Кіріспе

1980 жылғы қазан айында келесі оқиғалар болды:

1980 жылдың 3 қазаны (жұма)

Роберто Виола, Аргентина армиясының бұрынғы қолбасшысы, Оңтүстік Америка елдерінің үш мүшелі әскери хунтасы тарапынан Аргентинаның жаңа президенті болып тағайындалды. Париждегі еврей синагогында, күн батқаннан кейін, яғни сенбі күні басталғаннан кейін террористік бомба салдарын 50 адам жарақат алды, төрт адам қаза тапты. Осы шабуылға және басқа да антисемитизм актілеріне қарсы наразылық білдірген 100 мыңнан астам адам төрт күннен кейін Парижде шеруге шықты. 1980 жылғы Тұрғын үй заңына корольдік бекітілім берілді, осы заң бойынша бес миллион ағылшын және уэльс тұрғыны, мемлекеттік тұрғын үй кеңесінің иесі, "Сатып алу құқығы" бағдарламасы арқылы өз үйлерін сатып алуға құқылы болды. Мемлекет салған үйді немесе пәтерді кем дегенде үш жыл жалға алған отбасылар, олардың көпшілігі кемшіліктері бар болатын, үйлерді нарықтық құнынан кем дегенде үштен бір бөлігіне, ал пәтерлерді 44% арзанға сатып алуға құқылы болды. 20 жылдан бері жалға алып жүргендерге 50% жеңілдік берілді. Қайтыс болды: 69 жастағы Густав Вагнер, Австрияда туған нацистік Германия офицері және Собибор қырып тастау лагерінің орынбасары Бразилияда өз-өзіне қол жұмсады, оны экстрадициялауға бағытталған күш-жігер басталғаннан кейін екі жыл өткен соң.

1980 жылдың 7 қазанында (сексенбі)

Ирак Иранның аумақтық суларын "соғысқа тыйым салынған аймақ" деп жариялады және аймақтағы кез келген кеме – Ираннан басқа елдердің кемелері де болса – жойылды деп мәлімдеді. Келесі күні Хуррамшахрды қорғаған ирандық әскерлер үш шетелдік жүк кемесін (Қытай, Панама және Дубайда тіркелген) батырып, тағы екеуін өртеп жіберді, нәтижесінде кем дегенде 20 экипаж мүшесі қаза тапты. АҚШ Конгресінің өкілі Джон Дженрет (Оңтүстік Каролина штатынан демократ) ФБР-дің Abscam ісінде пара алу ұсынысын қабылдағаны үшін сотталған екінші конгресс мүшесі болды. Ол төрт аптадан кейін қайта сайлауда жеңіліп, өкілеттігінің мерзімі аяқталуына 24 күн қалған 10 желтоқсанда өкілдігінен бас тартты.

1980 жылдың 9 қазаны (сенбі)

