Кіріспе

Гарри Клиффорд Пиджен (31 тамыз 1869 - 4 қараша 1954) – американдық теңізші, белгілі фотограф және Джошуа Слокумнан кейін 23 жыл өткен соң әлемді жалғыз өзі айналып шыққан екінші адам (1921–1925). Пиджен Панама каналы мен Жақсы Үміт мүйісі арқылы яхтамен әлемді айналып өткен, Панама каналы арқылы жеке өзі айналып шыққан және әлемді екі рет жеке өзі айналып шыққан алғашқы адам болды (екінші рет 1932–1937 жылдары). Екі саяхатында да ол Лос-Анджелестегі жағажайда өзі салған 34 футтық "Арал" (Islander) атты ял кемесімен жүзді. Алғашқы сапарынан бұрын Пидженнің теңізде жүзу тәжірибесі болмаған және баспасөз оны "Кітапхана навигаторы" деп атады. Ол өзінің "Аралдың" саяхаты (1932) атты кітабында осы оқиғасын жазды.

Өмірбаян

Гарри Клиффорд Пиджен 1869 жылғы 31 тамызда Айова штатындағы фермада дүниеге келді. Оның әкесі Исаак Марион Пиджен үш рет үйленген және барлығы 12 баласы болған. Олар квакерлер отбасы еді. 15 жасында ол Калифорнияға жол тартты, онда ранчода жұмыс тапты. Көп ұзамай ол солтүстікке, Аляскаға сапар шегіп, Юкон өзенімен сағаға түсті және оңтүстік-шығыс Аляска жағалауындағы шағын аралдарда біраз уақыт теңізде жүрді. Кейін Калифорнияға оралып, Сьерра-Невада тауларында саяхаттап, жұмыс істеді және фотографиямен айналыса бастады.

Аралдық

1917 жылы Пиджон Лос-Анджелес портында "Rudder" журналынан көшірген сызбалар бойынша Islander қайығын салуға кірісті. "Аралдық" қайығына материалдар 1000 долларға бағаланып, оны жасауға бір жарым жыл уақыт кетті. Құрылысы аяқталған соң, ол қайықпен Каталина аралына, содан кейін Гавайиге және кері жолға сынақ сапар жасады. Теңіз жүзу және кеме жасау туралы алғашқы білімін кітаптардан алғандықтан, баспасөз оны "Кітапхана навигаторы" деп атады.

Жалғыз өзі жерді айналып өту

Қайығына және өзінің қабілеттеріне сенімді болғаннан кейін, Пиджен 1921 жылы 18 қарашада Маркиза аралдарына аттанды. Осылайша оның алғашқы төрт жылдық әлемді айналып саяхаты басталды. Оның тыныш саяхаты Маркиза, Самоа, Фиджи, Жаңа Гебрид аралдары, Жаңа Гвинея, Торрес бұғазы, Рождество аралы, Кокос аралдары, Маврикий, Кейптаун, Сент-Хелена, Ассенсион аралы, Тринидад аралы, Кристобал, Панама каналы және 1925 жылы 31 қазанда Лос-Анджелеске оралуын қамтыды. 1932 жылы Пиджон тағы бір жалғыз өзі әлемді айналып саяхатқа шықты, бұл саяхат бес жылға созылды.

Кейінгі өмір және аралдықтың өлімі

Ол әйелі Маргарет Декстер Гарднермен Коннектикут штатының Байрам қаласында танысты. Олар 1944 жылдың 6 мамырында үйленді. Өзінің некесі туралы Пиджон: «Мен бұрын ешқашан үйленбегенмін, бірақ енді 72 жасқа келгенімді ескеретін болсам, оны бір рет сынап көруге жеткілікті ерегізгенмін деп ойлаймын» деді. Оның әйелі – теңіз саяхаттарын жасаған капитанның қызы және «Дж. Х. Декстер» кемесінде дүниеге келген. 1947 жылы ол Маргаретпен және бір экипаж мүшесімен тағы да әлемді аралап шығуға аттанды. Осы саяхат барысында, 1948 жылдың 23 қаңтарында «Аралдық» кемесі қатты ауа райынан зардап шегіп, Жаңа Гебрид аралдарындағы Эспириту Санто аралының Хог Харбор портындағы жартастарға шағылысты. Құтқарылған нәрсе – тек бірқатар навигациялық құралдар мен желкендер ғана болды. Пиджон 1954 жылдың 4 қарашасында 85 жасында Калифорния штатының Сан-Педро қаласындағы Сан-Педро қауымдық ауруханасында пневмониядан қайтыс болды.

Фотография

Пидженнің суреттері этнографиялық маңызы үшін жоғары бағаланады. Ол Моль отбасымен (Манхэттен Бич, Калифорниядан Роберт Моль командирі) жасаған саяхаттарының 1500-ден астам негативін қалдырды. Бұл негативтер қазір Калифорния университетінің Риверсайдтағы Калифорния фотосурет музейінің қорында сақталуда. Сонымен қатар, Фреснодағы Калифорния мемлекеттік университетінде Сиерра тауларындағы ағаш кесу қауымының күнделікті өмірін көрсететін оның жұмыстарының жинағы бар. Тағы бір шағын коллекция, оның ішінде Пиджонның Йосемитидегі қант қарағайлы ағаш кесу лагерьлерінде өткізген уақытының және оның саяхаттары барысында жинаған карталары, кітаптары және басқа да артефакттары отбасында сақталды, қазір бұл коллекция Пиджонның шөбересі Майкл МакКинниге тиесілі.

Мұра

Пиджон өзінің саяхаттарынан әкелген заттарды Лос-Анджелестегі Кабрилло мұражайына сыйға берді. Пиджон өзгелерден ерекше болды, себебі оның сапарлары батылдық көрсету, жарнама мақсатында немесе әлемді көруге деген қызығушылықтан басқа ешқандай себеппен жасалмаған. Сонымен қатар, Пиджонда мұхитты кемемен жүзу, қайық жасау немесе алыс қашықтыққа теңізде саяхаттау тәжірибесі болмаған. Ол кітабының соңында былай деп жазды: "Менің саяхатымды жалғыз теңізде жүзудің қуанышы үшін жасаған жоқпын. Бұл мен үшін әлемнің қызықты жерлерін көрудің бір жолы болды. Дегенмен, өз кемесін жасап, онымен әлемді айналып келген кез келген адам сөзсіз қызықты оқиғаларға тап болады, сондықтан мен өзімнің саяхатым үшін өтініш айтпаймын. Сол күндер менің өмірімдегі ең еркін және бақытты шақтар болды."