Британдық вице-адмиралтық соттары мен американдық колониялардағы теңіз саудасы

Кіріспе

Вице-адмиралтейлік соттар – британдық колонияларда орналасқан, теңіз шаруашылығымен байланысты жергілікті құқықтық мәселелерді, мысалы, саудагерлер мен теңізшілер арасындағы дауларды қарауға құқық берілген, қазылар алқасы жоқ соттар еді.

Америка отарлары

Америкалық теңіз шаруашылығы 17 ғасырдың басында және ортасында негізінен өздігінен реттелді. Теңіздік мәселелердің шағын даулары жергілікті соттарда, әскер-теңіз соттарының құрылуына дейін қарастырылды. Мысалы, Массачусетс шығанағында теңіз заңнамасына арналған теңіз кодексі жасалды және 1674 жылы барлық адмиралтействолық істерді қарау үшін Ассистенттер соты құрылды. Әдетте сотқа судья төрағалық етті, егер қазылар алқасының төрағалық етуі тиімдірек деп табылса, басқаша болмас еді. Мэриленд штатында да осыған ұқсас жағдай болды, онда «Адмиралтейство соты» деп аталатын сот теңізшілердің жалақысы, тауар тасымалы және қарақшылық сияқты теңіздік мәселелерді қарады. Бастапқыда бұл соттар негізінен коммерциялық мәселелермен айналысты, ал оларды басқаратын судьяларды жергілікті халық тағайындады және оларға колониялық қазынадан жалақы төленді. Алайда, олардың құзыреттері француз және үнді соғысы кезінде жау кемелерін айыптауға, соның ішінде олардың мүліктерін тәркілеуге дейін кеңейді. 1650 жылдардан 1770 жылдарға дейін британ Парламенті Навигациялық актілерді қабылдап, кейіннен қатаң орындаған кезде ғана британ үкіметі американдық теңіз мәселелеріне қатысты көбірек билікке ие болды, өйткені вице-адмиралтейство соттары кедендік талаптарды орындап, контрабанда үшін қылмыстық істерді қарауды бастады. 18 ғасырда британдықтар американдық колонияларда заңсыз контрабандамен күресуге бағытталған түрлі заңдарды қабылдады. Американдықтар Оңтүстік Еуропа, Нидерланды және Батыс Индия сияқты елдермен сауда қатынастарын дамытты, бірақ Навигациялық актілердің мақсаты Ұлыбританияға американдық колонияларымен сауда монополиясын беру болды. 1733 жылғы Меласса заңы меласса мен британдық емес қантқа салық салуға тырысты, бірақ бұл көп нәтиже бермеді. Нидерландыдан өндірілген тауарларды импорттаған кеме иелері бұл өнімдерді толығымен құпия түрде контрабандалық жолмен әкелді, ал Корольдік шенеуніктер контрабандалық тауарлардың жылдық құны 500 000 фунт стерлингке тең екенін бағалады. Британдық адмиралтейство американдық колонияларда вице-адмиралтейство соттарын құруға губернаторларға рұқсат беру үшін комиссиялар құрды. 1701 жылы Уильям Этвуд Нью-Гэмпшир және Джерси үшін Адмиралтейство судьясы ретінде жұмыс істеуге жіберілді. Алайда, колониялықтардың күшті қарсылығына байланысты бұл міндет іс жүзінде орындалмады, сондықтан ол бірнеше жылдан кейін зейнетке шықты. Пенсильвания және оңтүстік колонияларындағы басқа вице-адмиралтейство судьялары да осындай қиындықтарға тап болды, өйткені жергілікті сайланған билік өкілдері олардың жұмысына қарсы болды. Соттар тез арада беделсіз болып кетті. Бұл тек қазылар алқасының сот отырысын өткізуіне тыйым салынғандықтан ғана емес, сонымен қатар вице-адмиралтейство судьялары жалпы соттардың үстемдігі жоқ деп есептегендіктен болды. Сонымен қатар, құқықтық жүйені шатастырған көптеген техникалық мәселелер де болды. Вице-адмиралтейство соттарының шағын шығанақтар мен бұхталар бойынша құзыреттері бар ма, әлде губернатор вице-адмиралтейство соттарын вице-корольдік өкілеттіктер арқылы құруға бола ма, сондай-ақ вице-адмиралтейство мен жалпы құқық юрисдикциясының құзыреттері мен рәсімдерін бөлудің нақты әдісі бар ма, жоқ па, бұл көбінесе белгісіз болды. Осының салдарынан вице-адмиралтейство соттары тиімсіз болып, көптеген колонистердің пікірінше, әділетсіз болды.

