Кіріспе

Британдық тележүргізуші (1956–1999)

Хелен Фрэнсис Ролласон (; 11 наурыз 1956 – 9 тамыз 1999) – британдық спорт журналисі және тележүргізуші, 1990 жылы BBC спорттық бағдарламасы «Grandstand»-дың алғашқы әйел жүргізушісі атанды. Ол сондай-ақ, 1980 жылдары «Sport on Friday» және «Newsround» балалар бағдарламасының тұрақты жүргізушісі болды. Лондонда туған Ролласон 1980 жылы радио хабарларын таратуға кіріспес бұрын дене шынықтыру пәнінің мұғалімі болу үшін оқыды. «Channel 4» телеарнасының спорттық мазмұнын дайындағаннан кейін, ол американдық футболды британдық теледидарға әкелуге көмектесті. 1987 жылғы Дүниежүзілік студенттер ойындары мен 1988 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарын «ITV» үшін тікелей эфирде жүргізді. Оның «Grandstand» бағдарламасындағы жұмысы көрермендерге ұнады және 1990 жылдары Ролласонға көптеген спорттық жобалардың жүргізушісі болуға мүмкіндік берді. 1996 жылғы Жазғы Олимпиада сияқты маңызды шараларды жамылғаннан бөлек, ол мүмкіндігі шектеулі адамдар спортының жақтасы болды, оның беделін арттыруға және оның қоғам мен БАҚ-тағы қабылдауын өзгертуге үлкен үлес қосты. «BBC Breakfast News» және «BBC News» телеарналарында спорттық жаңалықтарды ұсынды және 1996 жылы «Жылдың спорттық жүргізушісі» атағын жеңіп алды. 1997 жылы Ролласонға ішек қатерлі ісігі диагнозы қойылып, екі жыл бойы аурумен күресті. 1998 жылы түсірілген «Хеленге үміт» атты деректі фильмі оның емделу барысын көрсетті және оның батылдығы үшін көптеген адамдардың қолдауын алды. Ол ауруына қарамастан жұмысын жалғастырды және қайтыс болғанға дейін 1999 жылғы туған күніне орай МБЭ орденімен марапатталды. Сол жылы BBC оның құрметіне жыл сайынғы «BBC Спорттық Жыл тұлғасы» сыйлығының атынан сыйлық тағайындады. Сондай-ақ, оның атымен қатерлі ісікке қарсы қайырымдылық қоры құрылды. Ролласонның телекарьерасы басқа әйелдерге спорттық хабар тарату саласына қадам басуға жол ашты, Сью Баркер және Габби Логан сияқты жүргізушілер оның ізімен жүрді.

