Кіріспе
Annette Kolodny (21 тамыз 1941 – 11 қыркүйек 2019) – американдық феминист әдеби сыншысы және белсенді, Тусон қаласындағы Аризона университетінің Гуманитарлық колледжінің американдық әдебиет және мәдениетінің зейнеткер профессор қызметін атқарды. Оның маңызды ғылыми еңбектері американдық шекарадағы әйелдердің өмірін және американдық ландшафтқа әйелдер бейнесін проекциялауды зерттеді. Оның басқа жазбалары 1960 жылдардан кейінгі феминизмнің кейбір мәселелерін, американдық тағылымдардағы басым тақырыптарды қайта қарауды және американдық академияда әйелдер мен ұлттық азшылықтар кездесетін қиындықтарды қарастырды.
Annette Kolodny (August 21, 1941 – September 11, 2019) was an American feminist literary critic and activist, held the position of College of Humanities Professor Emerita of American Literature and Culture at the University of Arizona in Tucson. Her major scholarly writings examined the experiences of women on the American frontiers and the projection of female imagery onto the American landscape. Her other writings examined some aspects of feminism after the 1960s; the revision of dominant themes in American studies; and the problems faced by women and minorities in the American academy.
Өмірбаян
Колодный Нью-Йорк қаласында дүниеге келген. 2012 жылы Аннет Колодни өзінің ұзақ және көрнекті мансабын аяқтап, «Бірінші байланыс: Винленд викингтері, Даунленд халқы және ағылшын-американдық ашудың алаңдаушылығы» (Дьюк университетінің баспасы) атты еңбегін жариялады. «Индиан кантри тудей» журналы оны 2012 жылы жарық көрген түпкілікті американдық зерттеулердегі 12 ең маңызды кітаптың бірі деп атады. Батыс әдебиет қауымдастығы кітапқа «2012 жылы жарық көрген Батыс әдебиеті мен мәдениетін зерттеудегі ең жақсы кітап» ретінде Томас Лион сыйлығын табыс етті. Профессор Колодный бұрын Американың түпкілікті зерттеулері саласындағы есімді танытып, 1893 жылғы Американың түпкілікті әдебиетінің ұзақ уақыттан бері жоғалған шедеврі – Джозеф Николардың «Қызыл адамның өмірі мен дәстүрлері» (Дьюк университетінің баспасы, 2007) кітабын жариялаған болатын. Бұл жаңа басылымда Николардың мәтініне талдау жасалған, сонымен қатар Мэн штатындағы Пенобскот тайпасының тарихы туралы қызықты мәліметтер келтірілген. Бұл екі соңғы кітап американ шекараларын зерттеуден басталып, еуропалықтар мен түпкілікті американдықтар арасындағы Атлант мұхиты арқылы байланыстарды зерттеуге бағытталған ғылыми мансабының шыңы болды. Колодный Нью-Йоркте Эстер Рифкинд Колодный мен Дэвид Колодный отбасында дүниеге келген. Ол Бруклин колледжінде бакалавр дәрежесін алды, 1962 жылы Phi Beta Kappa құрметті дипломмен бітірді. Бітіргеннен кейін ол «Newsweek» журналының редакциясында жұмыс істеді. Колодный 1964 жылы аспирантураға қайта оралды, себебі ол «адамдарды сын тұрғысынан ойлауға үйретуді және өз идеяларын жариялауға мүмкіндік алғысы келді, тек басқалардың идеяларын баяндау емес». Оның Йель университетіндегі алғашқы оқытушылық қызметі күйеуінің Вьетнам соғысы кезінде ар-ожданға қарсы тұру мәртебесіне қатысты шақыру комиссиясының апелляциясы қабылданбағандықтан, бір жылдан кейін Канадаға көшіп кеткенімен қысқа болды. Нью-Гэмпширде ол феминистік экологиялық сынның алғашқы маңызды еңбегін жазды: «Жердің орналасуы: Америка өмірі мен әдебиетіндегі тәжірибе және тарих ретінде метафора» (1975). Кітап оң пікірлер алған және феминистік экологиялық сынның негізін қалағанмен, Колодный Нью-Гэмпшир университетінің ағылшын тілі кафедрасында жоғарылаудан және тұрақты жұмысқа орналасудан бас тартты. Берклиде студенттік қозғалыстарға белсенді қатысқан ол әйелдер зерттеулері бағдарламасын құру құқығын қорғауды жалғастырды. Кейін ол Нью-Гэмпшир университетін жыныстық дискриминация және антисемитизм айыптарымен сотқа берді. Ол «осындай істе тарихтағы ең ірі қаржылық өтемақымен» келісімге келді. Оның кітаптары АҚШ-та да, шетелде де көптеген марапаттарға ие болды. Ғылыми мансабының барысында Колодный Ұлттық гуманитарлық қордан, Форд қорынан, Гуггенхайм қорынан, Рокфеллер гуманитарлық стипендиясынан және тағы да басқалардан гранттар мен стипендиялар алды. Ол 2007 жылдың шілдесінде Аризона университетінен зейнеткерлікке шықты және жоғары білім беру саясаты мәселелері бойынша кеңесші және американ әдебиеті мен мәдениетінің ғалымы ретінде белсенді кәсіби қызметін жалғастырды. Ол 2019 жылдың 11 қыркүйегінде Аризона штатының Тусон қаласында қайтыс болды.
