Кіріспе

Венадағы музей, Австрия

Венадағы Әскери тарих мұражайы – Әскери тарих институты (Heeresgeschichtliches Museum – Militärhistorisches Institut) – Австрия Қарулы Күштерінің жетекші мұражайы. Ол қару-жарақ, бронетехника, танктер, ұшақтар, форма киімдері, тулар, картиналар, медальдар мен құрмет белгілері, фотосуреттер, соғыс кемелерінің модельдері және құжаттарды қоса алғанда, кең ауқымды экспонаттар арқылы Австрияның әскери тарихын көрсетеді. Мұражай Федералды үкіметке тиесілі болғанымен, Федералды мұражайлармен байланысты емес, бірақ Қорғаныс және спорт министрлігіне тікелей бағынатын ведомство ретінде ұйымдастырылған.

Музей ғимараты және оның тарихы

Мұражай ғимараты (Арсенал объектісі № 18) – Вена Арсеналінің орталық бөлігі, бұрын 1848/49 жылғы төңкерістен кейін салынған 72 ғимараттан тұратын алып әскери кешен. Арсенал жас император Франц Иосиф I-нің билігінің алғашқы жылдарындағы ең ірі құрылыс жобасы болды және 1848 жылғы революциялық Венаға қарсы оның неоабсолютистік билік позициясын нығайтуға қызмет етті. Бұл қару-жарақ мұражайы деп аталған ғимаратты даниялық сәулетші Теофил Хансен жобалаған. Мұражай құрылысы 1856 жылдың 8 мамырында, құрылыс басталғанына алты жыл өткен соң (1850 жылдың 15 сәуірінде) аяқталды, бұл оны Австриядағы мұражай ғимараты ретінде жоспарланып, салынған ең көне ғимарат етеді. Құрылыс кезінде Арсенал бекіністердің сыртқы шеңберінен тыс жерде орналасқан еді; алайда, 1850 жылы бұл аймақ бастапқы Фаворитенмен (4-аудан) бірге Вена қаласына қосылды; 1874 жылы 10-ауданға, ал 1938 жылдан бастап Арсенал Венаның 3-ауданының бір бөлігін құрайды. Арсеналдың оңтүстік-батыс жағымен Вена-Рааб темір жолы өтті, оған 1848 жылы Венаның басты вокзалы – Винер Бахнхоф ашылды.

Алдыңғы жағы

Хансеннің жоспары 235 метрлік ғимаратты көлденеңге қарай іргелес бөліктерімен және бұрыштағы мұнараларымен, ал орталық бөлігі шаршы пішіндес мұнара сияқты болып, 43 метрлік биіктіктегі күмбезбен аяқталған. Көптеген тарихи стильдегі ғимараттар сияқты, Теофил Хансен де 1104 жылдан кейін салынған Венеция арсеналын өзінің үлгісі ретінде таңдады. Ол византиялық стильдегі элементтерді қабылдап, оған готикалық элементтерді де қосты. Ең қызықтысы – кірпішпен қаланған құрылысы. Екі түсті кірпіштен тұратын кірпіш қабырғалары терракоталық әшекейлермен және ұстамалы темірден жасалған бекіткіштермен безендірілген, ал қасбеттің бөлімдері табиғи таспен бөлінген, ортаңғы бөлігі бүйірлік қанаттардың алдындағы үш дөңгелек терезелер сияқты сәндік элементтерге толы. Керемет ломбардтық жолақпен безендірілген, Флоренция сарайларын еске түсіретін шатыр бөлігі өте әсем. Құйрықша тәрізді тік бұрыштар ғимараттың орталық бөлігінің бұрыштарында және бүйірлік қанаттардың осінде орналасқан, ал олардың ішкі ойыстарында терракотадан жасалған мүсіндер қойылған. Ханс Гассер, сол заманның ең беделді мүсіншілерінің бірі жасаған, әскери ерліктерді бейнелейтін құмтастан жасалған аллегориялық мүсіндер қасбетте және оның алдында орналасқан. Дөңгелек терезелердің астында әйелдердің бейнесі (солдан оңға қарай) күш, еңбекқорлық, имандылық және даналықты көрсетеді; ал вестибюльге апаратын үш есіктің қасында батырлық, туға адалдық, өзіне-өзі құрбандық және әскери данышпандықты бейнелейтін төрт еркек бейнесі тұр.