American maritime activity had been primarily self regulated in the early to mid 17th century. Smaller maritime issues were settled at court in local jurisdictions, prior to the establishment of courts to specialize in admiralty. In the colony of Massachusetts Bay, for instance, a maritime code to specialize in maritime legislation was created and in 1674 the Court of Assistants was established to determine all cases of admiralty. Typically the courts were presided over by a judge, unless it was deemed more suitable to be presided over by a jury. This was similar in Maryland, where a so called 'Court of Admiralty' heard cases of maritime issues including sailor's wages, the carriage of goods and piracy. Originally these courts dealt primarily with commercial matters, and the judges which presided over them were appointed by the local population and were paid from the colonial treasuries. Their jurisdiction expanded, however, during the French and Indian War, to the condemnation of enemy ships including disposing of their possessions. It was not until the passage and the later stricter enforcement of the Navigation Acts by the British parliament from the 1650s through to the 1770s that the British government were granted more power over American maritime issues, as vice admiralty courts began to enforce customs and hear criminal trials for smuggling. In the 18th century, the British passed a variety of laws aimed at combating illegal smuggling in the American colonies. Americans had developed trade relationships with places such as southern Europe, the Netherlands and the West Indies, despite the fact that the Navigation Acts intended to give Great Britain a trade monopoly with its American colonies. The Molasses Act of 1733 had tried to tax molasses and non British sugar, though it was largely unsuccessful. Shipowners who imported manufactured goods from the Netherlands smuggled these products in absolute secrecy, with Crown officials estimating that the annual value of manufactured goods smuggled equaled £500,000. British admiralty prepared commissions to authorize governors to erect vice admiralty courts throughout the American colonies. In 1701, William Atwood was dispatched to preside as judge of the Admiralty for New Hampshire and the Jerseys. Due to firm colonial opposition, however, the task was practically impossible so he retired only a few years later. Other vice admiralty judges in Pennsylvania and southern colonies faced similar difficulties as locally elected authorities strongly opposed the work they were sent to do. The courts became quickly unpopular. This was not only because of the express prohibition of jury trials or the fact that vice admiralty judges tended to believe that common law courts did not have superior status. It was also because a whole range of technical issues confused the legal system. It was often not clear whether vice admiralty courts had jurisdiction over creeks or bays, or whether the governor could create vice admiralty courts through vice regal powers, or whether or not there was a clear method of separating the jurisdictions and procedures of vice admiralty and common law jurisdiction. As a consequence of this, vice admiralty courts became ineffective and, as many colonists perceived, unjust.

