Чарльз "Бад" Уилкинсон: Футбол жане саясат шебері

Кіріспе

Американдық футболшы және жаттықтырушы; спорт комментаторы (1916–1994)

Чарльз Бернхэм "Бад" Уилкинсон (23 сәуір 1916 – 9 ақпан 1994) – американдық футболшы, жаттықтырушы, телехабаршы және саясаткер. Ол 1947 жылдан 1963 жылға дейін Оклахома университетінің бас футбол жаттықтырушысы болып қызмет етті, 145–29–4 есебін тіркеді. Оның «Оклахома Сунерс» командасы үш рет ұлттық чемпионатты жеңіп алды (1950, 1955 және 1956 жылдары) және 14 конференция титулына ие болды. 1953 жылдан 1957 жылға дейін Уилкинсонның «Оклахома» командасы қатарынан 47 ойынды жеңіп алды, бұл көрсеткіш әлі күнге дейін жоғары деңгейдегі университет футболында сақталып тұр. 1963 жылғы маусымнан кейін жаттықтырушылықтан зейнетке шыққаннан кейін Уилкинсон саясатқа қатысып, 1965 жылы ABC Sports телеарнасында комментатор болып жұмыс істеді. 1978 жылы ол Ұлттық футбол лигасының (NFL) «Сент-Луис Кардиналс» командасының бас жаттықтырушысы болып екі маусымға қайта оралды. Уилкинсон 1969 жылы жаттықтырушы ретінде Университет футболының Даңқ залына енгізілді.

Ерте өмір және ойыншы

Уилкинсонның анасы жеті жасында қайтыс болды, ал әкесі оны Миннесота штатының Фарибаулт қаласындағы Шаттак мектебіне жіберді. Ол бес түрлі спортта өте жақсы ойнап, 1933 жылы мектепті бітірді. Одан кейін Миннесота университетіне түсті, онда бас жаттықтырушы Берни Биерманның қорғаушысы және квотербегі ретінде Уилкинсон 1934 жылдан 1936 жылға дейін "Алтын гүлістер" командасын үш рет қатарынан ұлттық чемпионатқа жеңгізді. Ол сонымен қатар Миннесота университетінде мұзды хоккеймен де айналысты. 1937 жылы ағылшын тілі мамандығын бітірген соң, ол Колледж жұлдыздары командасын 31 тамызда Чикагода НФЛ чемпионы "Грин-Бэй Пакерс" командасына қарсы 6:0 есебімен жеңіске жеткізді. Ол 1937 жылғы НФЛ драфтының үшінші турында "Пакерс" командасымен таңдалды (жалпы есеп бойынша 29-шы), бірақ ешқашан ойнаған жоқ.

Жаттықтырушылық мансап

Уилкинсон қысқа уақыт әкесінің ипотекалық компаниясында жұмыс істеді, содан кейін Сиракуз университетінде, ал кейін өзі бітірген Миннесота университетінде жаттықтырушының ассистенты болды. 1943 жылы ол АҚШ Теңіз күштеріне қосылды, онда Айова Pre Flight Seahawks футбол командасында Дон Фауротқа көмектесті. Ол "Энтерпрайз" кемесінде ангарлық палуба офицері қызметін атқарды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Оклахома университетінің жаңа бас жаттықтырушысы Джим Татум 1946 жылы Уилкинсонды өзінің штабына шақырды. Бір маусым өткен соң Татум "Сунерс" командасынан Мэриленд университетіне кетті. 31 жастағы Уилкинсон бас футбол жаттықтырушысы және "Сунерс" клубының спорт директоры болып тағайындалды.

