Кіріспе

Француз генеалогы, ежесі және коллекционер Франсуа Роджер де Гайньер (30 желтоқсан 1642, Entrains sur Nohain – 1715, Париж) француз генеалогы, ежесі және коллекционері болған.

Өмір

Ол Лиондағы саудагердің немересі және Гиз әулетінің Елбеуф тармағының мүшесі, Харкур графының хатшысы болған Эме де Гайньердің ұлы еді. 1660-шы жылдардың аяғында ол Гиз герцогы Людовик Жозефтың эскюиері (экуери) болып тағайындалды. Франсуа Роджер Гиз қонақүйінің жаңа пәтерінде, атқораның үстінде тұрып, герцогтың аттарына, асталына, кареттеріне және қызметшілеріне бақылау жасады. Тұрақты қанатта оның тікелей көршілері Гиз музыкалық ансамблін басқарған, сыйлы неолатинші және аудармашы Филипп Гойбо, сондай-ақ Гиз капелласы мен салоны үшін шығармалар жазған композитор Марк-Антуан Шарпентье болды. 1671 жылы жас герцог қайтыс болғаннан кейін Франсуа Роджер Людовик Жозефтың әпкесі Мари де Лотарингияның эскюиері қызметін атқарды, ол 1679 жылы оны Жоинвиль княздығының губернаторы етіп тағайындап, оған 500 эку көлемінде корольдік зейнетақы белгіледі. Франсуа Роджер ерте жасынан бастап тарих, әсіресе француз шіркеуі мен сарайының тарихы үшін түпнұсқа материалдарды жинауға кірісті. Көп ұзамай ол Парижден Флоренциядағы Тоскананың Ұлы герцогы сарайына дейін созылған өнерді білетін адамдар мен тарихшылар тобының орталық тұлғасына айналды. Оның пәтеріне келіп кеткен сарапшылардың арасында Луи Курсильон ("аббат Данжо") және Севинье ханымның туысы Куланг есімді адамдар болды. Доктор Мартин Листер 1698 жылы Гиз қонақ үйінде болғанда оның коллекциясына тәнті болды. 1690-шы жылдардың басында Гайньер "Франция балаларына нұсқаушы" болып тағайындалды, яғни ол өзінің генеалогиялық жинағын білім алып жатқан бірнеше патшалық князьдарға көрсетті. Осы князьдардың арасында Шартр герцогы Филипп болды, оған бұрынғы Гиз музыканттары Этьен Лулие мен Марк-Антуан Шарпентье музыкалық теория мен практиканы үйретті. Мари де Лотарингия 1688 жылы қайтыс болғанда Франсуа Роже де Гайньер көптеген Гиз құжаттарын жойылмастан сақтап алып, оларды өз жинағына қосты. Он жыл бойы ол Гиз қонақ үйіндегі пәтерінде тұру құқығын пайдаланды, бірақ 1698 жылы ол өзі мен өзінің коллекциясын қала шетіндегі Севр көшесіне салған үйге көшірді. Жермен Брис үйдің және оның бағының сұлулығын мақтап қана қоймай, сонымен қатар "осы үйдің иесі ең жақсы пәтерде тұратынын, оны өте әдемі жиһаздармен, алтын матамен және сирек кездесетін суреттермен безендіргенін айтты. Ол ұзақ жылдар бойы теңдесі жоқ кабинет жинады". Онжылдықтар бойы Гайньер портреттер мен гравюралармен бірге түпнұсқа хаттар мен басқа да құжаттардың үлкен коллекциясын жинады, сондай-ақ көптеген қызықты антиквариаттық заттардың көшірмелерін жасады, мысалы мөрлер, қабір тастары, боялған шыны, миниатюралар және гобелендер. Көптеген құжаттарды оның қызметшісі Бартелем Реми, керемет палеограф көшіріп шығарды, ал суреттерді Луи Будан, ол өлкелерге қабірлерді суретке салуға жіберген кескіндемеші-көшірмеші жасады. 1703 жылы ол өзінің коллекциясын Людовик XIV-ке ұсынды, ол құжаттардың куәландырылған көшірмелерін шығаратын патшалық орталықтың негізі болуға тиіс еді. Жоба сәтсіз аяқталғандықтан, 1711 жылы ол өзінің бүкіл коллекциясын патшаға 26 000 экуға және жылына 4000 ливр зейнетақыға сатты. (Англияның Вильгельм III-і 50 000 фунт ұсынды, бірақ бұл ұсыныс қабылданбады.) Ол Пьер де Клерман, патшаның генеалогы келіскен келісімшартқа қол қойғаннан кейін, Гайньер өз үйінің ең жоғарғы қабатына орналасты, ал қазынасы бар бөлмелер кілтпен жабылды. Оның денсаулығы тез нашарлады. Ол өзінің соңғы өсиетін 1714 жылдың желтоқсан айында жазып, келесі жылдың наурыз айында қайтыс болды. Көп ұзамай Клерман коллекцияны Севр көшесінен алып шығып, оны бөлшектей бастады. Қолжазбалар Лувр мен Корольдік кітапханаға (қазіргі Франция Ұлттық кітапханасы) бөлінді; 27 000 портреттің көбі корольдік гравюралар кабинетіне (қазіргі Франция Ұлттық кітапханасының бөлігі); баспа материалдары Сыртқы істер архивіне барды; ал Клерманға ұнаған құжаттар оны сақтап, өзінің жеке жинағына қосты (қазіргі Франция Ұлттық кітапханасының қолжазба бөлімінде). Кейбір заттар Оксфордтағы Бодлеан кітапханасында сақталған. Екі жүз жылдан кейін Франсуа Роже де Гайньердің суреттері француз төңкерісі кезінде жойылған Сен-Денис аббатханасын XIX ғасырда қалпына келтіру үшін Виолет ле Дюктың жұмысына зор үлес қосты.