Кариб теңізінде патрульдік сапармен жүрген АҚШ жағалау күзетінің ұшағы Гаитиден келген 102 босқынды Лобос-Кей аралында байқады. Лобос-Кей, сондай-ақ Кейо Лобос ("Құрттардың кілті" – испан тілінде) деп те аталады, "футбол алаңындай ғана жер" деп сипатталды және Багамдық юрисдикциядағы Багам аралдарының бірі еді. Босқындарды Гаитиден Майамиге жеткізу үшін жалдаған қайықтың капитаны Клод Питердің айтуынша, қайық 25 қыркүйектегі дауыл кезінде жағаға тірелген, ал эвакуациядан кейін суға кеткен. Кейін сол күні және одан кейінгі күндері АҚШ тарапынан азық-түлік, су және медициналық жабдықтардан аэродромдық жеткізілімдер жасалды. Олардың табылғанға дейін Гаити азаматтарының бесеуі аштықтан қайтыс болды. Гаитиден 483 шақырымнан артық, ал Кубадан 40 шақырым қашықтықта орналасқан Лобос-Кей, Багам және Куба арасындағы аумақтық сулар шекарасындағы Багам арналында жатыр. Аралдағы жалғыз паналау ошағы – автоматты түрде жұмыс істейтін маяк және бірнеше шағын ғимараттар еді. Багам, Гаити және АҚШ шенеуніктері арасында қай ел кемеден құтқарылғандарды құтқаруға тиіс деген дау туғандықтан, босқындар бір айдан астам уақыт бойы аралда қалып қойды және 16 қарашада Багам аралдарынан Гаитиге қайтарылды. Джон У. Хинкли кішісі, Теннесси штатының Нэшвилл қаласында American Airlines рейсіне отыруға тырысқанда оның қол жүгінен тапанша табылғаннан кейін тұтқындалды. Оның ешқандай штатта ірі қылмысы болмағандықтан, 62,50 доллар айып төлеп, қылмыстық құқық бұзушылықты мойындағаннан кейін босатылды. Хинкли АҚШ президенті Джимми Картердің сайлауалды кампаниясын қадағалап жүрді, ол жарты сағат бұрын қалада сайлауалды шаралар өткізіп тұрған еді. Бұрын Хинкли Дейтон, Огайода Картердің сайлауалды жиынына барған (онда ол президентке алты футқа жақындаған, бірақ қаруы болмаған) және Нэшвиллге барған. Кейін Хинкли Картердің орнына келген АҚШ президенті Рональд Рейганды 1981 жылдың 30 наурызында атқылады. Бендикс корпорациясының вице-президенті Мэри Каннингэм, оның компанияның бас директоры Уильям Эйджимен болған қарым-қатынасы нәтижесінде жоғары лауазымға тез өскені туралы айыптаулардан кейін отставкаға кетті. Польшадан тыс жерлерде көп танылмаған ақын және романист Чеслав Милош әдебиет саласындағы Нобель сыйлығына ие болды. 1951 жылы Польшадан қашып, соғыстан кейінгі коммунистік үкіметте дипломат болып қызмет еткеннен кейін Парижге қашып, кейін АҚШ азаматы болды. Ол марапаттау кезінде Калифорния Беркли университетінде профессор болып жұмыс істеді. Ұлттық хоккей лигасының Калгари Флеймс командасы Атлантадан көшіп келгеннен кейін алғашқы үй ойынын өткізді. Команда NHL тарихында Stampede Corral аренасындағы 6,388 орындықта отырудың орнына тұрып отыруды ұнатқан адамдарға көбірек маусымдық билеттер сатқан алғашқы команда болды.

1980 жылдың 19 қазанында (жексенбі)

Австралияның ең үлкен алмазы – 95 караттық "Алтын Голконда" Сиднейде 80-ге жуық адам мен күзетшінің көз алдында ұрланды. Бұл оқиғаға ешкім куә болған жоқ. Сент-Джон жедел жәрдем бригадасы, қайырымдылық ұйымы, "Асыл заттар көрмесі" атты қайырымдылық шарасы аясында төменгі қалалық әкімдікте қарызға алынған алмасты көрнекті орынға қойғанда, екі ер адам мен бір әйел кіріп, құлыпты механизмді жөндеу сылтавымен құлыпты ашып, алмасты алып, орнына шыныдан жасалған көшірмесін қойып кетті. 2020 жылға дейін "Алтын Голконда" табылған жоқ.

1980 жылдың 20 қазаны (сегізінші)

Грекия алты жылдық үзілістен кейін НАТО-ның әскери құрылымына қайта қосылды. Премьер-министр Джордж Рафлис кабинеті Рафлис, қорғаныс министрі Эвангел Аверов Тостицас және сыртқы істер министрі Константин Мицотакистің ұсыныстарын бірауыздан мақұлдады. Грекия 1974 жылы НАТО-ның тағы бір мүшесі Түркиямен соғысқа түскен соң одақтан шығып, Түркия үкіметі әскери хунтамен ауыстырылғаннан кейін қайта оралды. Сомали президенті Мохамед Сиад Барре солтүстік-шығыс Африка мемлекетінде төтенше жағдай режимін жариялады. Барре сондай-ақ, елді басқаруға көмектесу үшін Сомали армиясының генералдарынан құралған Жоғарғы революциялық кеңесті қайта құрды. 1962 жылдан бері үздіксіз өндірісте болған соңғы MG MGB роудстері Англиядағы Теміз жағасындағы Абингдон зауытында құрастыру желісінен түсіп, MG Cars таңбасы үшін өндіріс тоқтатылды. Кения президенті Даниэль Арап Мои Кения күні мерекесіне орай, жеңіл қылмыстар үшін сотталған және түрмеге қамалған 7 004 адамды кешіру және босату туралы жарлық шығарды.