Оклахома штатының бас бапкері

1947 жылы бас жаттықтырушы ретінде алғашқы маусымында Уилкинсон Оклахома құрамасын 7–2–1 есебімен жеңіске жеткізіп, конференция чемпионатының бірінші орнын бөлісті, бұл Big Six/Seven/Eight конференциясының 13 қатарынан алған титулының біріншісі болды. Көзі тірісінде Уилкинсон барлық уақыттағы ең танымал колледж жаттықтырушыларының бірі атанды. Оның командалары 1950, 1955 және 1956 жылдары ұлттық чемпионаттарды жеңіп алды және жалпы есеп бойынша 145–29–4 (.826) көрсеткішті жинады. 1950 және 1953 жылдары Миннесота екі рет оны Оклахомадан тартып әкелуге тырысты, бірақ екі жолы да Уилкинсон өзінің туған жерінен бас тартты. Ол ОУ футбол командасын бес жылдың ішінде екі рет (1955 және 1960) NCAA-ның шартты жазасына іліктірді, себебі Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін он бес жыл бойы ойыншыларға заңсыз 125 000 доллар төлеген. Нормандағы кезеңінің ең жарқын сәті – 1953 жылдан 1957 жылға дейін 47 ойын қатарынан жеңіске жеткені, бұл әлі күнге дейін сақталған NCAA I дивизионының рекорды. Бұл рекордқа төрт рет қана шамалы қауіп төнді: Солтүстік Дакота штаты (I FCS дивизионында 39 жеңіс, 2017–2021), Толедо (35 жеңіс, 1969–1971), Майами (FL) (34 жеңіс, 2000–2003) және USC (34 жеңіс, 2003–2005). Ал бұрын "Сунерс" 1948 жылдан 1950 жылға дейін қатарынан 31 ойын жеңіп алған. 1951 жылы екі жеңіліс болғаннан басқа, Уилкинсонның "Сунерс" командасы 1948 мен 1958 жылдар аралығында 11 жыл бойы маусым сайын бір ойыннан артық жеңіліске ұшырамады, осы кезеңде 107–8–2 көрсеткішін тіркеді. Оның командалары сондай-ақ 12 маусым қатарынан (1947–1958) конференциялық ойындарда жеңіліссіз болды, бұл көрсеткіш ешқашан күдік тудырмады. Уилкинсон 1959 жылы Небраскаға қарсы өткен 79-шы конференциялық ойынында ғана алғашқы конференциялық жеңілісін таныды. Уилкинсон мансабында тек бір рет жеңіліспен аяқтады, ол 1960 жылы болды. Алайда, сол маусымда ол Бенни Оуэннен озып, "Сунерс" тарихындағы ең көп жеңіс алған жаттықтырушы атанды. Кейіннен оны Барри Свицер мен Боб Стоупс басып өтті. ОУ-де жаттықтырушы болып жұмыс істеген кезеңде Уилкинсон маусым бойы түлектерге апталық хабарлама жіберіп тұрды, осылайша оларды "Сунерс" футболына қызығушылық танытуға шақырды. Сонымен қатар ол өзінің жеке телешоуын жүргізген алғашқы футбол жаттықтырушысы болды. Ол Мичиган мемлекеттік университетінің жаттықтырушысы Даффи Догертимен бірлесіп, бүкіл ел бойынша жоғары мектеп жаттықтырушылары үшін бірқатар семинарлар өткізді. Кейін олар семинарларын табысты бизнеске айналдырды. 1963 жылғы маусымнан кейін, Оклахомадағы 17-ші маусымында, Уилкинсон 47 жасында жаттықтырушылық қызметтен зейнеткерлікке шықты.

In his first season as head coach in 1947, Wilkinson led Oklahoma to a 7–2–1 record and a share of the conference championship, the first of 13 consecutive Big Six/Seven/Eight Conference titles. Ultimately, Wilkinson became one of the most celebrated college coaches of all time. His teams captured national championships in 1950, 1955, and 1956, and they amassed a 145–29–4 (.826) overall record. Twice Minnesota attempted to hire him away from Oklahoma, in 1950 and 1953, but both times Wilkinson rebuffed his alma mater. He got OU football placed on major NCAA probation twice in a five year span (1955 and 1960) for illegally paying players out of a $125,000 slush fund for a decade and a half after World War II ended. The centerpiece of his time in Norman was a 47 game winning streak from 1953 to 1957, an NCAA Division I record that still stands. It has been moderately threatened only four times: by North Dakota State in Division I FCS (39 wins, 2017–2021), Toledo (35 wins, 1969–1971), Miami (FL) (34 wins, 2000–2003), and USC (34 wins, 2003–2005). Earlier, the Sooners ran off 31 consecutive wins from 1948 to 1950. Apart from two losses in 1951, Wilkinson's Sooners did not lose more than one game per season for 11 years between 1948 and 1958, going 107–8–2 over that period. His teams also went 12 consecutive seasons (1947–1958) without a loss in conference play, a streak which has never been seriously threatened. Wilkinson did not suffer his first conference loss until 1959 against Nebraska, his 79th conference game. Wilkinson suffered only one losing season, in 1960. However, that season saw him pass Bennie Owen to become the winningest coach in Sooner history. He has since been passed by Barry Switzer and Bob Stoops. While coaching at OU, Wilkinson began writing a weekly newsletter to alumni during the season, to keep them interested in Sooner football. He also became the first football coach to host his own television show. He and Michigan State University coach Duffy Daugherty partnered to sponsor a series of clinics for high school coaches nationwide. Later, they turned their clinics into a profitable business. Following the 1963 season, his 17th at Oklahoma, Wilkinson retired from coaching at the age of 47.

