Кіріспе

Химиялық реакцияның түрі
Тұз метатезі реакциясы – екі реакцияласатын химиялық түрдің арасында байланыстар алмасуын қамтитын химиялық процесс, нәтижесінде ұқсас немесе бірдей байланыс сипаттамалары бар өнімдер пайда болады. Бұл реакция жалпы схемамен бейнеленеді:

Толықсымалы реакциялар туралы толығырақ білу үшін, бір орынды толықсымалы реакцияға өтіңіз.

AB + CD > AD + CB

Типикалық мысалдар – оксид тұздары мен бинарлық қосылыстар арасындағы реакциялар, мысалы, тұздар, галогенсутек қышқылдары және металл гидроксидтері:

\mathit{ab}A \mathit{x}(BO \mathit{y}) \mathit{z}{} + \mathit{xz}C \mathit{a}D \mathit{b}{} > \mathit{bx}A \mathit{a}D \mathit{z}{} + \mathit{az}C \mathit{x}(BO \mathit{y}) \mathit{b}{}

Тағы бір классикалық мысал – ерітіндідегі оксид тұздары арасындағы реакциялар:

\mathit{ab}A \mathit{x}(BO \mathit{p}) \mathit{y}{} + \mathit{xy}C \mathit{a}(DO \mathit{q}) \mathit{b}{} > \mathit{bx}A \mathit{a}(DO \mathit{q}) \mathit{y}{} + \mathit{ay}C \mathit{x}(BO \mathit{p}) \mathit{b}{}

Реакцияласатын түрлер арасындағы байланыс иондық немесе коваленттік болуы мүмкін. Классикалық жағдайда, бұл реакциялар бір өнімнің тұнбаға түсуіне әкеледі. Ескі әдебиеттерде «қос ыдырау» термині жиі кездеседі. «Қос ыдырау» термині, ең болмағанда, бір заттың еріткіште ерімеген жағдайында қолданылады, себебі лиганд немесе ион алмасу реактивтің қатты күйінде жүзеге асады. Мысалы:

AX(aq) + BY(s) → AY(aq) + BX(s).

Тұзсыз метатез реакциясы

Тұз метатез реакцияларының керісінше, қатты тұздардың түзілуімен жүзеге асырылатын, тұзсыз тотығу-тотықсыздану реакциялары силил галоидтарының түзілуімен қозғалмалы. Тұзсыз метатез реакциялары біртекті ортада өтеді.