Ішкі көрінісі

Әскери тарих мұражайының ішкі кеңістігі император Франц Иосифтің императорлық қару-жарақ коллекцияларын сақтау үшін ғана емес, ең бастысы – Императорлық армияның мәңгілік даңқ залы мен ескерткішін құру ниетіне куәлік етеді. Мысалы, Фельдхерренхалледе «Австрияның мәңгілікке лайық ең танымал әскери сардарлары мен дала қолбасшыларының» 56 толық бой мүсіні орналасқан, олар 1863 жылғы 28 ақпандағы императорлық қаулыда осылай сипатталған. Барлық мүсіндер Каррара мәрмәрінен жасалған және бірдей – 186 сантиметр биіктікте тұр. Мүсіндерде бейнеленген тұлғалардың есімдері мен өмірбаяндық мәліметтері әр мүсіннің үстіндегі тақташаларда көрсетілген, ал мүсіннің негізінде оларды жасаған 32 суретшінің бірінің аты, орнатылған күні және мүсінге қаржы жұмсаған меценаттың есімі жазылған. Қосымша шығындардың жартысын император Франц Иосиф өзі төлесе, қалғанын көбінесе бейнеленген майдан қолбасшыларының ұрпақтары болған жеке демеушілер қаржыландырған. Бұл мүсіндердің хронологиялық ауқымы Бабенберг маркграфы Леопольд I-ден басталып, Габсбург әулетінің эрцгерцогы Карлға дейін жетеді. Сатыс қабаттары да зәулім безендірілген. Мезонинде тағы төрт майдан қолбасшысының мүсіні қойылған, осылайша жалпы саны жоғарыда аталған 60 мүсінге жетеді, бірақ Фельдхерренхалледегі мүсіндерден айырмасы, бұл мүсіндер қабырғаша нишаларда әлдеқайда биік тұр. Бұл мүсіндерде 1848 жылғы революциялық жылдың маңызды тұлғалары бейнеленген, атап айтқанда, Габсбург әулеті атынан империяның барлық аймақтарындағы революциялық күш-жігерді, кейде қанды жолмен басып тастаған әскери басшылар: Юлий фон Хайнау, Жозеф Венцель Радецкий, Виндиш-Гретц князі Альфред I және Бужим графы Иосип Желачич. Карл Ральге сатысты суретпен безендеу жұмысы тапсырылды, ол 1864 жылы студенттері Кристиан Грипенкерл мен Эдуард Биттерлихпен бірлесіп орындады. Алтынмен әшекейленген төбе ортасында билік пен бірлік (ортада), даңқ пен құрмет (оң жақта) және зиялылық пен батылдық (сол жақта) бейнеленген аллегориялық суреттер орналасқан. Сатысты 1869 жылы Йоханнес Бенк жасаған «Австрия» атты аллегориялық мәрмәр мүсін тобы әшекейлейді. Мұражайдың ең көрнекті бөлімі – бірінші қабатта орналасқан Руммешалле (даңқ залы) екені сөзсіз. Руммешалланың ерекшелігі – Карл фон Бластың фрескалары, олар Бабенберг әулеті кезінен бастап Австрия тарихындағы ең маңызды әскери оқиғаларды (жеңістерді) бейнелейді. Төрт үлкен қабырғалық аркада Императорлық армияның жеңістері, 1634 жылғы Нёрдлинген шайқасы, 1664 жылғы Сент-Готтард шайқасындағы соғыс кеңесі, 1697 жылғы Зента шайқасы және 1706 жылғы Туринге жасалған шабуыл көрсетілген; сол жақтағы көрші зал Мария Терезия мен Иосиф II билігі кезіндегі оқиғаларды, 1789 жылғы Белградты қоршауға дейінгі кезеңді бейнелейді; оң жақтағы көрші зал Наполеон соғыстарының суреттерін қамтиды, олар 1796 жылғы Вюрцбург шайқасынан басталып, 1809 жылғы Тирольдің бостандық күресімен және 1849 жылғы Новара шайқасынан кейін Сардиния королі Виктор Эммануил II-мен майдан маршалы Радецкийдің келісім шарты туралы келіссөздерімен аяқталады. Алайда, Руммешалланың ескерткіш ретіндегі нағыз маңызы екінші көз тастағанда ғана байқалады: көрші залдардың қабырғаларында және Руммешалланың өзінде 500-ден астам офицердің есімдері жазылған мәрмәр тақталар орналасқан (1618 жылғы Отыз жылдық соғыстың басынан 1918 жылғы Бірінші дүниежүзілік соғыстың соңына дейін Императорлық және Корольдік (k. u. k.) армиясының полковниктерінен бастап генералдарына дейін), олардың қайтыс болған жері мен күні көрсетілген.

Көрме

Герегезихичтильхис мұражайының коллекциялары Вена қаласындағы ең көне мемлекеттік коллекциялардың қатарына жатады. Олардың тамыры 17 ғасырдан бастап Императорлық армияның ішкі қаладағы ескі қару-жарақ қоймасында жиналған жинақтарға дейін жетеді және 18 ғасырда бұл жинақтар кеңінен танымал болған. Музей Хабсбург монархиясының тарихын және 16 ғасырдың соңынан 1945 жылға дейінгі Австрияның тағдырын көрсетеді, сондай-ақ түрлі арнайы көрмелер басқа (кейде заманауи) тақырыптарға арналған. Танк коллекциясындағы экспонаттар, мысалы, Kürassier танк жойғышы немесе M109 өзі жүретін гаубица, қазіргі күнге дейінгі сілтемелерді қамтиды. Алайда, көрмеге тек қару-жарақ және әскери техника ғана емес, сонымен қатар ортағасырлық үлкен пушка – Пумхарт фон Штайр сияқты, соғысқа дейін болған жолды көрсететін экспонаттар да кіреді, мысалы, 1914 жылдың 28 маусымында Австро-Венгрия тағының мұрагері, архидюк Франц Фердинанд және оның әйелі Софи Чотек, Хогенберг герцогинясы қаза тапқан автомобиль.

