Кіріспе

Канадалық бұталық ұшқыш

Мартен Хартвелл (1925 – 2 сәуір, 2013) – Канаданың Арктика аймағында жұмыс істеген неміс-канадтық бұталық ұшқыш. Ұшқыш 31 күннен кейін құтқарылды. Ұшқыш жарақаттанғандықтан жергілікті тағамды алуға шамасы келмеді, ал төтенше жағдайға арналған азық-түліктері таусылған соң, ол қайтыс болған жолаушылардың бірінің етін жеуге мәжбүр болды.

Өмірбаян

Леопольд Херрман 1925 жылы Германияда дүниеге келген. 1944 жылы әскери ұшқыш даярлығынан өтті. 1958 жылы Батыс Германияның ұшқыштар куәлігін алды және 1967 жылы Канадаға эмиграциялады. Ол апат кезінде заңды түрде атын Мартен Хартвелл деп өзгерту процесінде болған.

Авария

1972 жылғы 8 қарашада Хартвеллге Солтүстік-Батыс территориясындағы (қазіргі Нунавут) Кембридж шығанағынан, Спенс шығанағынан келген үш жолаушыны алып ұшуға рұқсат берілді: жүкті инук әйел Нееме Нуллиаок, 14 жастағы инук баласы Дэвид Писурайак Кутоок (ішекқыншағы қабынуынан зардап шегіп жатқан) және оны қадағалап жүрген медбике Джуди Хилл. Олар апталар бойы қатал ауа-райында, орташа температура төмен болғанда тірі қалды. Кутоок шатыр тіктеп, от жағу арқылы олардың тірі қалуына үлкен үлес қосты. Ол 20-шы күннен кейін қайтыс болды, ал ұшқыш медбикенің аяғының бір бөлігін жеп аман қалды.

Іздеу

Үш аптаға созылған алғашқы іздеу жұмыстары Хартуэлл ұшағының ешқандай ізін таба алмады және тоқтатылды. Үш күндік үзілістен кейін Қорғаныс министрі Джеймс Ричардсон іздеуді қайта бастады, және Хартвелл апаттан кейін 31 күн өткен соң тірі күйі табылды. Іздеу жұмыстарының құны шамамен бір миллион канад долларын құрады, бұл сол кезге дейін Канада авиация тарихындағы ең қымбат іздеу-құтқару операциясы болды.

Тергеу

Ұшақтың жоғалуына халықаралық қызығушылықты халықаралық баспасөз корпусының Йелоунайфқа кенеттен келуі көрсетті. Хартвелл құтқарылғаннан кейін Observer газетіне ұзақ сұхбат берді, бірақ оқиғаны фильмге түсіруге немесе теледидарда көрсетуге қатысудан бас тартты. Хартвелл ұшақ пен оның жолаушыларының жоғалуына қатысты Йелоунайфтағы тергеуге қатысудан бас тартса да, оның үстінен көптеген дәлелдер тергеуге ұсынылды. Тергеу барысында Канада Корольдік атты полициясы (ККМП) Хартвеллдің лагерін тексерген кезде адам денесінің қалдықтары салынған кішкентай пластик қаптар тапқандығы айтылды. Хартвелл құтқарушыларды: "Каннибалдың лагеріне қош келдіңіздер!" – деп қарсы алды. Ол 1994 жылы қайтыс болғаннан кейін, "өте кәсіби немесе ерекше жоғары стандартпен орындалған іс-әрекет үшін" берілетін "Құрмет көрсету айқышы" медалімен марапатталды. Спенс-Бейдегі медбике Джуди Хилл Англияның Кингсбридж қаласында дүниеге келген. Джуди Хиллдің анасы жергілікті ауруханада аға медбике болған. 1977 жылы BBC тілшісі Джим Макдугалл Джуди Хилл туралы "Қардың періштесі" атты кітап жариялады. Макдугаллдың сөзіне сүйенсек, Джуди Хиллдің естелік қоры құрылып, бүкіл әлемнен қаржы жиналды. Жиналған ақша медбикелерді оқытуға жұмсалады. Макдугалл Неми мен Дэвидтің Эдмонтон қаласындағы жеке жерге жерленгенін айтады. Джуди Хиллдің денесі Банфқа апалып, кремацияланды, ал оның күлін Джудидің жігіті Крис Боу өзенінің тыныш жеріне шашыратып жіберді.