Президенттің дене шынықтыру жөніндегі кеңесі

Оклахома штатында болған кезде Уилкинсон 1961 жылдан 1964 жылға дейін Президенттің дене шынықтыру жөніндегі кеңесіне мүше болып кірді. Ол мектеп оқушылары үшін 11 еден жаттығуын жасады, олар президент Джон Ф. Кеннедидің жастарға арналған дене шынықтыру бағдарламасының тақырып әні болған "Chicken Fat" әніне қосылды. Бұл бағдарлама 1960 және 1970 жылдары елдің барлық мектептеріндегі спортзалдарда кеңінен қолданылды.

Саясат

1964 жылдың ақпан айында Уилкинсон өзінің досы, қайтыс болған Роберт С. Керрдің орнына Оклахома штатынан АҚШ сенаторы лауазымын алу үшін арнайы сайлауға қатысатынын жариялады. Ол бұған дейін Оклахома университетінің "Sooners" командасының бас жаттықтырушысы қызметінен кеткен еді. Саясаткерлер мен Оклахома баспасөз оның АҚШ сенаторы болуға лайықтығын талқылады, бірақ барлығы оның мәдени тұлға ретіндегі танымалдылығы оған маңызды артықшылық беретініне келіскендей болды. Республикалық партияның ішкі сайлауында оңай жеңіске жетіп, Уилкинсон 1964 жылы АҚШ Сенатына республикалық кандидат атанды. Осы кезде ол заң жүзінде өзінің есімін Бад деп өзгертті, бірақ Оклахома штатының сенаторы Фред Р. Харриске шамалы айырмамен жеңіліп қалды. Екі партия да өз кандидаттары үшін науқан жүргізуге басқа штаттардан саяси салмақты тұлғаларды шақырды. Республикашылдар бұрынғы президент Эйзенхауэрді және сенатор Барри Голдуотерді шақырды. Эйзенхауэрдің ауруына байланысты қатыса алмағаны сондықтан, оның бұрынғы вице-президенті Ричард Никсон оның орнына келді. Харристі қолдаушылар президент Линдон Джонсонды және тағы бірнеше ұлттық демократтарды шақырды. Уилкинсонның республикалық кеңесшілері Литтл Диксидегі консервативті сайлаушыларға үндеу үшін сенатор Стром Турмондты шақырды, ол жақында республикашылдарға берілген аймақ еді. Бірақ бұл әрекет күтілмеген нәтиже берді. Кейін Харрис: "Менің науқаным сенатор Турмондтың Оклахомаға келгенінен қосымша пайда тапты. Турмонд тіпті көптеген консервативті ақ сайлаушыларды да Вьетнамдағы американдық соғыс күшін арттыруды жақтаған ұлтшылдық сөздерімен қорқытты" деді. 1964 жылғы жалпы сайлауда Уилкинсон 51%-ға 49% есебімен жеңіліске ұшырады және Оклахома штатында президенттік кандидат, сенатор Барри Голдуотердің президент Линдон Бэйнс Джонсонға 55%-ға 45% есебімен жеңілуіне тосқауыл қойа алмады. 2020 жылға дейін Джонсон президент сайлауында Оклахома штатын жеңіп алған соңғы демократ болып табылады. Уилкинсон 1968 жылы Оклахома штатының екінші АҚШ сенаторлық орынды іздеуге ниеттенді, бірақ ол қатыспады, ал бұл лауазым бұрынғы губернатор Генри Беллмонға, сондай-ақ республикашылға бұйырды.