I зал Отыз жылдық соғыстан князь Евгенийге дейін (16 ғасыр 1700)

Музейдің бірінші залы 16-шы және 17-ші ғасырлардағы Еуропа тарихына арналған. Император Максимилиан I (1508-1519), император Карл V (1519-1556) және император Фердинанд I (1556-1564) тұсында Вена Киелі Рим империясының астанасы болды. Осы кезеңде империя жиі соғыс алаңына айналып, билік, дін, жер және халық үшін үздіксіз әскери қақтығыстар орын алды. Әскери тарих мұражайының жинақтары халық еріктілер корпусынан (Volksaufgebot) тұрақты армияға өту кезеңінде басталады. Отыз жылдық соғысқа дейін жабдығы әртүрлі және тек науқан кезінде ғана шақырылған императорлық әскерлер енді жалақы алатын "тұрақты" армияға айналды. Мұндай әскерлерді негізінен Альбрехт фон Валленштейн сияқты дала қолбасшылары қаржыландырды. Өртті қарудың дамуын 16-шы ғасырдың аркебусынан бастап, кремнийлі, доңғалақты және ұңғы мылтықтарға дейін қадағалауға болады. Отыз жылдық соғыс тақырыбын бірнеше толық жиынтықтағы қару-жарақ, таяқшалар және ұрғыша қарулар толықтырады. Арнайы көрме экспонаты – Валленштейннің 15 қараша 1632 жылы Лютцен шайқасы алдындағы кеште өзінің фельдмаршалы Готфрид Генрих цу Паппенхаймге қолмен жазған хаты. Паппенхайм ертесі күні шайқаста қаза тапты және хатты өзімен бірге алып жүрді, қағаздағы үлкен қан дақтары осыған куәлік етеді. Жинаққа 1678 жылғы рибаулдекин де кіреді, ол императорлық қару жасаушы Даниэль Коллманн жасаған "өлім органы" деп аталды және императорлық армия үшін жылдам атуға болатын қару жасауға жасалған әрекетті көрсетеді. Көп орын Осман соғыстарына, әсіресе 1683 жылғы Венаның екінші қоршауына арналған. Осман армиясының бірнеше заттары қойылған, оның ішінде әйгілі Сипахилердің рефлекстік садақтары да бар. Арнайы көрме экспонаттарының ішінде Могерсдорф шайқасының жеңімпазы, императорлық дала қолбасшысы Раймондо Монтекукколиге тиесілі түрік пошталық киімі, түрік күміс күнтізбесі, көптеген түрік белгілері (гидондар, тулар және жылқының құйрықтары), сондай-ақ 1697 жылы Зента шайқасында Савой князі Евгений басып алған түрік сұлтаны II Мустафаның мөрі бар. I залдағы соңғы бөлім осы ерекше дала қолбасшысына және маңызды демеушіге толығымен арналған. Көрмеге оның екі жеке киімі, қорасы, таяғы мен қылышы, сондай-ақ 1736 жылы князь қайтыс болғаннан кейін сақталған жерлеу рәсіміне арналған әшекейлер қойылған.

II зал Испанияның мұрагерлік соғысы және Мария Терезия залы (17011789)

