Кіріспе

Конрад Арнольд Элвехем (27 мамыр 1901 ж. – 27 шілде 1962 ж.) – американдық биохимик, тағамдық заттар саласында халықаралық деңгейде танымал. 1937 жылы ол екі витаминді – никотин қышқылын, сонымен қатар ниацин деп аталатын, және никотинамидті анықтады. Бұл витаминдердің жетіспеуі адамдарда пеллагра ауруына себеп болатын, ал бұл ауру бір кезде Америка Құрама Штаттарында кең таралған және үлкен денсаулық проблемасы болып саналды. Никотин қышқылы мен никотинамид бірлесіп В3 витамині деп аталады және қазір никотинамид аденоин динуклеотидінің алдындағы заттар екені белгілі.

Өмірбаян

Конрад Эльвехем, норвегиялық эмигранттардың ұлы, Висконсин штатының Макфарленд қаласында дүниеге келді. Ол орта мектептерді бітіріп, Висконсин университетінде оқыды, онда 1927 жылы докторлық диссертациясын қорғады.

Жозеф Голдбергердің жұмысын жалғастыра отырып, ол никотин қышқылының иттердегі қара тіл ауруын емдейтінін анықтады, бұл ауру пеллаграға ұқсас. Алдыңғы жылы Эльвехем және оның әріптесі Карл Дж. Коэн бауыр экстрактынан алынған сүзгі фактор балапанды тамақтандыру арқылы туындаған пеллаграны емдей алатынын көрсеткен. Бұл сүзгі экстракт марқұм Голдбергердің құрметіне G витамині фракциясы деп аталды. Олар өз зерттеулерін растау үшін, иттерді сары жүгері диетасымен тамақтандырып, оларда қара тіл ауруын тудырды, содан кейін диетаға G витамині фракциясын қосты. Эльвехем және оның әріптестері кейіннен G витаминінен никотинамид пен никотин қышқылын оқшаулап, оларды иттердегі қара тілді емдеуге жарамды факторлар ретінде анықтады. Ол сонымен қатар В витамин кешенін анықтауға үлкен үлес қосты және биохимия мен тамақтану саласында 780-нен астам ғылыми мақаланың авторы болды. Эльвехем тамақтану мәселелері туралы, оның ғалымдар мен қарапайым адамдарға қалай әсер ететіні туралы жиі пікір білдірді. "Витаминдерді мүмкіндігінше табиғи тағамдардан алу керек", - деп ескертті ол. "Олар көбінесе арзан, дәмді және басқа факторлармен жақсы үйлесімде болады". Ол синтетикалық витаминдердің витамин тапшылығын емдеудегі маңыздылығын мойындады, бірақ оларды уақытша пайдалану керек екенін ескертті. Эльвехемнің алғашқы аспиранты (1931 жылы) белгілі диетолог Фредерик Джон Стер (1910–2002) болды, ол кейін Гарвард Халық денсаулығы мектебінде тамақтану кафедрасын құрып, оған төрағалық етті және 1976 жылға дейін сол қызметте болды. Эльвехем әйелі Констанс В. Эльвехеммен UW-Мэдисон университетінде студент кезінде танысты. Ол 1999 жылы 94 жасында, музейге және Мэдисон қауымына көп жыл бойы көмек көрсеткеннен кейін қайтыс болды. Эльвехем 1962 жылдың 27 шілдесінде, алпыс бір жасында жұмыс үстелінде жүрек талмасына ұшырады және бір сағат ішінде қайтыс болды.

Мұра

Эльвехемнің есімі университет наградаларында, ғимараттарда, қалалық паркте және Висконсин штатының Мэдисон қаласындағы жергілікті бастауыш мектепте, Мак-Фарленд қаласында, сондай-ақ Мэдисонның оңтүстік-шығыс жағындағы көршілес ауданда және осы ауданның тұрғындар бірлестігінде еске алынады. Бұрын оның есімі Эльвехем өнер орталығында (кейін Эльвехем өнер мұражайы) болған, бірақ мұражай Симона мен Джером А. Чазеннен (екеуі де Висконсин-Мэдисон университетінің түлектері) 20 миллион долларлық қайырымдылық алғаннан кейін Шазен өнер мұражайы деп аталды. Мұражайдың бастапқы ғимараты Эльвехем есімін сақтап қалды.