Кіріспе

Кентуккидегі тарихи үй, АҚШ

Ашленд – Кентукки штатының Лексингтон қаласында, штаттың орталық Блюграсс аймағында орналасқан 19 ғасырғы Кентукки мемлекет қайраткері Генри Клейдің плантациясы. Ғимараттарды құл болған афроамерикалықтар салған, ал құлдар өсімдіктер өсіріп, жинап, мал шаруашылығымен айналысып, Клей отбасы үшін тамақ дайындаған және тазалық жұмыстарын жасаған. Ашленд – ұлттық тарихи ескерткіш. 1829 жылы, Дред Скотт ісінен 28 жыл бұрын, Шарлотта Дюпуи Вашингтон округтік сотында Генри Клейді өзінің және екі баласының бостандығы үшін сотқа шақырған.

Үйі

Генри Клей мәжбүрлі еңбекпен шаруашылықтан түскен табысын пайдаланып, 1806 жыл шамасында Федералды стильдегі үйін салу үшін құлдарды пайдаланды (Федералды сәулетке қараңыз). 1811-1814 жылдар аралығында Бенджамин Латроб жобалаған екі қанатты үйге қостырды. Төмен сапалы құрылыс материалдары, әсіресе кеуекті кірпіш, ғимараттың тұрақсыз болуына себеп болды. 1811-1812 жылдардағы Жаңа Мадрид жер сілкінісі мен одан кейінгі сілкіністер ғимаратқа зиян келтірген болуы мүмкін. Клей жасаған көптеген жөндеу жұмыстары үйді толыққанды тұрақтандыра алмады.

Кейінгі меншік құқығы

Клей Ашленд иесін үш ұлына бөліп берді. Әкесінің қайтысынан кейін, ұлы Джеймс Браун Клей Ашлендке ие болып, оны басқарды. 1854 жылы ол үйді бұзды, ал 1857 жылы жаңадан салу жұмысы аяқталды. Жергілікті сәулетші Томас Левински жаңа құрылысты жобалады, ол бастапқы үйдің негізгі элементтерін сақтап қалды: іргетасы, жоспары және көлемі, бірақ Левински үйдің стилін жаңартып, заманауи етті. Көптеген итальяндық элементтері бар, нәтижесінде сарай федералдық архитектура мен итальяндық бөлшектердің үйлесіміне айналды. Ішкі жағын Джеймс Клей грек тіршілігінің элементтерімен безендірді және Нью-Йорк қаласынан әкелінген қымбат жиһазбен сәндеді (қараңыз: Викториялық сәндік өнер). Джеймс Клей үйді қайта тұрғызып, 1864 жылы қайтыс болғанға дейін отбасымен бірге онда тұрды. Оның жесірі Сьюзан Джейкоб Клей 1866 жылы иелікті сатты. Кентукки университеті Ашлендті сатып алып, оны кампусының бір бөлігі ретінде пайдаланды. Университеттің негізін қалаушы және регент Джон Брайан Боуман сарайда тұрды. Ауыл шаруашылығы және механикалық колледж (Кентукки A & M) Клейдің бұрынғы фермасының орнында салынды. Кентукки университетінің кезеңінде регент Джон Боуман сарайдың бір бөлігін университеттің табиғат тарихы мұражайын орналастыру және көрсету үшін пайдаланды. Кентукки университеті Трансильвания университеті мен Кентукки университеті болып бөлініп, 1882 жылы Ашлендті сатты. Генри Клейдің немересі Энн Клей Макдауэлл және оның күйеуі Генри Клей Макдауэлл иелікті сатып алып, 1883 жылы балаларымен бірге көшіп келді. Олар үйді жаңғыртып, газбен жарықтандыру (кейін электр жарығы), ішкі су құбыры және телефон байланысын орнатты. Олардың үлкен қызы Наннет Макдауэлл Буллок 1948 жылы қайтыс болғанға дейін Ашлендте тұрып, оны сақтап қалды. Ол «Генри Клей еске алу қоры»н құрды, ол Ашлендті сатып алып, сақтауға көмектесті. Тарихи үй-мұражай 1950 жылы жұртшылыққа ашылды.

Егіс орны атауы

Генри Клей плантацияға ат қойғаны немесе бұрынғы атын сақтағаны белгісіз, бірақ ол 1809 жылға қарай өзінің меншігін "Ашленд" деп атаған. Атау сол жерде болған шаған орманынан шыққан. Клей және оның отбасы шамамен 1806 жылдан 1852 жылы қайтыс болғанға дейін Ашлендте тұрды (оның әйелі Лукреция Клей 1854 жылы көшіп кетті). Оның саяси мансабы Клейді 1810 және 1829 жылдар аралығында Вашингтон қаласында көп уақыт өткізуге мәжбүр етті. Бойд округіндегі Кентукки штатының Эшленд қаласы, Буун округіндегі Миссури штатының Эшленд қаласы, Орегон штатының Эшленд қаласы, Вирджиния штатының Эшленд қаласы және Эшленд округіндегі Висконсин штатының Эшленд қаласы сияқты бірнеше қала осы плантацияның құрметіне аталды. Сондай-ақ, Шюилкил округіндегі антрацит көмірі кеніші орналасқан Пенсильвания штатының Ашленд ауданы да осы плантацияның құрметіне аталды.