II зал 18 ғасырға арналған және Мария Терезия залы деп те аталады, бірақ осы бөлімнің басында әлі де ханзада Евгенийдің тұлғасы мен оның жетістіктері басым. Асыл рыцарь тек Осман соғыстарында ғана емес, сонымен қатар Испания мұрагерлік соғысында да соғысып, жеңіске жетті. Ұлы түрік соғысының нәтижесінде, Пётрвардейн (1716) және Белград (1717) жеңістерімен аяқталып, 1718 жылы Пасаровиц шартты шартымен бекітілді, Габсбург монархиясы ең үлкен аумақтық кеңеюіне қол жеткізді. Габсбург империясының ықпал ету аймағы Орталық және Оңтүстік-Шығыс Еуропаға дейін кеңейіп, оны маңызды державаға айналдырды. Осы кезеңді еске түсіретін заттардың ішінде түрік мемлекеттік шатыры және 1717 жылы Сараевоның бір ауданын түрік оқ-дәрі қоймасына тікелей тию арқылы қиратқан Белградтың он фунттық минометы бар. 1736 жылы ханзада Евгенийдің және соңғы Габсбург императоры Карл VI-ның қазасы шешуші өзгеріс болды, одан кейін Мария Терезияның билігі басталды, ол бастапқыда көптеген жауларға қарсы тұруға мәжбүр болды. Австрия мұрагерлік соғысы кезінде ол өзінің билікке құқығын ғана емес, сонымен қатар барлық мұрагерлік жерлерін көрші елдердің дерлік барлығынан қорғады. Оның басты қарсыласы Пруссияның королі Фридрих II болды. Австрия үш Силезия соғысында көптеген шайқастарда жеңіске жеткенімен, бұл шешуші шайқаста жеңіске жету үшін жеткіліксіз болды. Осы кезеңде Австрия және Пруссия армияларын көрсететін соғыс олжалары, мысалы, фузилерлік бас киімдері, артқы қылыштар, тулар және форма киімдері сақталған. Полевой маршал Гидеон Эрнст фон Лаудонның жеке заттары жеке көрме шкафта қойылған, олардың ішінде Лаудонның 1758 жылғы Хохкирх шайқасындағы батылдығы үшін марапатталған Мария Терезия ордені бар. Сондай-ақ, 1751 жылы құрылған Терезиан әскери академиясының құрылуын көрсететін заттар да қойылған, ол әлемдегі әлі де бастапқы орнында сақталған ең көне әскери академия болып табылады.

III зал - Революциялар залы (1789-1848)

Император Иосиф II Габсбург монархиясының соңғы Осман соғысын Ресей императрицасы Екатерина II-нің орыс әскерлерімен бірге шайқасты. Бұл қақтығыс та 1789 жылы Белградты басып алумен аяқталды, дәл сол кезде Францияда революция басталды, бұл француз монархиясының құлдырауының алға жаршысы болды. Француз королі мен оның әйелі Мария Антуанетта революция кезінде тәждерін де, өмірін де жоғалтты. Алайда, сол кезде Еуропаның саяси картасын түбегейлі өзгертетін адам – Наполеон Бонапарттың билікке келуі басталды. Революциялар залында Аустерлиц, Вюрцбург, Асперн, Дойч-Ваграм және Лейпциг шайқастары, сондай-ақ Андреас Хофер басқарған 1809 жылғы Тироль көтерілісі ең маңызды оқиғалар болып есептеледі. Көрменің ең қызықты бөлігі – әлемдегі ең көне әскери ұшақ, француздық "L'Intrépide" әскери шары, ол 1796 жылдың 3 қыркүйегінде Вюрцбург шайқасында австриялық әскерлерге түсті. Иоганн Петер Краффтың салған үлкен картиналары (Архгерцог Карл және оның штабы Асперн шайқасында және Лейпциг шайқасындағы жеңіс туралы жариялау) осы дауылды кезеңнің оқиғаларын керемет бейнелейді. Гельмут Краухтың (1912–1995) мүсіндері ерекше құжаттар болып табылады, олар Жозефинист және Наполеон дәуіріндегі сарбаздардың киімдерін ең жоғары дәлдік және шынайылықпен көрсетеді. Формалар, медальдар, қару-жарақ және басқа да ерекше жеке заттар, мысалы, орыс генералы Павел Андреевич Шуваловтың пальтосы, оны Наполеон Эльба аралына жер аударылған кезде киген, көрменің жалпы көрінісін толықтырады. Вена конгресі және Архгерцог Карлдың тұлғасы егжей-тегжейлі сипатталған, ал Info Points – интерактивті сенсорлық экрандар, келушілерге осы кезеңнің оқиғалары туралы қазіргі заманғы графика, карталар және тарихи мағлұматтар арқылы қосымша ақпарат ұсынады. III зал да Революциялар залы деп аталады, себебі ондағы көрме француз революциясымен басталып, 1848 жылғы революциямен аяқталады.

IV зал Фельдмаршал Радецкий және оның дәуірі (1848-1866)

