Кіріспе

"Альтернативті фактор" – американдық ғылыми-фантастикалық телесериал "Жұлдыздар жолының" бірінші маусымның жиырма жетінші бөлімі. Дональд Ингаллс жазған және Герд Освальд түсірген, алғаш рет 1967 жылдың 30 наурызында көрсетілді. Эпизодта USS Enterprise экипажы "реальностьтің өзгеруімен" ақылдан безген адамға кездеседі. Бұл параллель әлемді бейнелейтін "Жұлдызды жол" эпизодының алғашқысы.

Сюжет

"Энтерпрайз" кемесі энергиялық импульспен дірілдеді. Ғылыми офицер Спок капитан Киркке планетаның гравитациясы нөлге дейін төмендегенін, ал айналасындағы кеңістік бір сәтте "көзін жұмып" жоқ болғанын хабарлады. Сенсорлар планетада бұрын болмаған адамның бар екенін анықтады. Спок пен Кирк планетаға түсіп, бір адамдық ғарыш кемесін тапты. Лазар есімді шаңқабас адам тік жардан құлап түсті. Ол жарақат алды, Кирк оны тексеру үшін "Энтерпрайз" кемесіне телепорттады. Кемеде лейтенант Мастерс капитан Киркке осы құпиялы бұзылу дилитий кристалдарын бүктеме жылдамдығын қозғалтатын қозғалтқыштардан толықтай сорғанын мәлімдеді. Жұлдыздық Флоттан келген хабарламада барлық квадранттарда осы "көздің жыпылықтауы" және электрондық бұзылыстар орын алғаны айтылды. Жұлдыздық Флот бұл бұзылу шабуылдың алғышарты болуы мүмкін деп қорқады және "Энтерпрайз" кемесінен басқа барлық кемелерге аймақтан кетуге бұйрық берді. Киркке бұл бұзылудың себебін анықтау тапсырылды. Лазар уақыт-уақытпен ғаламнан жоқ болып, қайта пайда болады, "өлшемдік дәліз" ішінде өзіне ұқсайтын жаумен кездесіп, энергиялық жыпылықтуды тудырады. Спок планетада кеңістік пен уақытта "жарық" пайда болғанын хабарлады. Лазар өзінің жауы ғаламды жоюға тырысып, осы құбылыстың себебі екенін айтады. Лазар кемесін жөндеу үшін және жауымен күресу үшін дилитий кристалдарын талап етеді. Кирк бас тартады. Лазар "Энтерпрайз" кемесінен дилитий ұрлап, қолға түседі. Лазар ұрлықты мойындамайды және оны өзінің жауына таңдап тағайындайды. Кирк Лазармен және қауіпсіздік тобымен бірге осы жауды іздеу үшін планетаға қайтады. Лазар тағы да өлшемдік дәліз эпизодына тап болады және ол медициналық бөлімге қайтарылады. Лазар Киркке өзінің уақыт саяхатшысы екенін, оның ғарыш кемесінің шын мәнінде "өлшемдік дәліз қақпасы" екенін және төмендегі планета бір кезде оның туған әлемі болғанын түсіндіреді. Лазар оның жауының өркениетін жойғанын, содан бері ол оны ғасырлар бойы қуа келе жатқанын айтады. Кирк Лазардың осы ғаламда "секіріп" жүруіне таңғалады - бір минутта ол жараланған және ақылсыз, келесі минутта күшті және салауатты. Кирк пен Спок екеуі де Лазардың екі түрлі жаратылыс екенін түсінеді: біреуі (осы ғалам) ақылсыз, ал екіншісі (антиматерия ғаламы) салауатты. Кирк пен Спок Лазардың жауы антиматерия ғаламынан келген оның өзінің көшірмесі деген гипотезаны жасады. Егер олар өлшемдік дәлізден тыс физикалық ғаламда кездессе, материя және антиматерия ғаламдары жойылады. Лазар медициналық бөлімнен қашып, дилитийді алу үшін инженерлік бөлімде аласапыран тудырады. Ұрланған кристалдармен ол кемесін жөндеу үшін планетаға телепортталады. Кирк оның соңынан еріп келеді, бірақ Кирк кемеге кіргенде уақыт машинасы іске қосылады. Кирк антиматерия ғаламына телепортталады, онда ол Анти-Лазармен кездеседі. Анти-Лазар "Энтерпрайз" кемесінің дилитийін өзінің көшірмесі өлшемдік дәлізден тыс антиматерия ғаламына басып кірмеуі үшін ұрлағанын мойындайды. Ол Киркке өз халқының екі ғалам бар деп сенетінін, ал оның материялық көшірмесі бұл туралы білгенде ақылдан адасып, өзінің көшірмесін жоюға құмарланғанын айтады. Ол Киркке екі ғаламды сақтау үшін екі Лазар да "негативтік магниттік" өлшемдік дәліз ішінде болғанда Лазардың кемесін (ол да Анти-Лазардың кемесін жояды) жою қажет екенін айтады. Кирк кемелердің жойылған жағдайы екі Лазарды дәліз ішінде "мәңгілікке" қамап қоятынын мәлімдейді. Кирк Лазармен бетпе-бет кездесіп, оны өлшемдік есікке итеріп жібереді. Кирк "Энтерпрайз" кемесіне қайта оралып, кеме фазерлеріне өлшемді кемеге нысана қоюды бұйырады. Екі Лазар тағы да кездеседі және өлшемдік дәліз ішінде күреседі, ал фазер сәулелері ғаламдар арасындағы кеме / қақпаны буландырады. Кемеде Кирк ғаламдар "сен үшін де, мен үшін де" қауіпсіз болғанымен, екі Лазар мәңгілікке тұтқындалғанын ойлайды: "Бірақ Лазардың тағдыры не болды? Лазардың тағдыры не болды?"

Өндіріс

Джон Дрю Бэрримор бастапқыда Лазарь рөліне бекітілген еді, бірақ түсірілімге түсіндірусіз келмеді. Рөл тез Роберт Браунға берілді. Продюсерлер Screen Actors Guild-ке шағым түсірді, ол Бэрримордың мүшелігін алты айға тоқтатты, сол кезде ол актер ретінде жұмыс істеуге құқығынан айырылды. Көп өлшемді "көз жыпылықтату" эпизодтарының арнайы эффекттері әрекеттің үстіне Трифид тұмандығының қозғалатын суретін қою арқылы жасалды.

Қабылдау

The A. V. Club-тың Зак Хэндлен эпизодтың алғашқы көрсетілімінен 42 жыл өткен соң, оған "C−" бағасын берді, сюжетін "тыңғырықсыз", "күшті әсер етпейтін" және дұрыс емес темппен берілген деп сипаттады. Hollywood.com сайты түпнұсқа серияның барлық эпизодтарын бағалап, осы эпизодты 79 эпизодтың арасында 77-орынға қойды. 2017 жылы Den of Geek бұл эпизодты түпнұсқа серияның ең нашар 6-шы Star Trek эпизоды деп санады. 2016 жылы CNET "The Alternative Factor" эпизодын барлық Star Trek эпизодтарының арасында тоғызыншы ең нашар эпизод деп атады, бұл баға Лас-Вегаста өткен Star Trek-тің 50 жылдығына арналған конвентте көрермендер мен жүргізушілер арасында жасалған рейтинг негізінде берілді.