Кіріспе
Жаңа Зеландиялық тірі қалу сағаты және жазушы Томас Фрэнсис Нил (6 қараша 1902 – 30 қараша 1977) – өмірінің көп бөлігін Кук аралдарында өткізген жаңа зеландиялық, ал барлығы 16 жылды үш кезеңде Суварроу атолліндегі Анкоридж аралында жалғыз өмір сүрді. Оның алғашқы екі кезеңі оның танымал өмірбаяны «Өзіне Арал» негізі болды.
Thomas Francis Neale (6 November 1902 – 30 November 1977) was a New Zealander who spent much of his life in the Cook Islands, and a total of 16 years – in three sessions – living alone on the island of Anchorage in the Suwarrow atoll, the first two of which were the basis of his popular autobiography An Island To Oneself.
Ерте өмір
Томас Фрэнсис Нил Жаңа Зеландияның Веллингтон қаласында дүниеге келді, бірақ оның отбасы ол әлі нәресте кезінде Греймұтқа, ал жеті жасында Тимаруға көшті. Оның ата-анасы Франк Фредерик Нил және Эмма Сара Нил (қызметтегі фамилиясы Чэпман) болды. Жас кезінде ол Жаңа Зеландия Корольдік теңіз флотына қосылды, бірақ 18 жасында теңізші-оқушы болуға тым үлкен болды, сондықтан шебер-инженер болып жұмысқа тұрды. Келесі төрт жыл бойы Нил теңіз кемелерімен Тынық мұхитының аралдарында саяхаттады, содан кейін флотынан шығып, аралдарды тәуелсіз зерттеу үшін көбірек еркіндік алды. Одан кейін ол алты жыл бойы аралдарды аралап, аралдар арасындағы сауда кемелерінде уақытша жұмыс істеді, орманды тазалап, банан отырғызды. 1928 жылы Тимаруда бірнеше ай болғаннан кейін Нил Тынық мұхитына қайтып, Таитидегі Моореяға қоныстанды, онда 1943 жылға дейін өмір сүрді, кездейсоқ жұмыстармен айналысып, жеке өмірге ие болды. Содан кейін оған Кук аралдарында дүкенші болып жұмыс істеу ұсынылды, ол дүкендердің иелері демалыста болғанда шағын дүкендерді басқарды. Дүкенші ретінде ол жергілікті қауымдастарға кеңесші болды. Ол Раротонгада Роберт Дин Фрисбимен танысты және Фрисби отбасымен бірге өмір сүрген Суароу атолы туралы оның әңгімелеріне қатты әсерленді. 1945 жылы Нил Суароуға қысқа ғана уақытқа бару мүмкіндігіне ие болды, өйткені кеме сол жердегі екінші дүниежүзілік соғыстың жағалау күзетшілеріне жабдықтарды жеткізді. Ол осы жерде өмір сүруге шешім қабылдады.
Суарроудағы алғашқы тұрақ
1952 жылдың қазан айында ол соғыстан бері адам тұрмаған Суароу аймағынан өтетін кемеге билет алуға мүмкіндік алды. Қайық оны екі мысықпен және ол таба алатын барлық жабдықтарымен бірге Анкоридж аралына түсірді, оның ұзындығы шамамен бір шақырым, ал ені бірнеше жүз метр болатын. Жағалау күзетшілерінен қалған нәрсе – су сақтағыштары, бірнеше кітап және қираған қайық еді. Олар сонымен қатар жабайы шошқалар мен тауықтарды да қалдырған. Шошқалар өсімдіктерді жойып, бақша салуға кедері келтірді; Нил ағашқа аң аулау тұрағын салып, бірнеше ай бойы шошқаларды сүңгімен аулады. Ол бақша өсірді, тауықтарды үйретіп, қайықты жөндеді. Көбінесе балық, омар, тауық, жұмыртқа, папайя, кокос және нан ағашының жемісімен тамақтанды. Суароуға келгеннен кейін он ай өткен соң Нилге алғашқы қонақтары келді: яхтамен келген екі жұбай, оларға Таитидегі британ консулы Нилдің бар екенін хабарлап, оны тексеруге шақырған еді. Олар бірнеше түн қонақ болды. Қонақтар Нилге жаңа жоспар ұсынды: Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Анкориджде салынған, бірақ 1942 жылы болған дауылда қираған пирсді қайта жаңарту. Бұл жұмысқа алты ай үздіксіз еңбек кетті. Жоба аяқталғаннан кейін бір күн өткен соң, аралға үлкен дауыл келді және пирс тағы да қирады. Оның өмірбаянынша, 1954 жылдың мамыр айында Нил қайығынан якорь тастағанда арқасын жарақаттады. Ол атоллдың қарсы бетіндегі үйіне қиындықпен жетіп, төрт күн бойы жартылай параличке ұшырады. Атоллға келген яхтамен жүрген жұбайлар оның бар екенін білмей, оны ауру жатқан күйде тауып, денсаулығына келтірді. Олар Кук аралдары үкіметіне хабарласты, олар екі аптадан кейін оны алып кеткен кеме жіберді. Алайда, А.Х. Хелм мен В.Х. Персиваль сияқты өмірбаян жазушылардың айтуынша, Нил 1954 жылдың шілдесінде Раротонгаға оралған. Ол 1956 жылы Суароуға қайтып келгеннен кейін бірнеше айдан кейін арқасы ауырған. Нил бастапқыда арқасының ауруын диск сырғанауы деп ойлаған, бірақ шын мәнінде ол артрит екенін анықтады. Персиваль мен Хелм оның 1956 жылы Суароуға оралғанын дұрыс емес көрсеткен. Оның қызы Стелла сақтаған күнделігі оның 1954 жылы Раротонгаға оралғанын растады. 1956 жылдың маусым айында Нил Раротонгада Палмерстон аралынан келген Сара Хауа атты әйелге үйленді.