IV зал Иосиф Радецкий фон Радецке және оның дәуіріне арналған. Ол 1784 жылы император армиясына кадет ретінде қосылды және соңғы Осман соғысында Лейси мен Лаудон қолбасшыларының басшылығымен шайқасты. 72 жыл қызмет еткеннен кейін, ол 90 жасқа толғанда ғана зейнетке шықты. Ол бес императордың қызметінде болып, кемінде 17 науқанға қатысты және 146 австриялық және шетелдік медальдармен марапатталды. 1848 жылы Санта-Люсия, Верона, Виченца және Кустоза шайқастарында Сардиния-Пьемонтқа қарсы жеңістері, сондай-ақ 1849 жылғы Мортара мен Новара шайқастарындағы жеңістері жас император Франц Иосифтің билігін, кем дегенде уақытша, нығайтты. Ақын Франц Гриллпарцер тіпті Радецкийге арнап өлең жазды: "Glück auf, mein Feldherr, führe den Streich! Nicht bloß um des Ruhmes Schimmer – In deinem Lager ist Österreich!", осы өлеңі үшін ақын залда қазір көрсетіліп тұрған құрметті кубокпен марапатталды. Радецкий залында Альбрехт Адам және Вильгельм Рихтер сияқты замандас суретшілердің көптеген картиналары бар, олар оның әскери науқандарын жандандырады. Радецкийдің қайтысынан кейін, Солтүстік Италиядағы жағдай жас император Франц Иосиф үшін күрт өзгерді, ол 1848 жылдың 2 желтоқсанында ғана таққа отырған болатын. 1859 жылғы Солферино шайқасында, онда Франц Иосиф жеке әскерге басшылық етті, Австрия ауыр жеңіліске ұшырады. Шабуылдың қатыгездігі және жараланған әскерлердің көмексіздігі Генри Дюнанды Қызыл Крестті құруға итермеледі, бұл Женева конвенциясының қабылдануына әкелді. Бірақ император армиясына жастардың ағыны азайған жоқ, себебі "форманың сиқыры" әлі де өз күшін жойған жоқ, бұл залдағы түрлі бөлімдер мен полктердің көптеген формаларында көрініс тапқан. 1864 жылға қарай австриялық артиллерия дұшманның қаруларынан дәлдігі мен маневрлеу қабілеті жағынан басымдыққа ие болды. Бұл көрмедегі M 1863 далалық зеңбірегімен көрсетілген. Дегенмен, жаяу әскер қару-жарағының жағдайы мүлдем керісінше болды, бұл австриялық тұмсықтан зарядталатын жүйе мен пруссиялық артқы зарядталатын инелі мылтықтың салыстыруымен дәлелденді. 1866 жылғы Кенигграц шайқасында австрия армиясының жеңілісі Вацлав Сохордың әсерлі монументальді картинасының тақырыбы болды. Жеке бөлме императордың ағасы Фердинанд Максимилианның тағдырына арналған, ол 1864 жылы Мексика тағына отырды, бірақ 1867 жылы Бенито Хуарес бұйрығымен өлім жазасына кесілді. Көрмедегі коллекцияда Мирамар сарайынан алынған жеке заттар бар, олар Мексикадағы оның қайғылы билігін көрсетеді (оның ішінде оның өлім маскасы да бар).

V зал Франц-Жозеф залы және Сараево (18671914)

Франц-Иосиф залына кірген қонақтар, біріншіден, формалар мен қару-жарақтан бөлек, 1896 жылғы Будапешт мыңжылдық көрмесі үшін Оскар Брюх салған Императорлық және Патшалық армияның 34 формалық киімдерін байқайды. Залдың бір бөлігі 1878 жылы Жозеф Филиппович фон Филиппсберг басшылығымен Босния мен Герцеговинаны басып алу науқанына арналған. Залдағы орталық көрме шкафы 1914 жылға дейінгі армияның техникалық жаңалықтарын көрсетеді, мысалы, ешқашан салынбаған тізбекті жетегімен жұмыс істейтін ұрыс машинасының (Burstyn танкысы) моделі, Императорлық және Патшалық армияның алғашқы қуатты пулеметі (Schwarzlose) және далалық асхананың моделі. Сондай-ақ, әскери авиацияның бастапқы үлгілері де көрсетілген, мысалы, Etrich Taube, Lohner Pfeilflieger және 1896 жылғы әскери шары. Көрменің ең бастысы – Император Франц Иосифтің жеке заттары қойылған көрме шкафы. Бұл заттар жұртшылыққа қолжетімді жалғыз материалдар, олардың ішінде оның науқандық және гала киімдері, медальдары, сигареттік мундштуктары және pince-nez көзілдіктері бар. Бұдан әрі, Арциерен императорлық гвардиясының формалары көрсетілген, бұл Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін Императорлық және Патшалық армияның формаларынан күрт өзгеше. Әрине, ерекше маңызға ие – К.у.к. армиясының Бас штабының бастығы Франц Конрад фон Хётцендорфтың жеке заттары. Бірінші дүниежүзілік соғыстың тікелей себепшісі болған Франц Фердинандтың қазасына арналған жеке бөлім де бар. Онда бүкіл көрменің ең басты экспонаты – 28 маусым 1914 жылы Сараевода Австрия тағының мұрагері эрцгерцог Фердинанд пен оның әйелі Софи Чотек қанында өлтірілген Gräf & Stift автокөлігі қойылған. Автокөлікте екі қастандықтың іздері әлі де анық көрінеді. Келушілерге қолжетімді тағы екі затта да іздер бар: эрцгерцогтың қанға боялған формасы және таққа мұрагер болған соң жарақатынан қайтыс болған шезлонга. Сараевода қастандық күткен қаскөйлердің қарулары да көрсетілген, олардың ішінде Browning M.1910/12 пистолеттері мен Крагуевац қол гранатасы бар. Көрменің орталық бөлігі – 750 кг салмақтағы снарядтарды 15 км қашықтыққа атуға қабілетті Австрияның 1916 жылғы 38 см қоршау гаубицасы. Антверпен және Пржемысль бекіністерінің снарядтардан зақымдалған куполалары осындай ауыр артиллерияның бомбалауының салдарына куәлік етеді. Көшірмеленген орналасу жүйесінде 1916 жылдан бастап қару-жарақ технологиясы мен жабдықтарындағы жаңалықтарды көрсететін бірнеше көрме шкафтары бар, соның ішінде неміс үлгісіне негізделген алғашқы австриялық болат шлем. Тағы бір ерекше назарға аларлық экспонат – Альбатрос B.I(Ph) австро-венгерлік өндірісінің прототипі болған Phönix 20.01 оқу және барлау ұшағы, Армия мен К.у.к. флоты Бірінші дүниежүзілік соғыста қолданған 5200 ұшақтың бірі. Сонымен қатар, жеке аймақ k. u. k. Kriegspressequartier (k. u. k. соғыс баспасөз бюросы) және соғыстағы өнерге арналған, Альбин Эггер Лиенц, Вильгельм Тёни, Освальд Ру, Фриц Шварц Вальдег, Стефани Холленштейн, Антон Файстауэр, Людвиг Генрих Юнгникель, Александр Пок және Эгон Шиле сияқты соғыс суретшілерінің туындылары көрсетілген.