Ерте өмір

Хелен Гриндли 1956 жылдың 11 наурызында Лондонда дүниеге келді және тоғыз айлық шағында асырап алды. Үш баланың екіншісі болып өскен ол, балалық шағын Нортгемптоншир және Бат қалаларында өткізді. Оның әкесі инженер, кейін Бат колледжінде оқытушы болды, ал анасы – биология пәнінің мұғалімі. Ол Баттың қыздарға арналған орта мектебінде оқыды. Спортқа ерте қызығушылық танытқаннан кейін Баттың жеңіл атлетика клубының мүшесі болды және Сомерсеттен хоккей ойнады. Колледждегі екінші курсында ол Жаңа Шотландияның Галифакс қаласындағы Далхаузи университетінде бір семестр алмасу студенті ретінде оқыды. 1977 жылы бітірді. Оқуын аяқтағаннан кейін дене шынықтыру пәнінің мұғалімі болды және үш жыл бойы орта мектеп оқушыларына сабақ берді. Ол бастапқыда Гэмпширдегі Винчестер қаласындағы Генри Бофорт мектебінде жұмыс істеді, кейін Эссекске көшіп, мұғалім болып жұмыс істеді. Дене шынықтыру сабақтарын берген кезінде ол болашақ күйеуі Джон Ролласонмен танысты, ол да мұғалім еді. 1980 жылы олар үйленді. Кейіннен ол станцияның спорт бөлімінің орынбасары болып тағайындалды. 1988 жылы Сеулде өткен жазғы Олимпиада ойындарын ITV телеарнасы үшін жариялады. 1980 жылдардың ортасында ол BBC балалар жаңалықтары бағдарламасы Newsround-тың ұсынушылар тобына қосылды, мақсаты – спорт жаңалықтарын көбейту. Ол гимнастика және әйелдер жокейлері сияқты тақырыптар бойынша бірнеше репортаждар дайындады, сондай-ақ Newsround Extra бағдарламасын жүргізді, ол нақты мәселені тереңірек қарастырды. Мұндай бағдарламалардың бірі Боготадағы көшедегі балалар туралы репортаж болды, бұл оны қатты толқытып, экранда көз жасына келтірді. 1990 жылы Ролласон BBC Sport-қа қосылды және Grandstand бағдарламасын жүргізуші болған алғашқы әйел атанды. Оның қарапайым және табиғи жүргізу стилі көрермендердің арасында оны тез танымал етті, сонымен қатар BBC Two арнасының Sport on Friday бағдарламасында тұрақты жүргізуші рөлін, сондай-ақ басқа да спорттық бағдарламаларды жүргізуге мүмкіндік берді. Ұлыбританияның Олимпиада командасы сол жылы өткен Олимпиадада үлкен жетістікке жете алмады, бұл Ролласонды көрермендер мен БАҚ-ты "нағыз" Олимпиада деп атаған команданы қолдауға шақыруға итермеледі. Британдық Паралимпиада қауымдастығының бас хатшысы Джейн Суон кейіннен Ролласонның бұл шараны қолдауы оның беделін өзгертуге көмектескенін айтты. "Оған дейін Паралимпиада мүгедектер туралы деректі фильм ретінде қарастырылатын. Хелен бұл спорт екенін жұртқа түсіндірді". Ол басқа да мүгедектер спортынан өткізілген іс-шараларды қамтыды, соның ішінде 1990 жылғы мүгедектер арасындағы әлем чемпионаты, 1991 жылғы соқыр гольфшілер чемпионаты және 1992 жылғы жазғы Паралимпиада ойындары. Оған бастапқыда үш ай өмір сүруге мүмкіндік берілді, бірақ ол аурумен ұзақ күресіп, медициналық болжамдарды жоққа шығарды. Ол химиотерапиядан өтті, сонымен қатар ауруын емдеу үшін тұтас терапия мен диетаның комбинациясын қолданды. 1998 жылдың желтоқсан айында әріптестері BBC-нің "Жылдың спорттық шолуы" бағдарламасында эмоционалды Ролласонды құрметтеді, бұл оның жанкүйеріне қосымша сезімдер сыйлады. Кейіннен ол оқиға туралы былай деп жазды: "Мен әріптестерімнің осылай істегенін ойлап, қорқыныш, ұят және олардың бұл туралы ойлануына байланысты керемет жылылықты сезіндім". Ол бұл ойынды мамыр айында жүргізді. Ролласон бұл оқиға туралы былай деді: "Мен бұл жаңалықты естігенде жыладым. Мен оған лайық емеспін, бірақ қазір спорттық хабар таратуда көптеген әйелдердің қатысып жатқанына қуаныштымын". Сондай-ақ шілде айында ол Брайтон университетінен құрметті диплом алды, ол рәсімге қатыса алмай ауырып қалғаннан кейін үйінде табыс етілді. Осыдан аз уақыт бұрын ол 1999 жылғы Ұлыбританияның мақтанышы сыйлығында батылдығы үшін марапатталды. Ролласон қайырымдылық жұмысына белсенді қатысып, Солтүстік Миддлсекс ауруханасының онкологиялық бөліміне 5 миллион фунт стерлинг жинады, ол оның құрметіне аталды. Сол айдың соңында BBC Питер Сиссон жүргізген "Хелен Ролласон: ең батыл күрес" атты 30 минуттық деректі фильмін көрсетті, онда достары мен әріптестері оның есімдерін құрметпен атады. Оның "Өмір тым қысқа" атты автобиографиясы 2000 жылы қайтыс болғаннан кейін жарық көрді.

