Кіріспе
Фредерик Форсайттың «Шопан» повесі – британдық жазушы Фредерик Форсайттың 1975 жылғы повесі.
The Shepherd is a 1975 novella by British writer Frederick Forsyth.
Сюжет
The Shepherd 1957 жылы Рождество қарсаңында Солтүстік Германиядағы RAF Celle-ден Суффолдағы RAF Lakenheath-ке ұшып бара жатқан De Havilland Vampire ұшқышының оқиғасын баяндайды, ол ұшудың ортасында толық электрлік ақауға ұшырайды. Солтүстік теңіз үстіндегі тұманға тап болып, жанармай аз қалған, компасы мен радиосы жұмыс істемейтін ұшқыш, радарда байқалатын ерекше ұшу жолымен – кішкентай үшбұрыштармен ұша бастайды. Оның мақсаты – әуе қозғалысын бақылаушыға хабар беру, олар оны табу үшін басқа ұшақтарды жіберсін және оны Мерриам Сент-Джорджға, ол білетін ең жақын әуежайға "бағыттап" (яғни, жетелесін) жеткізсін. Осы маневрлерді орындап жатқанда ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезеңінен қалған De Havilland Mosquito истребитель-бомбардировщигін кездестіреді және метеорологиялық эскадрильяның соңғы Mosquito ұшақтарын ауа райын болжау үшін пайдаланғанын еске алады. Mosquito ұшқышы қол сигналдары арқылы Vampire ұшқышына ұшу командаларын береді. Бір кезде Vampire ұшқышы Mosquito ұшағының мұрнын көреді, онда JK әріптері жазылған. Ұшқыш Mosquito-ны қадағалайды, ал Vampire-ның жанармай бак көрсеткіші нөлге жеткенде Mosquito ұшқышы қарсы келе жатқан ұшу-қону жолағын және қонуға рұқсат беру үшін қол сигналдарын береді. Кенеттен тұманның ішінде ұшу-қону жолағының жарықтары жанды және ұшқыш Vampire-ді жерге қондыра алады, ұшақ жанармайсыз қалған күйінде. Тәуелсіз қонудан кейін стандартты процедура бойынша өрт сөндіру машинасы, жедел жәрдем және басқа да көліктер келуін күтеді, бірақ ол ескі лейтенант басқаратын көлікке тап болады. Ұшқышқа ол RAF Minton әуежайында екенін, ол жылдар бойы операциялық станция болмаған және қазіргі уақытта сақтау қоймасы ретінде пайдаланылып жатқанын хабарлайды. Ұшақ қонған кезде дүкеншілер Рождество демалысында болғандықтан, қызметте тек ұшу лейтенанты мен 70 жастағы азаматтық асхана басқарушысы болды. Ұшу лейтенанты төмен ұшып келе жатқан ұшақты естігенде, ешқашан ажыратылмаған ұшу-қону жолағының жарықтарын қосады. Ұшқыш түнгі уақытта RAF Merriam St. George әуежайына телефон соғып, бұл тұманды кеште жергілікті ұшқыштарға ұшуға рұқсат берілмегенін біледі, яғни әуе қозғалысын бақылау мұнарасы штаттан тыс жұмыс істемеген, оны қауіпсіз жерге бағыттау үшін ешкім жіберілмеген. Ол метеорологиялық эскадрильяға қоңырау шалып, олар ескірген Mosquito ұшақтарын үш ай бұрын жойғанын естіп алады. Не істеу керегін білмей қалған ұшқыш, біреу ескі Mosquito ұшағын сатып алып, Рождество қарсаңында ұшып жүрген болуы керек, үшбұрыштармен ұшып бара жатқан ұшақты көрген және оны жақын жердегі әуежайға бағыттаған деген қорытындыға келеді. Ұшу лейтенанты оған асхана басқарушысы Джо бөлмені дайындап жатқанын айтады. Джо бөлмеде от жағып, ұшқышқа тамақ әкеліп, әңгімелесу үшін қалады. Асхана басқарушысы RAF Minton әуежайында 20 жыл жұмыс істегенін айтады. Соғыс кезінде көптеген жас ұшқыштар болған, олардың ішіндегі ең жақсысы Джон Кавано болған, ол бір кезде олар тұрған бөлмені пайдаланған. Ұшқыш жас ұшқыштың Mosquito ұшағымен бірге түсірілген ескі суретіне қарай жүреді, оның мұрнына JK әріптері салынған. Джо соғыс кезінде, эскадрилья қайтып келгеннен кейін, Джон Кавано өзінің Mosquito ұшағына жанармай құйып, жалғыз өзі шығып, үйге қайта алмаған бомбашыларды іздегенін айтады. Ұшқыш Кавано қызметтен кеткеннен кейін ескі Mosquito ұшағын сатып алып, кейде оны ұшырып, қиын жағдайда қалған ұшақты көргенін және оны өзінің ескі әуежайына бағыттаған болуы керек деп ойлайды, бірақ Джо бөлмені тастамас бұрын ол пилотқа Кавано 1943 жылы Рождество қарсаңында Солтүстік теңізде ұшағымен құлап қайтыс болғанын айтады.