Америка революциясы

Америка революциясының алғашқы жылдарында британ парламенті теңіз шаруашылығын реттеу және контрабандамен күрес мақсатында барлық колониялардағы Вице-адмиралтейлік соттардың құзыретін арттырды. 1764 жылғы Revenue Act, сондай-ақ Қант заңы деп белгілі, Новая Шотландиядағы Галифакста «супер» Вице-адмиралтейлік сот құрды, оның төрағасы Король тағайындаған судья болды, алғашқысы британдық юрист және кейін Барбадос губернаторы доктор Уильям Спри еді. Соттың бүкіл Америка бойынша юрисдикциясы болуы тиіс еді, заң кеден қызметкерлеріне кемелерді тәркілеуге құқық берді, оларды жалпы құқық сотына, қазылар алқасымен, немесе жаңа Вице-адмиралтейлік сотқа жіберуге болатын. Алайда, Новая Шотландиядағы сот өте жылдам пайдалылығын жоғалтты, себебі ол колониялардағы сауда орталықтарынан алыс болды, сонымен қатар суық ауа райы сапарды қиындатты. Сондықтан, 1768 жылдың көктемінде Галифакстағы сот таратылды және парламент Бостон, Чарльстон және Филадельфияда Вице-адмиралтейлік соттар құруға рұқсат берді. Бұл соттарда қазылар алқасысыз отырыстар өтті, дәлелдеу жүгі айыпталушыға, олардың мүлкін тәркілеген қызметкерлерге емес, жүктелді. Көп жағдайда кемелерді патшалық билік нашар дәлелдермен тәркіледі. Соттар көбінесе тек американдықтарды соттады, ал сауда заңнамасын бұзған британдықтарды жалпы құқық соттарында қазылар алқасымен қарады. Вице-адмиралтейлік соттар колониялар тарапынан кеңінен наразылық тудырды және колонияларды өз ана елдерімен саяси байланысты үзуге итермелеудің маңызды факторына айналды. Көптеген адамдар өз теңдестерінің алдында сотталу құқығынан айырылғанын сезінді, бұл құқық ағылшын азаматының құқығының бір бөлігі деп есептелді. 1764-1768 жылдар аралығында саудагердің кемесі Джорджияда тәркіленсе, оның меншігін қорғау үшін Джорджиядан Галифакстағы сотқа 1500 миль сапар шегуі әділетсіз деп жиі шағымданылды. Сонымен қатар, кеме немесе теңіз тауарлары тәркіленген жағдайда, иесі өзін қорғауға рұқсат алу үшін үлкен кепілдік беруі керек болды. Егер сот оның кінәсін жоққа шығарса да, ол сот шығындарын төлеуге міндетті болды. Америкалық отаршылар Вице-адмиралтейлік судьяларының сыбайласқанын және билігін теріс пайдаланғанын айтты. 1774 жылдың 5 қыркүйегінде Филадельфияда өткен Континенттік конгресс отырысында корольге Джордж III-ке шағым жазылды, онда «адмиралтейлік және Вице-адмиралтейлік соттардың судьялары өздері айыптаған мүліктен жалақы мен төлемдер алуға құқылы» және кеден қызметкерлері «кәнсіз судьяның рұқсатынсыз үйлерге күшпен енуге құқылы» екені айтылды. Джеймс Отис қазылар алқасысыз сот процестерінің және дәлелдеу жүгінің айыпталушыға жүктелуінің әділетсіздігіне де наразылық білдірді. Континенттік конгресте жасалған шағым, Галифакстағы Вице-адмиралтейлік сот судьясына төленген төлемдерге сілтеме жасайды, онда судья патшалық жалақы емес, кемеге айыппұл салу үшін алынған төлемдер және айыппұлдан түскен пайданы бөлісу арқылы төленді. Бостон, Чарльстон және Филадельфияда құрылған Вице-адмиралтейлік соттарда мұндай жағдай болған жоқ, онда судьялар тек жалақы арқылы төленді. Шындығында, британ үкіметі Конгрестің шағымдарына «Ұлыбритания халқының Америка тұрғындарына жолдауында» жауап берді, онда «Американың әртүрлі аймақтарында төрт үлкен Вице-адмиралтейлік сот құрылды» және «судьяларға үлкен жалақылар белгіленді, оларды тәуелсіз ету үшін. Бұл жалақылар айыппұлдар мен тәркілеулерден емес, жалпы тәртіппен төленді» делінген. Америка революциясы басталғанда және Америкада британдық сот жүйесі құлдырағанда, Континенттік конгресс Адмиралтейлік юрисдикцияны кәдімгі сот жүйесіне қайтару керек пе, әлде әр штат өзінің адмиралтейлік сотын құру керек пе деп талқылады. 1776 жылдан бастап барлық штаттарда мемлекеттік адмиралтейлік соттар құрылды, алғашқылары Коннектикут, Бостон, Нью-Гэмпшир, Род-Айленд, Оңтүстік Каролина және Вирджинияда ашылды. Алайда, бұл соттардың тек бірнешесі ғана сот процестерін өткізіп, Конгреске шағымдануға мүмкіндік берді. 1789 жылы құрылған Америка Конституциясы федералды округтік соттарға Адмиралтейлік юрисдикцияны берді.