In February, 1964, Wilkinson announced that he would enter a special election to replace his friend, the late Robert S. Kerr, as U. S. Senator from Oklahoma. He had already resigned his position as head coach of the Oklahoma University Sooners. Politicians and the Oklahoma press debated whether he was qualified to become a U. S. Senator, though all seemed to agree that his popularity as a cultural icon gave him an important edge. Easily winning the Republican primary, Wilkinson became the Republican nominee for the U. S. Senate in 1964, at which point he legally changed his first name to Bud, but narrowly lost to Democrat Fred R. Harris, then a State Senator in Oklahoma. Both parties involved political heavyweights from out of state to campaign for their candidates. Republicans invited former President Eisenhower and Senator Barry Goldwater. Illness made Eisenhower miss the occasion, so his former Vice President Richard Nixon served as substitute. Harris supporters got President Lyndon Johnson to make an appearance, as well as several other national Democrats. Wilkinson's Republican advisers brought in Senator Strom Thurmond to appeal to ultra conservative voters in Little Dixie, which had recently turned reliably Republican. That effort backfired. Harris later said, "my campaign got an extra benefit from Senator Thurmond's Oklahoma visit Thurmond wound up scaring the daylights out of even a lot of conservative white voters with his jingoist speeches, advocating for the escalation of the American war effort in Vietnam." In the 1964 General Election, Wilkinson lost by a narrow 51% to 49% and could not overcome Republican presidential nominee, Senator Barry Goldwater’s loss to incumbent President Lyndon Baines Johnson by 55% to 45% in Oklahoma. Through 2020, Johnson is the last Democrat to carry Oklahoma in a presidential election. Wilkinson entertained seeking the other Oklahoma U. S. Senate seat in 1968, but he did not run, and the position went to former Governor Henry Bellmon, also a Republican.

Телерадио хабарларын тарату және НФЛ жаттықтырушылары

1965 жылы Уилкинсон ABC Sports-ке колледж футболын теледидар арқылы көрсетуде бас түсіндіруші (комментатор) ретінде қосылды, Крис Шенкельмен және кейінірек Кит Джексонмен бірге жұмыс істеді. Уилкинсон колледж футболы тарихындағы төрт ең маңызды ойынның түс талдаушысы болды, олардың әрқайсысы "Ғасыр ойыны" деп аталады: 1966 жылы Нотр-Дам – Мичиган штаты, 1967 жылы UCLA – USC, 1969 жылы Техас – Арканзас және 1971 жылы Небраска – Оклахома. Уилкинсон 1969 жылы Колледж футболының Даңқ залына енгізілді. 1975 жылы ол Америка жетістіктері академиясының "Алтын тақта" сыйлығын алды. 1978 жылы Уилкинсон NFL-дің "Сент-Луис Кардиналс" командасын жаттықтыруға қайта оралды. Екі нәтижесіз маусымнан кейін ол жұмыстан босатылып, ESPN телеарнасына қайта оралды.

Өлім

Уилкинсон бірнеше жеңіл инсультты басынан өткізіп, 1994 жылдың 9 ақпанында 77 жасында Сент-Луисте жүрек жеткіліксіздігінен қайтыс болды. Ол Миссури штатының Сент-Луис қаласындағы Оук-Гроув зиратына жерленген.

Жеке өмір

Уилкинсон 1938 жылы бұрынғы Мэри Шиффлетке үйленді, олардан Пэт және Джей есімді екі ұлы болды. Олар 1975 жылы ажырасты. Бір жыл өткен соң ол өзінен 33 жас кіші Донна О'Доннахьюге үйленді, ол одан кейін қайтыс болды.

NFL

Команда Жылы Тұрақты маусым Плей-офф Жеңіс Жеңіліс Тең Жеңіс % Қорытынды Жеңіс Жеңіліс Жеңіс % Нәтиже
SLC 1978 6 10 0 0.375 NFC Шығысында 4-орын – – – –
SLC 1979 3 10 0 0.231 Маусым ортасында жұмыстан босатылды – – – –
Барлығы 9 20 0 0.310 Барлығы 9 20 0 0.310