Кіріспе
Электр техникасында векторлық топ, ресми түрде қосылыс белгісі деп аталады, Халықаралық электротехникалық комиссияның (IEC) үш фазалық трансформаторлардың жоғары кернеулі (HV) және төмен кернеулі (LV) орамдарының конфигурацияларын жіктеу әдісі болып табылады. Векторлық топ белгілеуі орамдардың конфигурациясын және олар арасындағы фазалық бұрыштың айырмашылығын көрсетеді. Мысалы, 30 градусқа алдын ала жылжытылған жұлдызды HV орамы және дельта LV орамы Yd11 деп белгіленеді. Көп фазалық трансформатордың фазалық орамдары трансформатордан қажетті сипаттамаларға байланысты әртүрлі конфигурацияларда ішкі байланыста болуы мүмкін. Үш фазалық қуат жүйесінде үш сымды жүйені төрт сымды жүйеге немесе керісінше қосу қажеттігі туындауы мүмкін. Осы себепті трансформаторлар осы талаптарды қанағаттандыру үшін әртүрлі орам конфигурацияларымен өндіріледі. Орам қосылымдарының әртүрлі комбинациялары орамдардағы кернеулер арасындағы әртүрлі фазалық бұрыштарға алып келеді. Параллель қосылған трансформаторлардың векторлық тобы бірдей болуы керек; фазалық бұрыштардың үйлеспеуі айналма ток пен жүйедегі басқа да бұзылыстарға себеп болады.
In electrical engineering, a vector group, officially called a connection symbol, is the International Electrotechnical Commission (IEC) method of categorizing the high voltage (HV) windings and low voltage (LV) winding configurations of three phase transformers. The vector group designation indicates the windings configurations and the difference in phase angle between them. For example, a star HV winding and delta LV winding with a 30 degree lead is denoted as Yd11. The phase windings of a polyphase transformer can be connected internally in different configurations, depending on what characteristics are needed from the transformer. In a three phase power system, it may be necessary to connect a three wire system to a four wire system, or vice versa. Because of this, transformers are manufactured with a variety of winding configurations to meet these requirements. Different combinations of winding connections will result in different phase angles between the voltages on the windings. Transformers connected in parallel must have the same vector group; mismatching phase angles will result in circulating current and other system disturbances.
Символдың атауы
Векторлық топ трансформатордың қосылыстарының орналасуын көрсетудің оңай жолын ұсынады. IEC жүйесінде векторлық топ екі немесе үш әріптен тұратын кодпен, содан кейін бір немесе екі сандық цифрмен белгіленеді. Әріптер орам конфигурациясын былай көрсетеді:
D немесе d: Дельта орамы, сондай-ақ тор орамы деп аталады. Әрбір фазалық қосылыс екі орамға жалғанады, сондықтан орамдар үшбұрышты конфигурацияны құрайды, ал қосылыстар үшбұрыштың төбелерінде орналасады. Y немесе y: Жұлдыз орамы (жұлдыз деп те аталады). Әрбір фазалық қосылыс орамның бір ұшына, ал әрбір орамның екінші ұшы ортақ орталық нүктеге жалғанады, сондықтан конфигурация Y әрпін еске түсіреді. Орталық нүкте трансформатордан тыс жүйелік нейтральға қосылуы мүмкін. Z немесе z: Зигзаг орамы немесе өзара байланысты жұлдыз орамы. Жұлдыз орамына ұқсас, бірақ әрбір фаза үшін екі орам орналастырылған, сондықтан фазалық схеманы салғанда үш тіреу "қисайтылған" болады. Зигзаг орамдарына ие трансформаторлардың ерекше қасиеттері бар және олар осы қасиеттер қажет емес жағдайларда жиі қолданылмайды. N (үлкен әріп): жүйелік нейтральдің жоғары кернеу жағына қосылғанын көрсетеді. n (кішкентай әріп): жүйелік нейтральдің төмен кернеу жағына қосылғанын көрсетеді. IEC векторлық топ кодінде әрбір әріп орамдар жиынтығын білдіреді. Жоғары кернеу (ЖК) орамы үлкен әріппен, ал орташа немесе төмен кернеу (ТК) орамалары кішкентай әріппен белгіленеді. Әріптік кодтардан кейінгі сандар орамдар арасындағы фазалық бұрыштың айырмасын көрсетеді, мұнда ЖК орамы анықтама ретінде алынады. Сан 30 градус бірлігімен берілген. Мысалы, Dy1 векторлық тобы бар трансформатордың ЖК орамы дельтамен қосылған, ал ТК орамы жұлдызбен қосылған. ТК орамының фазалық бұрышы ЖК-дан 30 градусқа қалып қояды. Жоғары кернеу (ЖК) жағы негізгі ораманың қандай екеніне қарамастан, төмен кернеу (ТК) жағынан әрқашан бұрын келеді. Бұл векторлық топ символы әрқашан үлкен әріппен басталады дегенді білдіреді.
