Кіріспе

Әуеді басқа процесс алдында қыздыруға арналған құрылғы

Әуе алдын ала қыздырғышы – басқа процесс алдында ауаны қыздыруға арналған кез келген құрылғы (мысалы, қазандықтағы жану). Олар жеке-жеке немесе жылуды қайтару жүйесін немесе бу орамдарын ауыстыру үшін қолданылуы мүмкін. Осы мақалада, әсіресе, мысалы, табиғи отын, биомасса немесе қалдықтардан электр энергиясын өндіретін жылу электр станцияларында қолданылатын ірі қазандықтардағы жану ауасын алдын ала қыздыру құрылғылары сипатталады. Мысалы, Ljungström әуе қыздырғышының бүкіл әлемде 4,960 миллион тонна мұнайды үнемдегені есептелсе, "Америкалық механикалық инженерлер қоғамы" оны 44-ші Халықаралық тарихи механикалық инженерлік ескерткіш деп таныған. Әуе алдын ала қыздырғышының мақсаты – қазандықтың түтін газынан жылуды қайтару, бұл қазандықтың жылу тиімділігін арттырады, себебі түтін газындағы пайдалы жылу шығынын азайтады. Соның салдарынан, түтін газдары да түтін шығару құбырына (немесе мұржаға) төмен температурада жеткізіледі, бұл тасымалдау жүйесі мен түтін шығару құбырын қарапайымдап жобалауға мүмкіндік береді. Бұдан басқа, ол мұржадан шығатын газдардың температурасын бақылауға мүмкіндік береді (мысалы, эмиссиялық нормаларды сақтау үшін). Ол экономизер мен мұржаның арасына орнатылады.

Түрлері

Жылу электр станцияларындағы бу генераторларында қолданылатын екі типті ауа қыздырғыш бар: бірі қазандықтың түтін газ арналарына орнатылған құбырлы типті, ал екіншісі – регенеративті ауа қыздырғыш. Бұл қыздырғыштар газ ағынының айналу осіне көлденең немесе тік бағытта жүзеге асуы үшін орналастырылуы мүмкін. Тағы бір ауа қыздырғыш түрі – темір немесе шыны өндірісінде қолданылатын регенератор.

Құрылыс ерекшеліктері

Құбырлы алдын ала жылытқыштар қазандықтың шығару арналары арқылы өтетін және арналардың сыртында екі басында ашылатын түзу құбырлар жиынтығынан тұрады. Арналардың ішінде ыстық пеш газдары алдын ала жылытқыш құбырларының айналасынан өтіп, газдан ауаға жылуды беру арқылы ауаны жылытады. Сыртқы ауа желдеткіш арқылы алдын ала жылытқыш құбырлардың бір жағынан арнаға сорылып, екінші жағынан құбырлардың ішінде жылытылған ауа басқа арнаға шығып, ол ауа жану үшін қазандық пешке жіберіледі.

Қиындықтар

Ыстық және суық ауаға арналған құбырлы алдын ала қыздыру жүйелері айналмалы алдын ала қыздыру конструкциясына қарағанда көбірек кеңістік пен құрылымдық тіреулерді қажет етеді. Бұған қоса, шаңды, абразивті түтін газдарының әсерінен құбырлардың сыртқы жағы газ ағынына қарайтын бөлігінде жылдам тозып тесіледі. Бұл мәселені шешу үшін керамика және қаттылатқан болатты пайдалану сияқты көптеген жетістіктерге қол жеткізілді. Көптеген жаңа айналмалы сұйық қабатты (CFB) және көпіршікті сұйық қабатты (BFB) бу генераторлары қазіргі таңда айналмалы типтің жылжымалы бөліктеріне қарағанда артықшылықтары бар құбырлы ауа жылытқыштарын қолданып жатыр.

Шолға нүктесі коррозиясы

Шөл нүктесінің коррозиясы түрлі себептерден туындайды. Қолданылатын отынның түрі, күкірт және ылғал құрамы оған ықпал етеді. Дегенмен, шөл нүктесінің коррозиясына ең басты фактор – құбырлардың металл температурасы. Егер құбырлар ішіндегі металл температурасы қышқылдың қанығу температурасынан төмендеп, әдетте 190°F (88°C) пен 230°F (110°C) аралығында, кейде тіпті 260°F (127°C) дейін жетсе, шөл нүктесі коррозиясынан зақымдану қаупі күрт артады.