In the early years of the American Revolution, the British parliament increased the power of Vice Admiralty Courts throughout the colonies to regulate maritime activities and combat smuggling. The 1764 Revenue Act, known also as the Sugar Act, established a so called 'super' Vice Admiralty Court in Halifax, Nova Scotia, presided over by a Crown appointed judge, the first of which was British jurist and the later Governor of Barbados Dr. William Spry. The Court was to have jurisdiction over all of America, with the legislation empowering customs officials to take seizures in ships to either a common law court, ruled over by a jury, or the new vice admiralty court. However, the court in Nova Scotia lost its utility fairly quickly not only because of its distance from the centers of commerce and trade in the colonies, but because the cold weather made it difficult to travel to. Therefore, in spring 1768, the court in Halifax was abolished and parliament authorized vice admiralty courts in Boston, Charleston and Philadelphia. These courts held sessions heard without juries, with the burden of proof being on the accused instead of on the officers who seized their property. Much of the time vessels were seized by the Crown on weak evidence. The Courts also generally only tried Americans, with British persons accused of violating trade legislation being heard by juries in common law courts. The Vice Admiralty Courts were met with extensive protest from the colonies, and it became an important factor in motivating colonists to sever the political ties with their mother country. Many felt as though their right to be tried by their peers, a right which was seen as being part of the privilege of being an English subject, was being denied to them. From 1764 to 1768, it was often complained that it was unjust for a merchant, whose ship may be seized in Georgia, to travel 1,500 miles from Georgia to the court in Halifax to defend his property. Further criticisms was that the owner of the ship or maritime goods seized had to post a large bond before allowing to defend himself. Additionally, even if his trial ended in acquittal, he would still be required to pay costs. It was argued by American colonists that Vice Admiralty judges were corrupt and often abused their power. In the proceedings of the Continental Congress held in Philadelphia on 5 September 1774, a complaint was drafted to King George III that the "judges of admiralty and vice admiralty courts are empowered to receive their salaries and fees from the effects condemned by themselves" with officers of the customs being empowered to "break open and enter houses without the authority of any civil magistrate". James Otis had further complained of the lack of justice in having juryless trials and the burden of proof on the accused. The complaint made in the Continental Congress is probably alluding to the payments made to the judge of the vice admiralty court in Halifax, where they actually received their payment not through a Crown salary but through compensation through fees charged for condemning a ship, and through the sharing of the profits of the condemnation of that ship. This was not the case in the Vice Admiralty Courts established in Boston, Charleston and Philadelphia, where judges were paid only through salaries. In fact, the British government replied to the Congress' complaints in their Address of the People of Great Britain to the Inhabitants of America, where they mentioned that "four great Vice Admiralty Courts were erected in different stations in America" and that "large salaries were settled upon the Judges, to make them independent. These salaries were paid not from the fines and forfeitures, but in the common way". When the American Revolutionary War began, and the British court system effectively collapsed in America, the Continental Congress debated whether or not Admiralty jurisdiction should be returned to the regular court system or if each state should form its own admiralty court. State admiralty courts were established from 1776 onward in all the states, the first of which being in Connecticut, Boston, New Hampshire, Rhode Island, South Carolina and Virginia. However, only a handful of these courts actually allowed for jury trials and appeals to Congress. Eventually, the American Constitution formed in 1789 vested Admiralty jurisdiction in federal district courts.

Австралия

Австралияда алғашқы Вице-адмиралтейство соты 1788 жылы Жаңа Оңтүстік Уэльс колониясында құрылды. Алғашқы вице-адмирал Артур Филип, ал алғашқы судья Роберт Росс болды. 1911 жылы сот таратылды, осы кезде Жаңа Оңтүстік Уэльстің Жоғарғы Сотына адмиралтейство юрисдикциясы берілді.

Канада

Жаңа Шотландияда контрабандистерді соттау және 1764 жылғы қант заңының бүкіл Британдық Солтүстік Америкада күшіне енуі үшін Вице-адмиралтейлік соты құрылды. 1763–1765 жылдары американдық контрабандистер ұсталғанда, оларды кінәлі деп табылса, тәркіленген тауарлардың бір бөлігін алған сыбайлас судьялар соттады; демек, айыпталушылардың кінәсіз танылуының ықтималдығы төмен болды. Сыбайлас судьялар туралы мәлімдеменің дұрыстығын растау үшін сілтемелер қажет.

Сиерра-Леоне

Вице-адмиралтействоның Сьерра-Леоне сотын 1807 жылғы 2 мамырда британдық сыртқы істер министрі Джордж Кэннинг құрды. Оның міндеті 1807 жылғы құл саудасын тоқтату туралы заңды және кейіннен 1811 жылғы құл саудасы қылмысы туралы заңды күшіне енгізу болды. Ол Корольдік теңіз күштерінің Батыс Африка эскадрильясының қызмет етуіне заңдық негіз берді. Патент хаттарында соттың құл саудасына қатысқан кемелерді тәркілеу, құлға айналған африкалықтарды босату және кемеде табылған кез келген мүлікті тәркілеу міндеті көрсетілген. Сот 1817 жылға дейін жұмыс істеді, содан кейін оның орнына Аралас комиссия соты құрылды.