VII зал Республика және диктатура (19181955)

Бұл зал Бірінші республика мен Екінші дүниежүзілік соғыстың даулы тарихына арналған. Ол негізінен саяси оқиғалардың қоғам мен әскерге тигізген әсеріне назар аударады, мысалы, 1927 жылғы Шаттендорф сот шешімінен туындаған шілде айындағы көтеріліс және 1934 жылғы ақпан айындағы Австрия азаматтық соғысы. Көрмеде Шаттендорфта қолданылған қару-жарақ, тіпті Бірінші дүниежүзілік соғыстың соңғы кезеңінде жасалған және 1934 жылы «Штуцбундқа» қарсы қолданылған М 1918 жылғы далалық гаубицасы бар. Музей жақында ғана Вильгельм Фрасс және Альфонс Ридель мүсіншілерінің Вена қаласының «Хельденплац» алаңындағы қаза тапқан сарбаздың ескерткішінің астына жасырған екі қолжазбасын алды. Бұл екі құжаттың көшірмелері де қойылған. Сонымен қатар, «Фольксвер» және одан кейінгі Австрия Федералдық Армиясының тарихы, сондай-ақ Федералдық канцлер Энгельберт Доллфустың қазасы, Австрияның нацистік Германияға қосылуы, нәтижесінде 1938 жылы Федералдық Армияның «Вермахтқа» енуі және Австриядағы ұлттық социализмге қарсы күрес тарихы көрсетілген. Неміс «Вермахтының» жаяу әскері, теңіз және әуе күштерінің формаларынан өзге, көрмеде қарсы тараптар қолданған формалар мен қару-жарақтар да бар. Сонымен қатар, көптеген техникалық құралдар көрсетілген, олардың ішінде: камуфляж бояуы бар BMW R 12 мотоциклі, NSU Kettenkrad (Sd. Kfz. 2), 8,8 см зениттік пушка, VW типті 82 VW Kübelwagen, Fieseler Fi 156 Storch ұшағы, «Голиат» іздік минасы, V 2 зымыранының қозғалтқыш бөліктері, Raupenschlepper Ost гусеницалық тракторы және оңтүстік-шығыс қабырғасынан бункерлер жүйесі. Көрмеде Сталинград шайқасы, Австрия үстіндегі әуе соғысы және азаматтық халықтың тағдыры сияқты жеке тақырыптар да бар. Бұған қоса, нацистік режимге қарсы күрес, Холокост және тотальдік соғыстың салдары мәселелері де қарастырылады. Тағы бір маңызды тақырып – 1945 жылғы сәуір айындағы Вена шайқасы, соғыстың соңғы кезеңінде әскерге берілген қару-жарақ пен формалар, мысалы, «Panzerschreck» танкіге қарсы гранатомет және Sturmgewehr 44 мылтығы. Көрменің соңғы бөлімі одақтас әскерлердің басып кіру кезеңі (джиптегі төрт адам) және соғыстан кейінгі Австриядағы жағдайға арналған. 2012 жылы тұрақты көрмеге қосымша экспонат қосылды – бұрынғы Вена Оңтүстік теміржол стансасын бұзу кезінде табылған, ауыр жарылғыш заттарды тасымалдауға арналған Borgward IV машинасы.