1980 жылдың 22 қазаны (сәрсенбі)

Оңтүстік Кореядағы сайлаушылар 1972 жылғы Юшин конституциясын алмастыру үшін жаңа конституция құруға бағытталған түзетулерді үлкен көпшілікпен мақұлдады. Тіркелген сайлаушылардың 95,5% қатысып, олардың 91,6% қолдап, 8,4% қарсы дауыс берді. Ағылшын футбол командалары «Астон Вилла» мен «Брайтон мен Хоув Альбион» ойыншыларына өздерінің демеушілерінің логотиптері бар жейде киюге тыйым салынғаннан кейін алаңға шығудан бас тартты, нәтижесінде ағылшын телеарнасында көрсетуге жоспарланған ойын күшін жойды.

1980 жылдың 24 қазаны (жұма)

Австралияның шығыс жазғы уақыты бойынша сағат 18:30-да Австралияның алғашқы мемлекеттік телеарнасы – Арнайы хабар тарату қызметі (SBS) хабар таратуды бастады. Ирак Иран қорғаушыларының соңғы қарсылық ошағын жойғанын және Тигр мен Евфрат өзендерінің құсылған жеріндегі Шатт-әл-Араб су жолындағы Иранның Хуррамшахр портын басып алғанын жариялады.

1980 жылғы 30 қазан (сәрсенбі)

Ямайкадағы сайлаушылар жаңа парламентті сайлады, бұл премьер-министр Майкл Мэнлидің үкіметінің аяқталуына және оппозиция жетекшісі Эдвард Сеаганың Кариб теңізі елдерінің жаңа премьер-министрі болып сайлануына әкеп соқты. Сальвадор және Гондурас 1969 жылғы Футбол соғысынан туындаған шекаралық дауды Халықаралық сотқа беру үшін бейбіт келісімге келді. Соғыстан кейін өткен он бір жылдан соң, екі ел 1980 жылдың 30 қазанында Перудің Лима қаласында бейбіт келісімге қол қойды және Фонсека шығанағы мен бес жер шекарасы бөлігін Халықаралық сот арқылы шешуге келісті. 1992 жылы Сот даулы аумақтың көп бөлігін Гондурасқа берді, ал 1998 жылы Гондурас пен Сальвадор Халықаралық сот шешімінің шарттарын іске асыру үшін шекараны демаркациялау туралы келісімге қол қойды. Алжирдің алғашқы президенті Ахмет Бен Белла 15 жылдан астам түрмеде отырғаннан кейін босатылды. 1965 жылдың 19 маусымында оның үкіметін құлатып жіберген Хуари Бумедиеннің қайтыс болуынан кейін Бен Белла үш бөлмелі түрмеден М’Сила қаласында үй қамауына ауыстырылды. Бен Белланың босатылуы Бумедиеннің ізбасары, президент Шадли Бенджедидтің кешірімінен кейін болды. 17.0 шамасындағы SN 1980O суперновасы 1980 жылдың 30 қазанында неміс астрономы Ханс Эмиль Шустер тарапынан NGC 1255 галактикасында анықталды. NGC 1255 – Жерден шамамен 69 миллион жарық жылы қашықтықта орналасқан Fornax шоқжұлдызындағы спиральді галактика. Сенатор Харрисон "Пит" Уильямс (Д. Н. Ж.) 1980 жылдың 30 қазанында айыпталып, 1981 жылдың 1 мамырында Абскам ісінің бір бөлігі ретінде сотталды.