қазіргі таңда мәдени тарихқа қатысты экспонаттар да қойылған. Сувенирлер мұражайы (дан. Souvenirmuseum Souvenariet) – сувенирлерге арналған мұражай. Ол Транэкер қаласында орналасқан. Арал архипелагының смак және табиғат орталығы (дан. Øhavets Smakke og Naturcenters) Стринё аралында орналасқан мұражай. Ол Оңтүстік Фюн архипелагының мәдени және табиғи тарихы туралы ақпарат береді, сондай-ақ түрлі қайықтарды, атап айтқанда, смактерді көрсетеді. Мұражай 1993 жылдан бері жұмыс істеп келеді. Балықшылар үйі (дан. Fiskeriets Hus) – Багенкоп қаласында орналасқан жергілікті мұражай. Ол жергілікті тарих пен балық шаруашылығына арналған. Транэкер қамалының диірмені (дан. Tranekær Slotsmølle) – 1846 жылғы жел диірмені. Ол мұражайға айналдырылған, онда диірменнің тарихы туралы айтылады.

Лангеланд бекінісі

Лангеланд форты (дан. Langelandsfortet) – Ұлы Суық соғыс кезеңінің бункері. Ол 1952–1954 жылдары Дания Корольдік Әскери-теңіз күштерімен салынды және 14 түрлі жер асты бункерлерінен тұрады. Ол Оңтүстік Лангеландтың шығыс жағалауында орналасқан, Ұлы белдеуді қорғау және Дания Корольдік Әскери-теңіз күштері орналастыратын миналық далаларды күзету үшін қарулармен және батареялармен жабдықталған. Бункерде сондай-ақ Әскери-теңіз күштері мен Әуе күштерінің жергілікті радар станцияларын қорғауға арналған әуеге қарсы қарулар да болды. Бункер экипажында 400-ге дейін теңізшілер болды, олар жақын жердегі казармада тұрды. Лангеланд форты 1961 жылдан 1986 жылға дейін Лангеланд Теңіз ауданының (дан. Langelands Marinedistrikt) орталығы болды. 1973 жылы бункердің әуеге қарсы қарулары мен негізгі батареясы сақталды, ал 1993 жылдың сәуір айында бункер жабылды. 1997 жылдың маусым айында ол "Лангеланд форты Ұлы Суық соғыс мұражайы" (дан. Koldkrigsmuseum Langelandsfort) аталған мұражай ретінде қайта ашылды. Мұражайда суасты кемесі, мина тазартатын кеме, Saab 35 Draken және МиГ-23 истребительдері қойылған. Сондай-ақ мұражайда "Құрбақшы" корпусы және Ұлы Суық соғыс кезеңіндегі тыңшылық туралы экспонаттар бар.