Тарих
Форсайт бұл туындысын алғашқы әйелі Кэрриге Рождество сыйы ретінде, ол одан үшін арбақ туралы әңгіме жазуды сұрағаннан кейін жазған. 1974 жылғы Рождество күні жазылған және бір жыл өткен соң сол кезде жарияланған бұл идея, әдеттегі алдағы үйлерден аулақ, ал үстінен ұшақтар ұшып өтетін жерді ойлап табуға тырысқанда келді. Көптеген адамдар бұл туындыда RAF халықтық әңгімелеріне сілтеме бар деп болжайды. Форсайт бұрынғы RAF ұшқышы болғандықтан, мұндай әңгімені естіп, бейімдеген болуы мүмкін (оны жасамақ ниетімен немесе олай етпеумен), бірақ мұндай пікірді қолдайтын ешқандай сілтемелер мен куәліктер ұсынылмаған.
Ерекше өзгерістер мен түзетулер
Бұл оқиға 1979 жылдан бері Канаданың CBC Radio One жаңалық бағдарламасында, As It Happens бағдарламасында "шамамен әр Рождествода" көрсетіліп келеді. Алан Мейтленд оқыған жазба әрқашан Рождество қарсаңында немесе одан бұрынғы соңғы эпизодта эфирге шығады. 2018 жылы As it Happens бағдарламасының 50 жылдығына арналған арнайы шарада Карол Офф, Майкл Энрайт және Том Пауэр «Шопан» оқу дәстүрін оқиғадан үзінділер оқып атап өтті. 2014 жылдың 14 желтоқсанында актер Найджел Энтони Амбер Барнфедэрдің «Шопан» романының музыка мен дыбыс эффектілерімен толықтырылған түпнұсқалық бейімдеуін Лондонның Корольдік әуе күштерінің орталық шіркеуінде, St Clement Danes шіркеуінде орындады. RAF қайырымдылық қорына көмек көрсету мақсатында өткен қойылымды Фредерик Форсайт таныстырды. Дыбыс дизайны Дэвид Чилтонға тиесілі, ал музыкалық сүйемелдеуді Saint Martin Singers капеллалық тобы орындады. 2016 жылдың 30 наурызында «Шопан – Жаңадан айтылған» атты түпнұсқа әңгіменің акустикалық бейімделуі http://sounddawg.net сайтында онлайн жарияланды. Канадалық радиокомпанияның аңызға айналған Алан Мейтленд оқыған нұсқасына негізделген өндіріс жұмысын екі мәрте Peabody сыйлығын жеңіп алған Грег Р. Баррон жүзеге асырды. Бейімдеуде нақты дала жазбалары, соның ішінде BBC архивтерінен алынған Viper ұшағының кабинасының дыбысы қолданылды. 2016 жылғы Рождество қарсаңында BBC Radio 3 телеарнасы актер Люк Томпсон орындауында Амбер Барнфатердің Between the Ears бағдарламасы үшін жаңа бейімдеуін ұсынды. Дыбыс дизайны Дэвид Чилтонға тиесілі, ал музыкасы мен ауыз және дене перкуссиясын Saint Martin Singers тобы St Giles in the Fields шіркеуінде арнайы жазылған музыкалық сүйемелдеумен, ал Vampire ұшағының дыбыс эффектілері Лондонның Корольдік әуе күштері мұражайында жазылды. Between the Ears: The Shepherd 2017 жылы Нью-Йорк радиофестивалінің алтын сыйлығын жеңіп алды. 2017 жылдың сәуірінде Between the Ears алғашқы Британдық подкаст сыйлықтарында «Ең шығармашыл подкаст» номинациясы бойынша алтын сыйлыққа ие болды. 2022 жылдың 13 наурызында Back Garden Films романына негізделген 33 минуттық анимациялық қысқаметражды фильмді шығарды. Қысқаметражды фильмнің режиссері, сценарийшісі, аниматоры және, болжам бойынша, дауыстаған актер Стивен Паркер болды. 2022 жылы Джон Траволта Норфолк графтығының Вест-Рейнем қаласында «Шопан» фильмінің киноверсиясын түсіріп жатқанын растады. «Шопан» фильмінің премьерасы 2023 жылдың 10 тамызында HollyShorts кинофестивалінде өтті және 2023 жылдың 1 желтоқсанында Disney+ платформасында көрсетілді.