Регенеративті ауа жылытқыштары

Регенеративті ауа жылытқыштардың екі түрі бар: айналмалы тақталы регенеративті ауа жылытқыштар (RAPH) және тоқтаулы тақталы регенеративті ауа жылытқыштар (Rothemuhle).

Айналатын тақталы регенеративті ауа жылытқышы

Айналатын пластина конструкциясы (RAPH) Үш секторлы конструкцияда ең үлкен сектор (әдетте қаптаманың көлденең қимасының жартысын құрайды) қазандықтың ыстық газ шығысына қосылады. Ыстық түтін газы орталық элемент арқылы өтеді, оның жылуының бір бөлігін элементке беріп, содан кейін шаң жинағыштар мен басқа да жабдықтарда қосымша өңдеу үшін шығарылады, ал соңында түтін арнасынан шығарылады. Екінші, кіші сектор желдеткіш арқылы атмосфералық ауамен жабдықталады, ол айналып келгенде қыздырылған элементтің үстінен өтеді, қыздырылады және жану үшін қазандық пешке жіберіледі. Үшінші сектор ең кішкентайы болып табылады және ол ұнтақтағыштарға жіберілетін және көмір-ауа қоспасын көмір қазандығының жағылғыштарына тасымалдауға қолданылатын ауаны қыздырады. Осылайша, RAPH-та қыздырылған ауа мыналарды қамтамасыз етеді: ұнтақталған көмірдің ылғалдылығын жоюға арналған жылыту ауасы, ұнтақталған көмірді қазандық жағылғыштарына тасымалдауға арналған тасымалдаушы ауа және жануға арналған біріншілік ауа. Ротордың өзі осы жүйеде жылу тасымалдаушы орта болып табылады және әдетте болаттан және/немесе керамикалық құрылымнан жасалған. Ол жылуды ыстық түтін газдарынан элементке, содан кейін элементтен басқа секторлардағы салқын ауаға оптималды түрде беру үшін өте баяу айналады (шамамен 1-2 айналым/мин).

Құрылыс ерекшеліктері

Бұл конструкцияда ауа жылытқышының толық корпусы қазандықтың тіреу құрылымына қажетті кеңею буындарымен бекітіледі. Тік ротор төменгі жағындағы итеру подшипниктеріне тіреледі және май ваннасында майлау жүйесімен жабдықталған, оны май ваннасы ішіндегі спиральдар арқылы айналатын сумен салқындатады. Бұл конструкция шахтаның төменгі бөлігін салқындату үшін жасалған, себебі тік ротордың осы бөлігі құбырдың ыстық жағында орналасқан. Ротордың жоғарғы жағында білікті тік күйде ұстап тұратын қарапайым роликті подшипник орнатылған. Ротор тік білікке радиалды тіректермен және себеттерді бекітуге арналған ұялармен жиналады. Газдардың немесе ауаның секторлар арасында немесе құбыр мен корпус арасында ағып кетуін болдырмау үшін радиалды және шеңберлік тығыздағыш пластиналар да қарастырылған. Себеттердегі шөгінділерді үзіліссіз тазалау үшін бу сорғыштары қолданылады, соның нәтижесінде ұшырылған шаң мен күл ауа жылытқышының төменгі күл жинағышына жиналады. Бұл шаң жинағышы шаң жинағыштардың негізгі күл жинағыштарымен бірге босатуға қосылған. Ротор ауамен жұмыс істейтін мотор және беріліс қорабы арқылы айналады, және қазандықты іске қосу алдында іске қосылуы керек, сондай-ақ қазандықты тоқтағаннан кейін де біраз уақыт бойы айналуын қамтамасыз ету қажет, ротордың тепе-теңсіз кеңеюі мен жирылуына, деформациялануына немесе жарылуына жол бермеу үшін. Стационарлық ауа әдетте толығымен құрғақ (аспаптар үшін құрғақ ауа қажет), сондықтан роторды айналдыру үшін қолданылатын ауаға ауа моторын майлау үшін май қосылады. Барлық жұмыс жағдайларында жылытқыштың ішкі жұмысын бақылауға мүмкіндік беретін, қауіпсіздікпен қамтамасыз етілген тексеру терезелері қарастырылған. Себеттер ротордағы секторлық корпустарда орналасқан және жаңартылуға жарамды. Себеттердің қызмет ету мерзімі қазандықтың шығатын газдарының күлдің абразивтілігіне және коррозиялық қасиеттеріне байланысты.