Қалдықтар мен әулеттер

Бископсторп – Туллебёлледен оңтүстік-батысқа қарай орналасқан әулет. Бископсторп бұрын ауыл болған, ал әулеті кем дегенде 1740 жылдан бері сақталған, бірақ оның тарихы одан да ертерек болуы мүмкін. Қазіргі негізгі ғимарат 1727 жылы салынған. Бролёкке – Маглебиден оңтүстік-шығысқа қарай орналасқан иелік. Қазіргі әулеттің ең көне бөлігі 1758 жылы салынған, бірақ әулет 1500 жылдардан бастау алады, ол кезде ол Бробьерг деп аталған. 1577 жылға дейін ол коронаның меншігінде болды, содан кейін Анна Лунге иелікке ие болды. Оның ұлы оны сатты, ал 1640 жылдар шамасында Мильтинг отбасының меншігіне өтті. Осы отбасы иеліктің атын Бролёкке деп өзгертіп, кейін Лауритсен отбасы сатып алды. 1743 жылы оны Алефельдт отбасы сатып алды, бірақ пастор қайтыс болғаннан кейін ол қайтадан Алефельдт отбасына қайтып оралды және 2004 жылға дейін олардың меншігінде болды, содан кейін Нильс Палмквист сатып алды. Egeløkke – Бёструптан батысқа қарай орналасқан әулет. Ол орта ғасырлардан бері бар. Қазіргі негізгі ғимарат 1845 жылы салынған. Faarevejle – Рудкёбингтен оңтүстікке қарай орналасқан иелік. Ол 1300 жылдардан бері сақталған, бірақ қазіргі негізгі ғимарат 1870 жылдарда архитектор А. Х. Клайннің жобасы бойынша салынған. Hjortholm – Фодслеттен солтүстік-шығысқа қарай орналасқан иелік. Иелік 1500 жылдардың басынан бері бар, ол кезде ол Fodslettegaard деп аталған және Фодслетте ауылының ішінде орналасқан. 1575 және 1602 жылдар аралығында иелікке ие болған Мелхиор Хвас, иелікті ауылдан шығарған және оны Hjortholm деп қайта атаған болуы мүмкін. Иелік 1896 жылдан бері Алефельдт Лаурвиг отбасының меншігінде. Holmegaard – Сёндебродан оңтүстікке қарай орналасқан әулет. Ол алғаш рет 1500 жылы айтылған. 1952 жылдан 2008 жылға дейін ол Қорғаныс министрлігіне тиесілі болды және әскери қызметкерлерді даярлау үшін пайдаланылды. Korsebølle – Транэкерден солтүстікке қарай орналасқан иелік. Корсебёлле бұрын ауыл болған. Ол 1718-1719 жылдары Карл Алефельдт графының тапсырысымен әулет ретінде құрылған. Алефельдт Лаурвиг отбасы 1718 жылдан бері Корсебёллеге иелік етеді. Lykkesholm – Триггелевте орналасқан иелік. Иелік 1400 жылдардан бері бар екені белгілі. Møllegaard – Сподсбьергтен оңтүстік-батысқа қарай орналасқан иелік. Ол 1500 жылдардан бері сақталған, ол кезде ол Олуф Хансен Гаастың және кейіннен Могенс Эриксен Билленің меншігінде болды. Билль отбасы 1614 жылға дейін иелікке ие болды, содан кейін оны Бендт Петерсен фон Деден сатып алды. Ол 1704 жылға дейін осы отбасының меншігінде болды, содан кейін бірнеше рет отбасылар арасында ауысты. 2016 жылдан бері ол Møllegård Hovedgaard K/S компаниясына тиесілі. Иеліктің негізгі ғимараты 1880 жылы салынған. Nedergaard – Снодден оңтүстікке қарай орналасқан иелік. Ол кем дегенде 1409 жылдан бері бар. Skovsbo – Sønder Longelse-ден оңтүстікке қарай орналасқан әулет. Ол кем дегенде 1464 жылдан бері бар екені белгілі. Орта ғасырларда Skovsbo аймағында үлкен орманды алқаптар болған. Иеліктің негізгі ғимараты 1830 жылдар шамасында салынған. Skovsgaard – Хеннетведтен шығысқа қарай орналасқан иелік. Ол кем дегенде 1457 жылдан бері бар екені белгілі. Steensgaard – Лохаллдан оңтүстік-шығысқа қарай орналасқан иелік. Ол кем дегенде 1442 жылдан бері бар. Tranekær – Транэкерде орналасқан иелік және сарай. Ол 1200 жылдардан бері сақталған, ол кезде оның меншігі корона мен Оңтүстік Ютландия герцогтары арасында ауысқан. Ол 1645 жылы Кристиан Ранцауға берілді, ол 1659 жылы иелікті күйеу баласы Фредерик Алефельдтке берді. Содан бері ол Алефельдт Лаурвиг отбасының меншігінде сақталып келеді. Vestergaard – Линделзеден оңтүстік-батысқа қарай орналасқан иелік. Ол 1500 жылдан бері бар. Иеліктің қазіргі негізгі ғимараты 1892 жылы салынған.

Оқиғалар

Архипелаг күні (дан.: Øhavets Dag) тамыздың соңғы жексенбісінде Ристингте өтеді. Ол портта өтеді және ауыл шаруашылығы көрмелерімен байланысты бірнеше шараларды қамтиды. Лохалста фрикадельге арналған жыл сайынғы фестиваль ұйымдастырылады. Фрикадельге байланысты шаралардан бөлек, тікелей музыка да орындалады.

Лангеланд фестивалі

Лангеланд фестивалі (Danish: Langelandsfestival) – жыл сайынғы музыка фестивалі, Рудкобингтің оңтүстігінде өтеді. Ол 30-шы аптада өтіп, шамамен 25 000 – 30 000 көрерменді қабылдайды. Фестиваль алғаш рет 1991 жылы ұйымдастырылды.

Қауымдар

Лангеланд муниципалитетіне 18 приход кіреді. Төмендегі кестеде әрбір приходтың халқы, сондай-ақ сол халықтың Дания шіркеуінің мүшелері болып табылатын пайыздық үлесі көрсетілген. Барлық сандар 2020 жылдың 1 қаңтарына сәйкес. # Приход Халқы % Source1Bagenkop53093.962 Magleby 36885.603Tryggelev33484.734Humble1,30785.775Strynø19762.946Fodslette9275.007Lindelse73386.228Fuglsbølle18787.709Longelse57584.1710Skrøbelev64485.7111Rudkøbing4,01479.9712Simmerbølle72283.5213Tullebølle1,09984.5314Tranekær19178.0115Bøstrup42580.2416Snøde33782.4917Stoense18782.8918Hou53582.62

Таңбалар

Лангеланд муниципалитетінің гербі – көк мұхиттағы ақ раушан гүлінің бұтағы. Лангеланд аралын Адам Оеленшлягер осылай сипаттаған. Гербті 2006 жылы Ронни Андерсен жасады.