VIII зал Австрия теңіз күшінің рөлін атқарды

Аустрия теңіз флотының тарихына арналған жеке зал (VIII). Көрме Дунайдағы алғашқы флотилия құрылғаннан бастап 1918 жылы К.у.к. әскери-теңіз флотының таратылуына дейінгі кезеңді қамтиды. Көптеген кеме модельдері мен суреттері ерекше көзге түседі. Әртүрлі майлы суреттер, оның ішінде монументалды өлшемдегі суреттер Австрия теңіз флотының даулы тарихын көрсетеді, мысалы, теңіз флоты суретшісі Александр Кирхердің Лисса теңіз шайқасын бейнелейтін суреті – Австрия теңіз флотының жеңісі, оған көрме кең орын арнаған. Адмирал Вильгельм фон Тегетхоффтың жеке заттарынан бөлек, оның флагманы SMS Erzherzog Ferdinand Max модельдері де көрсетілген. Австрия әскери-теңіз флотының ғылыми зерттеулер тұрғысынан маңыздылығы экспедициялар арқылы көрсетілген (соның ішінде SMS Novara-ның 1857–1859 жылдардағы әлемді айналып өтуі және Юлиус фон Пейер мен Карл Вайпрехт басқарған 1872–1874 жылдардағы Австро-Венгрияның Солтүстік полюске жасаған экспедициясы). Соғыс олжалары, 1897–1898 жылдардағы Криттегі Халықаралық эскадрилья миссиясының және 1900 жылғы Қытайдағы Боксерлер көтерілісін басудың суреттері Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі әскери аспектілерді көрсетеді. К.у.к. әскери-теңіз флотының флагманы SMS Viribus Unitis-тің 1:25 масштабында, жалпы ұзындығы 6 метр болатын кесінді моделі ерекше көзге түседі, ол 1913–1917 жылдар аралығында «Стабилименто Течнико Триестино» кеме жасау зауытының сегіз шебері жасаған. Модель құрылымы, орналасуы және қозғалтқыш жүйесі жағынан түпнұсқаға толық сәйкес келеді. Мысалы, модельдегі гардеробтағы сурет түпнұсқадағыдай, тақырыбымен қатар, сурет салу техникасы (кенепке маймен салу) бойынша да дәл көшірілген. Жинақта Готфрид фон Банфилд сияқты алғашқы К.у.к. әскери-теңіз ұшқыштары және Бірінші дүниежүзілік соғыстағы су асты кемелерінің тағдыры жайлы мәліметтер келтірілген. Әсіресе, 1918 жылы Тальяменто өзенінің сағасына батып, 1962 жылы құтқарылған U 20 су асты кемесінің желкені – k.u.k. су асты кемесінің жалғыз сақталған бөлігі ерекше назар аударады. Көрме өз логикалық қорытындысын Дунай флотының модельдерімен аяқтайды, олар Donaumonitore деп аталады, және олар 1918 жылдың 31 желтоқсанында ШШ мемлекетіне тапсырылды.

Танк бақшасы (Panzergarten)

Музей ғимаратының артында орналасқан және әдетте наурыздан қазанға дейін көпшілікке ашық "Танк бақшасы" (Panzergarten) 1955 жылдан бері Австрия Қарулы Күштерінің ең маңызды жауынгерлік машиналарын қамтиды, ал түрлі типтері танк қаруларының үздіксіз дамуын көрсетеді. Алғашқы австриялық танк әскерлері оккупациялық күштердің көліктерімен толығымен жабдықталды, мысалы, M24 Chaffee, Charioteer, Centurion және AMX 13. Коллекцияда екінші дүниежүзілік соғыстағы екі ірі совет танкысы ұсынылған: Т-34 шайқас танкісі және SU-100 танк жойғыш, бұлар бастапқыда Венаның Шварценберг алаңындағы Совет соғыс ескерткішінің алдында қойылған. Бірақ мұнда австриялық бірнеше экспонаттар да көрсетілген, мысалы, Saurer бронетранспортерінің прототипі және Kürassier танк жойғышы, жаңа A1 нұсқасында. Аталған соңғы екі бронетранспорт құралы, M109 танк гаубицасы сияқты, әлі де Австрия Қарулы Күштерінде қолданылады. "Ягуар 1" танк жойғышы да көрсетілген, ал бірнеше жылдан бері Австрия Қарулы Күштерінде қолданылып келе жатқан M60 негізгі шайқас танкісі – бұл коллекциядағы ең үлкен және ауыр гусеницалық машина. Сонымен қатар, мұражай алдындағы ашық алаңда екі ұшақ қойылған: "Ұшқыш бөшке" деп те аталатын Saab 29 Tunnan және Saab 35 OE Draken.