Шығармалары
Колодныйдың алғашқы екі кітабы – «Жердің бейнесі: Америка өмірі мен әдебиетіндегі тәжірибе және тарих ретінде метафора» (Солтүстік Каролина университетінің баспасы, 1975) және «Оның алдындағы жер: Америка шекараларының қиялы мен тәжірибесі, 1630–1860» (Солтүстік Каролина университетінің баспасы, 1984) болды; екі мәтін де экологиялық мәселелер мен жердің тарихи құрылысын бұзу туралы сөз етеді (Джей 217). Жоғары білім берудегі басқарушылық тәжірибесіне сүйене отырып, Колодный «Болашақты қателеу: жиырма бірінші ғасырдағы жоғары білім туралы деканның ойлары» (Duke University Press, 1998) еңбегін жариялады, онда «Америка университеттерінде әйелдер мен европалық емес студенттердің әлі де шеттетілгендігі егжей-тегжейлі көрсетілген». Ол жарық көргеннен кейін көп жылдар бойы сынға ұшырады, бірақ оны «феминистік мәселелер мен әдістемелерге» қатысты нұсқаулық ретінде қарастыруға болады. Оның теориясының екінші бөлігінде: мәтіндерге эстетикалық құндылық тағайындау үшін қолданылатын негіздер ешқашан қатесіз, өзгермейтін немесе жалпыға ортақ болмағандықтан, біз эстетикамызды ғана емес, сонымен қатар эстетикалық реакцияларымызды қалыптастыратын, сын әдістерін анықтайтын жасырын көзқарастар мен болжамдарды қайта қарауымыз керек (Колодный 2158). Осы үш жалпы теориялық қағида плюрализм тұжырымымен толықтырылады. Бұл контексте плюрализм – мәтінді оқығанда бір ғана сындық көзқараспен шектеліп қалмауға жасалған саналы күш-жігерді білдіреді. Керісінше, плюрализмнің мақсаты – бірнеше сындық көзқарасты пайдалану және бір мәтіндегі мағыналардың алуан түрлілігін толыққанды бағалау. Колодный ерекше атап өткендей, феминистік плюрализм мәтінді плюралистік тұрғыдан қарастырудың пайдалылығына сәйкес «әр түрлі мәтіндердің көптеген интерпретацияларын» қолдайды. Осы оқу әдісі әртүрлі көзқарастарға тең мүмкіндік береді, сонымен қатар осы көзқарастарды сыни тұрғыдан қарастыруға мүмкіндік жасайды, бұл өз кезегінде Колодныйдың жоғарыда аталған үшінші қағидасында көрсетілген «кең сыни сананы» қалыптастыруға көмектеседі. Эсседе қазіргі заманғы әйелдердің нақты жағдайына ерекше мән беріледі. Колодный феминизм мен әйелдерді зерттеуді кітаптар мен оқу залдарына ғана шектеуге болмайды деп санайды. «[И]деялар маңызды, өйткені олар біздің өмір сүру жолымызды немесе қалай өмір сүргіміз келетінін анықтайды» (Колодный 2164); демек, идеялар бос кеңістікте өмір сүруге арналмаған. Олар, керісінше, белсенділік арқылы әлемге енгізілуі керек.
