Кіріспе

Cher Ami (французша "жақын досым" деген мағынаны білдіреді) - Ұлыбританиядағы көгершін өсірушілердің Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Франциядағы АҚШ Әскерлерінің байланыс корпусына сыйлаған және американдық көгершіншілермен жаттықтырылған ер көгершін. Ол 1918 жылғы қазан айындағы Мёз-Аргонн шабуылында ауыр жарақат алған күйінде қоршауда қалған батальоннан хабар жеткізгенімен әйгілі.

Бірінші дүниежүзілік соғыс қызметі

1918 жылғы 3 қазанда майор Чарльз Уайт Уитлси және 550-ден астам адам жау шебінің артындағы төбедегі кішкентай ойысқа азық-түлік пен оқ-дәрісіз қамалды. Сонымен қатар, олар өз орналасқан жерін білмейтін одақтас әскерлерден достық от ала бастады. Неміс әскерімен қоршалғанда, көптеген адамдар қаза тапты және жараланды, соңында 194 адам тірі қалды және тұтқынға алынбады немесе жараланбады. Уитлсидің хабаршылары немістер тарапынан үнемі тоқтатылып, өлтірілетіндіктен, ол хабарларды көгершін арқылы жіберуге кірісті. Бірінші хабарды алып бара жатқан көгершін, "Көптеген жараланғандар. Эвакуациялай алмаймыз" деген жазбасымен атып түсірілді. Екінші құсқа "Адамдар азап шегуде. Көмек жіберуге бола ма?" деген хабар жіберілді. Сол көгершін де атып түсірілді. Уитлсидің әскерін қолдаған артиллериялық батареялар Шарлево шатқалының солтүстік беткейіндегі Уитлсидің әскері үшін "қорғау оғы" жасауға тырысты, бірақ Уитлси шатқалдың оңтүстік беткейінде деп ойлады, нәтижесінде батальонды кездейсоқ нысанаға алған оқтар ұшырылды. "Шер-Ами" пияз қағазына жазылған хабарды оң аяғына бекітілген құтыда алып ұшты.

Шер-Ами үйге қайтуға тырысқанда, немістер оның бұтадан көтерілгенін көрді және оқ атты. Бірнеше секундтан кейін ол атып түсірілді, бірақ тағы да ұшуға үлкерді. Ол дивизия штаб-пәтеріндегі үйіне 40 шақырым қашықтықта 25 минутта жетіп, 194 аман қалғанның өмірін сақтауға көмектесті. Оның кеудесінен оқ өткен, бір көзі соқыр болған және аяғы тек сіңірмен ілініп тұрған. Шер-Ами 77-ші жаяу әскер дивизиясының батыры атанды. Әскери дәрігерлер оның өмірін сақтау үшін күш салды. Ол саяхаттауға жеткілікті қалпына келгеннен кейін, бір аяқты құс генерал Джон Першингтің сүйемелдеуімен Америка Құрама Штаттарына кемемен жіберілді.

Марапаттар

Көгершін Верденде 12 маңызды хабарды жеткізудегі батылдығы үшін "Кроу де Гер" медалімен және "Емен жапырағы" тағасымен марапатталды. 1919 жылдың 13 маусымында ол Нью-Джерси штатының Монмут фортында шайқаста алған жараларынан көз жұмды. Кейіннен 1931 жылы Жарыс көгершіндерінің Даңқ залына енгізілді. Сонымен қатар, ол Бірінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі қызметі үшін Америка жарыс көгершін өсірушілер ұйымынан алтын медаль алды. 2019 жылдың қараша айында ол "Соғыс және бейбітшіліктегі жануарлар" батырлық медаліне ие болған алғашқылардың бірі болды, бұл награда Вашингтон қаласындағы Капитолий төбесінде өткен салтанатты шарада қаза болғаннан кейін берілді.

Мұра

1920-1930 жылдардағы американдық мектеп оқушылары үшін Шер Ами Бірінші дүниежүзілік соғыстағы кез келген батыр сияқты жақсы танымал болды. Шер Амидің денесі кейін таксидермист Нельсон Р. Вуд Ұлттық табиғи тарих мұражайында сақталды. Смитсон институты Шер Ами туралы ақпарат сұрағанда, Сигнал корпусы "Жоғалған батальоннан хабар жеткізген" Шер Ами көгершіннің соғыс жазбасын таба алмағанын мәлімдеді. Құстың белгілі деректерін тізімдеген армия, түсіндірме бермей, Шер Амиді "ол" деп сипаттады, ал Смитсон институтының жазбасында құстың жынысы аталық құс деп көрсетілді. 2021 жылы Америка тарихының ұлттық мұражайы, Ұлттық табиғи тарих мұражайы және Смитсон институтының ұлттық зообағы бірлесіп Шер Амидің ДНК үлгілерін талдады, нәтижесінде құстың аталық екені анықталды.