Артиллерия залдары

Heeresgeschichtliches мұражайының зеңбіректер жинағы барлығы 550 қару мен оқ-дәріден тұрады, бұл оны әлемдегі осындай жиынтықтардың ішіндегі ең маңыздыларының біріне айналдырады. Жинақтағы экспонаттардың көп бөлігі әлі де ескі Императорлық қару-жарақ қоймасынан алынған. Бастапқыда жинақ қазіргідей екі есе көп болды, бірақ бірнеше тарихи құнды заттар металл құрамы үшін балқытылды. Көптеген зеңбіректер залдардың ішінде немесе мұражай ғимаратының алдында орналасқан, бірақ көпшілігі 1-ші ғимаратты екі жағынан қоршап тұрған екі артиллерия залында (2-ші және 17-ші ғимараттар) көрсетілген. 2-ші ғимарат, мұражайдан қарағанда сол жақтағы, орта ғасырдан 18-ғасырға дейінгі артиллерияның дамуына арналған. Бір бөлмеде, мүмкін, тарихи тұрғыдан ең құнды бөлігі – орта ғасырлық темірден жасалған зеңбіректер бар. Олардың ішінде әлемге әйгілі Пумхарт фон Штайр, 15 ғасырдың басындағы 80 см калибрлі, мың фунт салмақты тас зеңбірек бар. Бұл Императорлық қару-жарақ қоймасының ең көне зеңбірегі және сақталып қалған ортағасырлық алып зеңбіректердің санаулы бірі. Қарсы бөлме мен орталық аймақта 17-18 ғасырларға жататын барлық өлшемдегі мыс оқ-дәрілер орналасқан. Оң жақ артиллерия залында (17-ші ғимарат) негізінен шетелдік экспонаттар бар, мысалы, венециялық және түрік зеңбіректер, бірақ Наполеон соғыстарынан алынған француз зеңбіректер де көрсетілген. Ал екі жақтағы бөлмелерде австриялық зеңбіректер, соның ішінде кейбір ертедегі артқы жағынан зарядталатын зеңбіректер бар. Артиллерия залдарындағы фрескалар әртүрлі суретшілердің туындылары. Мысалы, суретші Ханс Вульц 17-ші ғимарат үшін Максимилиан I-нің Утрехтті басып алуы атты фресканы жасаған, ал портретші және әскери суретші Хуго фон Бувард 2-ші ғимаратты орта ғасырлық армия мен көлік жүйелерінің, әртүрлі әскери көліктердің және Максимилиан дәуіріндегі тасымалдау құралдарының суреттерімен безендірген. 2-ші ғимараттағы артиллерия залының қарсы жағын Арберт Янеш Йорг Кёльдерердің Артиллерия Максимилиан I-нің қазіргі заманғы сілтемелерінің көмегімен жобалаған.

Унгерберг бункер жүйесі, Брукнеудорф маңында: 2014 жылдан бері, осы Австрия Қарулы Күштерінің Суық соғыс кезіндегі сақталған бункер жүйесі ашық аспан астындағы мұражай ретінде көпшілікке қолжетімді. Zeltweg әуе базасындағы әскери авиация көрмесі: 2005 жылдан бері 8-ші ангардағы 5000 м² көрме алаңында ЯК-18-ден шведтік Дракенге дейінгі 23 тарихи ұшақ көрсетілген. Сонымен қатар, көрмеге ұшақ моторлары мен реактивті қозғалтқыштар, әуе бақылау радиолокациялық жүйелері, ұшу техникасы, ұшаққа қарсы қару, әуе күштерінің тарихи көліктері, Императорлық неміс армиясының әуе қызметі мен сигнал корпусының жабдықтары, киім-кешек, ұшу костюмдері, модельдер, белгілер және тарихи фотосуреттер кіреді. Мұнда Fliegen im Ersten Weltkrieg (2013 жылдың 26 сәуірінен 20 қазанына дейін) немесе Dröhnende Motoren (2013 жылдың 7 қыркүйегінен 20 қазанына дейін) сияқты арнайы көрмелер де ұйымдастырылады. Стархемберг казармасындағы сигнал беру жабдықтарының жинағы: Бұл жинақта 19 ғасырдан бастап тарихи құнды экспонаттар, Суық соғыстың байланыс және кодтау технологиясы, сондай-ақ заманауи әскери байланыс жабдықтары бар көптеген тарихи сигнал беру жабдықтары қамтылған.

Фильм

1993 жылы тарихшы Эрнст Трост (баяндаушы: Аксель Корти) «Звингбург және Руммешалла. Дас Винер Арсенал» деген деректі фильм түсірді, ол негізінен Арсеналдың орталық бөлігі – Әскери тарих мұражайына арналған. 2005 жылы Әскери тарих мұражайының Руммешалласында Макс фон Тунның басты рөлде ойнаған «Кронпринц Рудольф» телефильмінің бір бөлігі түсірілді. 2013 жылдың қаңтар айында Карл Хоэнлохе Австрия телерадиокорпорациясының ORF III арнасының «Aus dem Rahmen» деректі фильмінде Әскери тарих мұражайына ерекше назар аударды.

Әр түрлі

Әскери тарих мұражайының салтанатты залдары, атап айтқанда Фельдхерренхолле және Руммешалды, шаралар мен тойлар үшін жалға беріледі.