Мұра

Грандстэндтің алғашқы әйел жүргізушісі ретінде Хелен Ролласон британдық спорттық хабар таратудың ізашары болды, сол кездегі негізінен ерлер басым болған саланың шешімшісі және ол басқаларға да соңынан еруге мүмкіндік берген үлгі орнатты. Сью Баркер, Хейзел Ирвин, Гейл МакКенна, Шелли Уэбб және Габби Логанның барлығы Ролласонның қадамдарымен жүріп, танымал Ұлыбританиялық спорттық жүргізушілерге айналды. Логан 1990 жылдардың соңында ITV-ге алғашқы әйел спорттық жүргізуші ретінде қосылды, онда ол "On the Ball" футболдық шоуын бірге жүргізіп, "The Premiership" бағдарламасына материалдар дайындады. Ролласонның қазасынан кейін Логан оған құрмет көрсетіп, ол "жас қыздар үшін, осы салаға қадам басуды қалайтындар үшін үлгі болады, өйткені ол неге қол жеткізуге болатынын көрсетті. Ол барлығымыз үшін керемет мысал болды" деді. 4 қараша 1999 жылы BBC "қайырлылықтың алдындағы ерекше жетістіктерін" мойындау мақсатында BBC Sports Personality of the Year салтанатында табыс етілетін Хелен Ролласон сыйлығын құру туралы хабарлады. Оның алғашқы иегері зейнеткерлікке шыққан National Hunt жаттықтырушысы Дженни Питман болды, ол өзі де қатерлі ісікке шалдыққан еді және сол жылдың 12 желтоқсанында өткен салтанатта марапатталды. Хелен Ролласон сыйлығының басқа иегерлері: 2001 жылы яхтшы Элен МакАртур әлемді ең жылдам айналып өтудегі батылдығы үшін, 2005 жылы футболшы Джефф Томас, өзінің аурумен күресінен кейін, лейкемия зерттеуіне арналған қайырымдылық ұйымына 150 000 фунт стерлингтен астам қаржы жинағаны үшін, ал 2014 жылы – ауырған және жарақат алған әскери қызметшілер үшін өткізілген алғашқы Invictus ойындарының қатысушылары болды. 2016 жылғы сыйлық 401 күн ішінде 401 марафонды аяқтаған Бен Смитқа табыс етілді. The Sunday Times өздерінің "Жыл спортшы әйелі" сыйлықтарының аясында "Шабыттандыру үшін" Хелен Ролласон сыйлығын құрды. 1999 жылы Дженни Питман алғашқы сыйлықтың иегері атанды. Басқа сыйлық иегерлері: 2007 жылы Израильдегі еврей және палестиналық қауымдастықтарының балаларына футбол жаттығуларын ұйымдастыратын Football for Peace қайырымдылық ұйымымен жұмыс істеген студент Джоанна Гардинер, 2012 жылы аттан құлау салдарынан паралич болған Клэр Ломас, сол жылы Лондон марафонын роботтық костюмнің көмегімен аяқтады, және 2014 жылы Мел Вудардс, Сомерсет штатындағы Милтон Номадс жасөспірімдер футбол клубының төрағасы, балалар үшін жергілікті футбол лигасы құрды. Хелен Ролласонның қатерлі ісікпен күресуге арналған қайырымдылық қоры 1999 жылы оның құрметіне құрылды. Қор үш қатерлі ісікке қолдау көрсету орталығын қаржыландырады және басқарады – Эссекс, Гертфордшир және Лондонда. Радио хабарларын тарату кезінде Ролласонды білетін Лорд Ко, қайырымдылық қорының меценаты болып табылады. Бірінші Хелен Ролласонның қатерлі ісікке қарсы күресу орталығы 2002 жылдың сәуір айында Челмсфордта ашылды. 2011 жылы Челмсфордтың Брумфилд ауруханасында Ролласонның есімімен аталған және жаңа қатерлі ісік терапиясының клиникалық сынақтары аясында емдеуді ұсынатын жаңа зерттеу орталығы ашылды. Ролласон Уэйдегі ғимараттардың атауларына Адлингтон үйі, Бордман Плейс, Радклифф үйі, Кристи Корт, Редгрейв Корт, Ботэм үйі, Фальдо Корт, Уитбред Плейс, Торвилл Корт және МакАртур Плейс кіреді.