Екінші рет тоқтату
Нейл арқасы толық сауыққаннан кейін Суароуға қайта оралуға ниеттенді, бірақ үкімет оған жауапкершілік алуға құштар емес еді. Ол 1956 жылдың 15 маусымында Сара Хауаға (шамамен 1924 жылы туған) үйленді. Олардың Артур және Стелла есімді екі баласы болды. 1960 жылдың наурыз-сәуір айларында ол атоллға қайта оралды, бұл жолы одан мұқият таңдалған және көбірек азық-түлікпен. Осы кезде оның бір қонағы американдық әскери кемеден тікұшақпен келді; тікұшақ кеме қашыққа кетпес бұрын жарты сағатқа ғана тоқтады. Британдық жазушы Ноэль Барбер АҚШ Әскери-теңіз күштерінің есебінен Нейлдің аралдағы өмірі туралы естіп, оны аралап көрді. Он төрт айдан кейін оның келесі сапары Раротонгадан келген ескі досынан болды, ол Нейлдің қайтыс болғаны туралы қауесеттерді тексеруге келген еді. Бірнеше ай өткен соң тағы бір яхта келді, ішінде жұбайлар мен олардың қызы бар. Сол түні лагунаға дауыл соғып, яхтаның ілгек себі үзіліп, рифке тіреліп қалды. Үшеуі Нилмен бірнеше ай бірге тұрды, бірақ айнамен сигнал беріп, өтіп бара жатқан кеменің назарына ілігіп, құтқарылды. 1963 жылдың 27 желтоқсанында Нил аралда үш жарым жыл өткізген соң, өз еркімен Раротонгаға оралды. Бұл шешімге Суароуға үнемі келіп тұратын жемчуг іздеушілер тобының әсері тиді; ол олардың қатысуын көтере алмады. Бірақ "басты себеп өте қарапайым еді. Мен қартайғанымды түсіндім, ал жалғыз өліп қалған жағдай маған ұнамайтын еді". Оның "Өзіне ғана арал" атты автобиографиясы атоллға жасаған алғашқы және екінші сапары туралы өмірін баяндайды. Ол Барбердің көмегімен жазылды, ол кіріспе авторы болды. Кітап жақсы сатылып, Нилге келесі сапары үшін көптеген азық-түлік жинауға мүмкіндік берді.
Үшінші тұрып қалу және қайтыс болу
Нейлдің болмаған кезінде аралға көптеген адамдар келіп, уақытша тұрып жатты. 1964 жылы Гонолулудан келген бұрынғы бухгалтер Джун фон Доноп Суварроудағы үйінде бір апта бойы жалғыз тұрды, ал оның «Еуропа» шхунасындағы экипаж мүшелері өз кемелерінде қалды. 1965–1966 жылдары Майкл Свифт Суварроуда жалғыз өмір сүрді, бірақ ол өмір тіршілігін сақтау тәсілдерін білмеді және жеткілікті тамақ табу қиын болды. Нейлдің жоқтығында аралға келген көптеген басқа да келушілер (олардың бірі Чогьям Трунгпаның бұрынғы шәкірті П. Говард Усече) оған хабар қалдырды. Нейл 1967 жылдың маусым айында атоллға оралды. Ол 1977 жылға дейін сол жерде тұрды, содан кейін яхтамен асқазан қатерлі ісігімен ауырып Раротонгаға жеткізілді. Милан Брихтің емдеуінен кейін ол сегіз айдан соң қайтыс болды. Оның қабірі Раротонгадағы RSA зиратында, әуежайдың қарсы бетінде орналасқан.
Түсініктемелер
Нейлдің қабір тасында оның туған және қайтыс болған күндері 1902 жылдың 2 қарашасы – 1977 жылдың 29 қарашасы деп жазылған. Ал оның өлім куәлігінде 30 қараша күні деп көрсетілген. Оның қызының айтуынша, дұрыс күндері 6 және 27 қараша.