D or d: Delta winding, also called a mesh winding. Each phase terminal connects to two windings, so the windings form a triangular configuration with the terminals on the points of the triangle. Y or y: Wye winding, (also called a star). Each phase terminal connects to one end of a winding, and the other end of each winding connects to a common central point, so that the configuration resembles the letter Y. The central point may be connected outside of the transformer to a system neutral. Z or z: Zigzag winding, or interconnected star winding. Similar to a wye winding, but two windings from each phase are arranged so that the three legs are "bent" when the phase diagram is drawn. Zigzag wound transformers have special characteristics and are not commonly used where these characteristics are not needed. N (uppercase): indicates that a system neutral is connected to the high voltage side. n (lowercase): indicates that a system neutral is connected to the low voltage side. In the IEC vector group code, each letter stands for one set of windings. The high voltage (HV) winding is designated with an uppercase letter, followed by medium or low voltage (LV) windings designated with a lowercase letter. The digits following the letter codes indicate the difference in phase angle between the windings, with HV winding is taken as a reference. The number is in units of 30 degrees. For example, a transformer with a vector group of Dy1 has a delta connected HV winding and a wye connected LV winding. The phase angle of the LV winding lags the HV by 30 degrees. Note that the high voltage (HV) side always comes before the low voltage (LV) side, regardless of which is the primary winding. This means that the vector group symbol will always start with a capital letter.
Фазалық орын ауыстыру
Фазалық айналу әрқашан сағат тіліне қарсы бағытта (халықаралық қабылданған конвенция) және жоғары кернеулік ораманы эталон ретінде пайдаланып, төмен кернеулік орама үшін 30 градусқа қалып қоюдың еселіктерін көрсетеді. Осылайша 1 = 30°, 2 = 60°, 3 = 90°, 6 = 180° және 12 = 0° немесе 360°. IEC60076 1 стандартына сәйкес, белгі HV LV реттілікпен жазылады. Мысалы, дельта қосылған біріншілік және жұлдыз (wye) қосылған екіншілік орамасы бар көтеріңкі трансформатор әлі де "Yd1" деп белгіленеді. 1 дегені – төмен кернеулік орама жоғары кернеулік орамадан 30 градусқа қалып қояды. ANSI стандарттары бойынша жасалған трансформаторларда, әдетте, олардың табельінде векторлық топ көрсетілмейді, оның орнына біріншілік және басқа орамдар арасындағы қатынасты көрсету үшін векторлық схема беріледі. Гармоникаларды жою: Dy қосылысы – D орамасы үшінші гармоникаларды жояды, олардың жұлдыз (wye) жағында пайда болуына жол бермейді. Параллель жұмыс: Барлық трансформаторлардың фазалық айналуы, векторлық тобы, крандық орнатуы және ораманың полярлығы бірдей болуы керек. Жердегі ақаулық релесі: Dd трансформаторында бейтарап жоқ. Мұндай жүйелерде жердегі ақаулықтарды шектеу үшін зигзаг оралымды трансформаторды жердегі ақаулық релесімен бірге бейтарапты жасау үшін пайдалануға болады. Орамалары бірдей байланыста болатын бір векторлық топтың (мысалы, Yd1) және басқа векторлық топтың (мысалы, Yd11) арасында өнімділік тұрғысынан ешқандай техникалық айырмашылық жоқ. Таңдау факторы жүйелік фазалау болып табылады, яғни трансформатордан қуат алатын желінің бөліктері басқа көзбен параллель жұмыс істеуі керек пе, жоқ па. Генератордың терминалдарына қосылған қосымша трансформатордың болуы да маңызды.