Қиындықтар

Қазандықтың түтін газында (көбінесе күлдің жоғары мөлшеріне байланысты) жануға қатыспайтын көптеген шаң бөлшектері бар, мысалы, кремний диоксиді, ол себеттердің абразивті тозуына себеп болады, ал отынның құрамына байланысты коррозиялық газдар да болуы мүмкін. Мысалы, үнді көмірі түтін газында күл мен кремний диоксидінің деңгейі жоғары болады. Сондықтан, себеттердің тозуы басқа, таза жануға қабілетті отынға қарағанда көбірек. Осы RAPH-та шаңға толы, коррозиялық қазандық газдары ауа қыздырғыш себеттерінің элементтері арасынан өтуі керек. Элементтер зигзаг тәрізді толқынды пластиналардан тұрады, олар болат себетке басылады, газдың өтуі үшін жеткілікті сақина тәрізді кеңістік қалдырылады. Бұл пластиналар жылуды сіңіру үшін көбірек бет алаңды қамтамасыз ету үшін, сондай-ақ себеттерге жинау үшін қажетті беріктік беру үшін толқынды етіп жасалған. Сондықтан, оларды жиі ауыстыру қажет, ал жаңа себеттер әрдайым дайын тұрады. Бастапқыда элементтерде Кортен болаттары қолданылды. Бүгінде технологиялық жетістіктерге байланысты көптеген өндірушілер өздерінің патенттерін пайдаланады. Кейбір өндірушілер себеттердің қызмет ету мерзімін ұзарту үшін элементтерді жасауға арналған әртүрлі материалдарды ұсынады. Кейбір жағдайларда, ауа қыздырғыш элементтерінде жанылмаған қалдықтар жиналуы мүмкін, бұл қазандықтың қалыпты жұмыс істеу кезінде олардың тұтануына және ауа қыздырғышының ішінде жарылысқа әкелуі мүмкін. Кейде, жанатын ауаның кіретін және шығатын температурасының өзгеруіне байланысты, бақылау бөлмесінде жеңіл жарылыстарды анықтауға болады.

Стационарлық пластиналы регенеративті ауа жылытқышы

Бұл типтегі регенеративті ауа алдын қыздырғыштағы жылыту пластиналары элементтері де корпусқа орнатылған, бірақ жылыту пластиналары элементтері айналмайды, тұрақты болып орналасқан. Оның орнына, алдын қыздырғыштағы ауа арналары айналдырылып, жылыту пластиналары элементтерінің бөліктері кезекпен жоғарыдан келетін салқын ауаға ұсынылады. Тұрақты пластиналық регенеративті ауа алдын қыздырғыштары Rothemuhle алдын қыздырғыштары деп те аталады, оларды Германияның Ratingen қаласындағы Balke Dürr GmbH компаниясы 25 жылдан бері өндіріп келеді.

Регенератор

Регенератор кірпіштен жасалған шахтадан тұрады: кірпіштер бір-біріне қарама-қарсы, кірпіш еніне тең бос кеңістіктермен қаланады, соның арқасында ауа шахта арқылы салыстырмалы түрде оңай өте алады. Мақсаты – ыстық түтін газдары шахта арқылы өтіп, кірпіштерге жылу беру. Содан кейін ауа ағыны кері қайтарылады, нәтижесінде ыстық кірпіштер келіп тұратын жану ауасын және отынды қыздырады. Шыны балқыту пеші үшін регенератор пештің екі жағында орналасады және көбінесе оның бір бөлігін құрайды. Доменді пеште регенераторлар (әдетте Каупер пештері деп аталады) пештен бөлек орналасады. Пешке кемінде екі пеш қажет, бірақ үш пеш болуы да мүмкін. Бір пеш "газбен жұмыс істейді", пештің үстінен ыстық газдарды қабылдап, ішкі шахтаны қыздырады, ал екінші пеш "үсік ауамен жұмыс істейді", үрлегіштерден суық ауа алып, оны қыздырып, доменді пешке жібереді.