Кіріспе

Атлант мұхитындағы дауыл маусымы

1880 жылғы Атлант мұхитындағы дауыл маусымы 1880 жылдың жазы мен күзінде жалғасты. Бұл жыл сайын Атлантика бассейнінде тропикалық циклондардың көпшілігі қалыптасатын кезең. 1880 жылғы Атлант маусымында екі тропикалық дауыл, жеті дауыл және екі күшті дауыл (3+ санаты) болды. Дегенмен, қазіргі заманғы спутниктік және басқа да қашықтан сезіктеу технологияларының болмауына байланысты, тек халық тығыз қоныстанған жерлерге әсер еткен немесе теңізде кемелерге кездескен дауылдар ғана тіркелді, сондықтан нақты саны одан да көп болуы мүмкін. 1851 және 1885 жылдар аралығында жылына нөлден алтыға дейін, ал 1886 және 1910 жылдар аралығында нөлден төртке дейін тропикалық циклондарды кем санау мүмкіндігі болжамдалды. 1880 жылғы белгілі циклондардың арасындағы 6-шы дауылды 1995 жылы Хосе Фернандес Партагас және Генри Диас алғашқы рет құжаттады. Олар сонымен қатар осы жылға қатысты бірнеше дауылдың белгілі жолдарына елеулі өзгерістер енгізуді ұсынды және деректер базасына 10-шы дауылды қайта қосты. Майкл Ченоветтің 2014 жылы жариялаған алдын ала қайта талдауында он үш дауыл, тоғыз дауыл және төрт күшті дауыл анықталды.

Маусымдық жиынтық

Атлантика мұхитындағы дауылдар дерекқоры (HURDAT) 1880 жылғы маусымда он бір тропикалық циклонды мойындайды. 1880 жылы Атлантика бассейнінде екі тропикалық дауыл, жеті дауыл және екі күшті дауыл болды. Көптеген дауылдар адам өміріне зор қасірет әкелді. Бірінші тропикалық дауыл маусымның соңында Техас жағалауына тиді. Екінші дауыл бір кезде 4-санатты дауылға дейін күшейді. Ол Мексиканың Матаморос қаласында және Техас штатының Порт-Изабель қаласында кең ауқымдағы қиратулар мен адам өліміне себеп болды. Үшінші дауыл Куба, Ямайка және Багам аралдарына әсер етті; Ямайкада ол отыз адамның қаза болуына әкеп соқты. Төртінші дауыл екі рет Флоридаға тиді. Біріншісі 29 тамызда қазіргі Кокоа-Бич маңында 2-санатты дауыл ретінде, екіншісі Флорида түбегінде тропикалық дауыл ретінде болды. Дауыл кеме апаттауына себеп болып, бірнеше адамның қаза табуына әкелді. Бесінші дауыл 26 тамыз бен 4 қыркүйек аралығында белсенді болған 1-санатты дауыл болды және теңізде қалып қойды. Алтыншы дауыл Мексика шығанағында тропикалық дауыл ретінде пайда болды, Флорида түбегінен өтіп, 9 қыркүйекте Оңтүстік Каролина жағалауында 1-санатты дауылға айналды. Жетінші дауыл 8 қыркүйекте Грузия жағалауында алғаш көрінген 1-санатты дауыл болды. Ол солтүстікке қарай жылжып, 10 қыркүйекте Ньюфаундлендке тропикалық дауыл ретінде жетті. Сегізінші дауыл қыркүйек айының соңы мен қазан айының басында белсенді болған күшті 4-санатты дауыл болды. Ол ешқандай жерге тимегенімен, бірнеше кеме апаттарына себепкер болды. Тоғызыншы дауыл Мексика шығанағында пайда болған тропикалық дауылдан пайда болды. Ол Юкатан түбегіне де, Флоридаға да әсер етті және Кап-Хаттерас пен Джексонвилл (Флорида) арасындағы Шығыс жағалауда қатты дауылдарды әкелді. Оныншы дауыл 10 қазанда Бермуданың оңтүстігінде пайда болған 1-санатты дауыл болды. Ол құрлыққа тимегенімен және бір апта ішінде тропикалық, содан кейін экстратропикалық дауылға дейін әлсірегенімен, бірнеше кемелерге соқты. Жылдың соңғы даулы – он бірінші тропикалық дауыл болды, ол қазан айында Абако аралдарының солтүстік-шығысында үш күн бойы сақталды. Маусымда жинақталған циклондық энергия (ACE) 131 бірлікті құрады, бұл 1981–2010 жылдар аралығындағы 92 бірліктен жоғары көрсеткіш. Дегенмен, басқа өлшемдерге сүйенсек, маусым орташа деңгейге жақын болды.