Since the grounds upon which we assign aesthetic value to texts are never infallible, unchangeable, or universal, we must re examine not only our aesthetics but, as well, the inherent biases and assumptions informing the critical methods which (in part) shape our aesthetic responses. (Kolodny 2158)
These three general theoretical principles are then supported by the concept of pluralism. Pluralism in this context refers to a conscious effort not to limit oneself to a single critical approach when reading a text. Rather, the object of pluralism is to make use of multiple critical approaches and to get a fuller appreciation of the variety of meanings which can be present in a single text. Kolodny specifically refers to a feminist pluralism, which validates "multiple interpretations of various texts" according to the usefulness of a pluralistic view of a text. This method of reading would give equality to different approaches as well as allow critical examinations of those same approaches, which in turn helps create the "broad critical awareness" advocated by Kolodny’s third principle as outlined above. The essay emphasizes the real situation of contemporary women. Kolodny believes that feminism and women’s studies should not be confined to books or classrooms. “[I]deas are important because they determine the ways we live, or want to live, in the world” (Kolodny 2164); ideas are therefore not meant to exist in a vacuum. Rather, they must be taken into the world through activism.
Сын
Бірнеше автор "Ауыл арасынан билеу" еңбегін сынап жазған. Осы сын-пікірлердің ең танымалдары Колоднидің Джудит Гардинер, Элли Булкин және Рене Паттерсонмен бірлесіп жазған "Феминистік сын туралы пікір алмасу: ‘Ауыл арасынан билеу’ туралы" атты мақаласында жарияланды. Бұл мақала 1983 жылы "Феминистік зерттеулер" журналында шықты. Булкин де, Паттерсон да Колоднидің эссесінде әйелдерге сөйлегенімен, тек белгілі бір топ әйелдерге – ақ нәсілді, орта тапқа жататын және гетеросексуалды әйелдерге ғана сөйлеп отыр деп санайды. Паттерсон "тілі мен ниетіне қарамастан, [еңбек] феминистік әдеби сынға тән, сыныптық, нәсілдік және гетеросексуалдық көзқарастарды көрсетеді, бұл феминистік ойдың ең жақсы үлгілеріне де, әйелдер қозғалысының мақсаттарына да қайшы келеді" (Паттерсон, 654) дейді. Бұл екінші толқын феминизмінің жиі кездесетін сыны – ол ақ емес және гетеросексуалды емес әйелдердің мәселелерін қарастырмай, біртекті ақ гетеросексуалды феминистік мәдениеттің пайдасына ие болды. Дегенмен, Колоднидің плюрализм тұжырымдамасын қолдауы бұл сынды сейілтуге мүмкін. Ол балама сындық көзқарастардың әртүрлі этникалық топтардан немесе жыныстық бағдарынан туындауы керек екенін нақты айтпаса да, мұндай көзқарастардың болуына ешқандай себеп жоқ, ал мұндай қосылу жоғарыда айтылған "кең сыншылдықтың" ауқымын кеңейтер еді. Ал Гардинер Колоднидің плюрализмді қолдануымен келіспейді. Барлық феминистік теориялардың бірдей идеологияға жатуы мүмкін емес болғанымен, Гардинер феминизм салаларын анықтайтын күшті идеологиялық тұжырымдамалар бар екенін жазады. Мысалы, либералды феминизм, социалистік феминизм және экофеминизм. Гардинердің пікірінше, бұл топтардың ортақ идеологиялық сенімдері "олардың плюрализмге бейімделуін шектейді" (Гардинер 634).
Болашаққа көзқарас: XXI ғасырдағы жоғары білім туралы деканның пікірі
Колодныйдың 1998 жылғы кітабы әдебиеттік сын емес, институционалдық сынға арналған туынды. Аризона университетінде бес жыл бойы гуманитарлық ғылымдар факультетінің деканы болғаннан кейін, Колодный осы кітапты академиялық мекемелер алдындағы проблемалардың кейбірін баяндау мақсатымен жазды. Оларға заң шығарушылар мен әкімшілердің білім сапасына тигізетін әсерін түсінбей, бюджетті қысқарту туралы хабардар емес шешімдер қабылдау мүмкіндігі; Колодныйдың пікірінше, әйелдерге немесе этникалық азшылықтарға қарсы көзқарасты бейнелейтін ғалымдық атаққа ие болу және қызмет бабында өсу процестерімен байланысты көптеген мәселелер; феминистік және зиялылыққа қарсы қысым мәселесі; баласы бар студенттерге қолдаудың жетіспеуі; әйелдер мен басқа нәсіл өкілдерінің университеттерде әлі де шеттес саналатындығының дәрежесі; және демографиялық құрамның өзгеруі мен студенттердің оқу қажеттіліктерінің өсуіне байланысты ескірген оқу жоспарының салдары кіреді. Ол жағдайды жақсартуға бағытталған бірқатар өзгерістерді ұсынады және кез келген маңызды өзгеріс үшін сондай-ақ маңызды қаржы қаражаты қажет екенін түсініп, жоғары білім беруге мемлекеттік инвестицияларды қайта бағыттауға шақырады.