Кіріспе
Дано (хангыль=단오), сондай-ақ Сурит нал (хангыль=수릿날) деп аталады, бұл корей халқының дәстүрлі мейрамы, ол ай күнтізбесінің бесінші айының бесінші күніне сәйкес келеді. Бұл Солтүстік Кореяда мемлекеттік мереке, ал Оңтүстік Кореядағы маңызды дәстүрлі мерекелердің бірі. Оңтүстік Корея бұл мерекеге байланысты бірнеше фестивальдерді сақтап қалған, олардың бірі – ЮНЕСКО-ның «Адамзаттың материалдық емес мәдени мұрасы» деп таныған Каннын Данo фестивалі (хангыль=강릉단오제). Ежелгі Кореяның Махан конфедерациясында бұл күн рухани обрядтар, ән, би және шарап ішумен тойланатын. Дәстүр бойынша, әйелдер шаштарын жылтырату үшін сары аққыз (창포) қайнатылған сумен жуатын. Әйелдер сондай-ақ, оның иісі зұлым күштерді қуып шығарады деп сеніп, шаштарына Анжелика полиморфа (궁궁이) гүлдерін қосатын. Адамдар көк және қызыл киім киіп, шаш қыстырғыштарын ирис тамырымен бояп қызыл түске бояған. Ерлер зұлым рухтарды аластату үшін ирис тамырын белдеріне байлаған. Осы таңертеңгі шыққан нәрден ылғалданған шөптер асқазан ауруларын және жараларды емдейді деп айтылады. Дәстүрлі тағамдарға суричитток, ссуктток және басқа да шөптер қосылған күріш торттары жатады. Дано мерекесімен байланысты халық ойындарына серуендеу, ссирым (күрес), сокчон (тас тастау ойыны) және тэккён (жауынгерлік өнер) кіреді. Серуендеу әйелдердің ойыны болса, ссирым – ерлер арасындағы күрес. Сонымен қатар, маска биі шаруалар арасында кең таралған, себебі оның әндері жергілікті аристократтарды паш ететін сатиралық мәтіндерге толы болған.
Dano (hangul=단오), also called Surit nal (hangul=수릿날), is a Korean traditional holiday that falls on the 5th day of the fifth month of the lunar Korean calendar. It is an official holiday in North Korea and one of the major traditional holidays in South Korea. South Korea has retained several festivals related to the holiday, one of which is Gangneung Dano Festival (hangul=강릉단오제) designated by UNESCO as a "Intangible Cultural Heritage of Humanity". In the Mahan confederacy of ancient Korea, this was a day of spiritual rites, and enjoyment with song, dance, and wine. Traditionally, women washed their hair in water boiled with Sweet Flag (창포), believed to make one's hair shiny. Women also put Angelica polymorpha (궁궁이) flowers in their hair out of the belief that its aroma would repel evil. People wore blue and red clothes and dyed hairpins red with the iris roots. Men wore iris roots around their waist to ward off evil spirits. Herbs wet with dew on this morning were said to heal stomachaches and wounds. Traditional foods include surichitteok, ssuktteok, and other herb rice cakes. Folk games associated with Dano include swinging, ssireum (wrestling), seokjeon (a stone battle game) and taekkyon (martial art). The swing was a game played by women, while ssireum was a wrestling match among men. In addition, mask dance used to be popular among peasants due to its penchant for satirical lyrics flouting local aristocrats.
Этимология
Даноны "Сүрітнал" деп те атайды, яғни ол биік күн немесе құдай күні дегенді білдіреді. "Сүріт" сөзі suri (수레) сөзімен байланысты. "Сури" термині орлан (수리) сөзімен де байланыстырылған, ол көптеген шамандық мотивтердің бірі. Сүрітнал екі ханча түрінде жазылуы мүмкін: 戌衣日 · 水瀨日, бірақ бұл түбірлік емес, тек дыбыстас сөздер.
Шығу тегі
Қазіргі заманғы тарих Даноны егін егу маусымы аяқталуын тойлау үшін аспан құдайына шамандық ритуалмен табыну деп сипаттайды. «Корея мен Қытайдағы Тано мерекелерінің салыстырмалы зерттеуі» деген мақалада айтылғандай, Махан конфедерациясының халқы мамыр айында егін егуден кейін күні-түні билеп, ән шырқап тойлаған. Ежелгі Цзиньхан мемлекетінде мамыр айында тұқым себуден кейін аспанға арналған рәсім өткізілген. Бұл дәстүр Силлаға жетіп, Дано ретінде қастерленген. Солтүстік аймақтарда тірі жандар мамыр айында қысқы ұйқыдан оянатындықтан, Дано бастапқыда елдің солтүстік бөлігінде тойланатын мереке болған. Кореяның Үш Патшалығы дәуірінен бастап, ата-баба құдайы да құрбандыққа алынатын нысанға айналған. Мысалы, Гайяда Дано Гайяның құнды атасы Суроға арналған бес жылдық рәсімнің бірі болған. Осыдан бастап, ата-бабаларға қатысты рәсімдерге көбірек мән берілді. Жосон дәуірінде бұл фестиваль қытайдың Дуаньву фестивалімен біріктіріліп, жаңа атауы – Дано және тойлаудың нақты күні қабылданды.