Бірінші тропикалық дауыл

Маусымның алғашқы тропикалық дауылы 21 маусымда Флорида штатының Сан-Блас мүйісінен оңтүстік-оңтүстік-батысқа қарай 346 км жерде пайда болды. Сол күні "Джеймс Эндрю" кемесі қатты жел мен дауылдардың шағын аймағын тіркеді. Техас және көршілес Луизианада басқа да әсерлер туралы хабарламалар түспеді. Климат зерттеушісі Майкл Ченовет 2014 жылы жасаған алдын ала қайта талдау бойынша, жүйе ұйымдасқан тропикалық жүйе деп есептелмеді. Бірте-бірте күшейіп, 6 тамызда дауылдың күшіне жетіп, Ямайкадан оңтүстікке қарай 56 км қашықтықта өтті, соның салдарынан Кингстонда ауа райы тұрақсыз болып, барометр көрсеткіштері төмендеді. Бұл Браунсвиллдегі дауыл күшімен сәйкес келетін жел өлшемдеріне негізделген.

Үшінші дауыл

15 тамызда Барбадостың солтүстік-шығысына қарай 75 миль (121 км) жерде маусымның үшінші тропикалық циклоны және екінші дауыл пайда болды. Парабола тәрізді жолмен батыс-оңтүстік-батысқа қарай Сент-Люсия арқылы жылжып, Гваделупа жанындағы бір кеме қатты сорғыларды байқады. Көп жауын Орталық Флоридадағы пост жолдарын су басып, көптеген көпірлерді қиратты, Окала мен Тампа арасындағы почта арқылы байланысты үзіліске алып келді. Cedar Key анемометр бұзылғанға дейін желдің тұрақты жылдамдығын тіркеді, ал Пенсакола тұрақты желдерді өлшеді. Дауыл 10 қазан күні Бермуд аралдарының оңтүстігінде тарап кеткенге дейін Атлант мұхитында 1 санатты күшіне қайта қол жеткізді.

10-шы дауыл

1-ші санаттағы минималды дауыл алғаш рет 10 қазанда Бермуданың оңтүстігінде көрінді. Ол шығысқа қарай қисайғанда да сол күшін сақтап тұрды. Бермуданың оңтүстігінде тропикалық дауылға дейін әлсіреп, солтүстікке қарай жылжуды бастады. 16 қазанда Ньюфаундлендтің шығысында экстратропикалық дауыл ретінде соңғы рет көрінді. Дауыл бірнеше кемеге тиіп, оларды зақымдады. "Witch" атындағы барк тасталып, оның экипажы басқа кемемен құтқарылды, ал Кейп-Бретонның Солтүстік Сиднейінен "Anne Linwood" шхунасының Кейп Смоки маңында құлап кеткені туралы хабар түсті.

11-ші тропикалық дауыл

20 қазанда Абако аралдарының солтүстік-шығысында тропикалық дауыл қалыптасты. Ол үш күн бойы тікелей солтүстікке қарай жылжып, 24 қазанда Жаңа Англия жағалауына жетпес бұрын экстратропикалық дауылға айналды. Ченоуэт бұл дауылды экстратропикалық циклон деп те қарастырды.