Кіріспе

Африканың түпкілікті халықтары – белгілі бір аймаққа тән адамдар тобы; отаршылар немесе қоныс аударушылар келгенге дейін, жаңа шекаралар белгіленгенге дейін және жерді игеруге кіріскенге дейін сол жерде өмір сүрген адамдар. Бұл анықтама Африканың ішінде немесе сыртындағы барлық түпкілікті топтарға қатысты. Барлық Homo sapiens сияқты, африкалықтардың басым көпшілігін олардың осы құрлықта пайда болғандығы және басқа еш жерден келмегендігіне байланысты "түпкілікті" деп санауға болады. Алайда, "түпкілікті халық" ретіндегі танылу қазіргі қолданыста көбірек шектеулі. Африканың барлық этникалық тобы осы терминдер бойынша өзін-өзі тануға ұмтылмайды. Осы танылуды талап ететін топтар мен қауымдастықтар – тарихи және экологиялық жағдайлардың әртүрлі салдарынан басым мемлекеттік жүйелерден шеттетілгендер. Олардың дәстүрлі амалдары мен жерге құқықтары жиі үкіметтердің, компаниялардың және айналасындағы үстем қоғамдардың мақсаттары мен саясатына қайшы келеді. Шеттету, сондай-ақ олардың ұжымдық және адам құқықтарын тану және қорғау, жеке мәдениеттерінің сабақтастығын сақтау ниеті көптеген адамдарды осы терминнің бүкіләлемдік мағынасында түпкілікті халықтар ретінде танылуға жетеледі.

Тарих

Африканың жергілікті халықтарының тарихы мыңдаған жылдарға созылады және күрделі әртүрлі мәдениеттер, тілдер мен саяси жүйелерді қамтиды. Африканың жергілікті мәдениеттері ежелгі заманнан бері қалыптасқан, ал континенттегі адам өмірінің ең алғашқы дәлелдері жүздеген мың жыл бұрын жасалған тас құралдар мен тас өнерінен табылды. Африка тарихының ең көне жазбалары ежелгі Мысыр және Нубия мәтіндерінен алынған, олар шамамен б.з.д. 3000 жылға дейін жетеді. Бұл мәтіндер сол кездегі қоғамдар туралы, оның ішінде діни сенімдер, саяси жүйелер және сауда желілері туралы мәлімет береді. Келесі ғасырларда Солтүстік Судандағы Куш патшалығы және Батыс Африкадағы Гана, Мали және Сонгхай империялары сияқты басқа да африкалық өркениеттер гүлденді. 15 ғасырдың соңында еуропалық отарлау басталды, нәтижесінде миллиондаған африкалықтар құлдыққа түсіп, көптеген жергілікті мәдениеттер ығыстырылды. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан бері африкалық мәдениеттер үнемі өзгеріске ұшырап, батыстық мәдениет пен жаһандануға қарсы тұрып, өздерінің ерекшелігін сақтап қалуға тырысуда. Соңғы жылдары дәстүрлі мәдениеттерге қызығушылық жаңадан өркендеп, көптеген африкалық елдер өздерінің жергілікті мұраларын сақтау және насихаттау үшін қадамдар жасауда.