Николас О'Доннелл: Ұлы қорғаушы және Уэксфордтың құрметті ойыншысы

Кіріспе

Уэксфордтың шайқасшысы Николас "Скинни" О'Доннелл (4 қыркүйек 1925 – 11 маусым 1988) – ирландиялық шайқасшы, Килкенни және Уэксфорд аға командаларында толық қорғаушы ретінде ойнаған. Килкенни округіндегі Грейгуенаманнах қаласында туған О'Доннелл алғаш рет мектепте, Сент-Кирэн колледжінде оқып жүргенде шайқаспен айналыса бастады. Ол жиырма бір жасында Килкеннидің жастар командасына қосылғанда, округтік аренаға келді. 1947 жылғы чемпионатта аға командаға қосылды, бірақ негізгі құрамға іліге алмағаннан кейін Уэксфорд командасына қосылды. О'Доннелл команданың алтын ғасырында Уэксфорд үшін маңызды ойыншы болды және үш Бүкіл Ирландия медалін, алты Лейнстер медалін және екі Ұлттық харлинг лигасы медалін жеңіп алды. Бүкіл Ирландияда үш рет күміс жүлдегер атанған О'Доннелл 1955 және 1960 жылдары команданы Бүкіл Ирландия жеңісіне қабылдады. Бес жыл бойы Лейнстер провинциялық командасының мүшесі болған О'Доннелл тек бір Теміржол кубогы медалін жеңіп алды. Клуб деңгейінде ол Сент-Айданмен жеті чемпионат медалін жеңіп алды, ал бұрын Эйре Ог үшін ойнаған. Он бес жылдық карьерасынан кейін О'Доннелл 1962 жылғы чемпионатта Уэксфордтың Типперриден жеңілгенінен кейін округтік шайқастан зейнеткерлікке шықты.

О'Доннелл ойын тарихындағы ең үздік толық қорғаушы деп кеңінен танылады. Ойын кезінде 1960 жылы "Texaco Жылдың шайқасшысы" атағын алды. Ол спорттың ұлыларынан құралған командаларға бірнеше рет сайланды, соның ішінде 1984 жылы ғасыр командасына және 2000 жылы мыңжылдық командасына толық қорғаушы ретінде кірді.

Өмірбаян

Николас О'Доннелл 1925 жылы Килкенни округіндегі Грейгуенаманнах қаласында дүниеге келген. Ол жергілікті білім алған және ұялшақ, тартымды мінезді адам ретінде танымал болған. О'Доннелл 1950 жылға дейін Грейгуенаманнахта тұрды, содан кейін Roadstone Ltd компаниясында жұмыс істеу үшін Уэксфорд округінің Эннискорти қаласына көшті. Өмірінің соңына дейін, 1988 жылға дейін ол өзі қабылдаған округінде тұрды. Оның жіңішке дене бітімі болғандықтан, мансабының басында оған "арық" деген лақап ат қойылған.

Клуб

О'Доннелл клубтық карьерасын Килкеннидегі «Эйре Ог» клубында бастады. 1947 жылы ол алғашқы чемпионат финалында өнер көрсетті. «Талларон» қарсылас болды, бірақ 3–10 есебімен 0–13 жеңіліс О'Доннеллге Килкеннидің аға харлинг чемпионатында медаль әкелді. Уэксфордқа қоныс аударғаннан кейін О'Доннелл Эннискортидегі «Сент-Эйдан» клубына қосылды. 1952 жылы клуб округтік финалға шықты. «Хорсууд» қарсылас болды, алайда «Сент-Эйдан» клубының жеңісі О'Доннеллге өзі қабылдаған клубымен алғашқы чемпионат медалін сыйлады. Бұл «Сент-Эйдан» үшін үштік жеңістің бастауы болды, себебі 1953 жылы «Джеральдин О’Ханрахан» және 1954 жылы «Хорсууд» клубтарын жеңіп, О'Доннелл тағы екі чемпионат медалін жеңіп алды. «Сент-Эйдан» төрттік жеңіске жете алмады, бірақ 1956 жылы О'Доннелл Вексфордта төртінші чемпионат медалін жеңіп алып, клуб қайтадан жанданды. «Сент-Эйдан» тағы да клубтық чемпионатта үстемдік құрып, төрт мәрте қатарынан чемпион атанды, О'Доннеллдің жалпы медальдарының санын жетіге жеткізді.

Округаралық

О'Доннелл алғаш рет 1946 жылы Килкеннидің жас командасымен округтік деңгейде ойнады. Команданың толық қорғаушысы Пэт "Алмаз" Хейденді ығыстыра алмағандықтан, ол ойыншы емес қосалқы құрам ретінде Лейнстер және Бүкіл Ирландия медальдерін жеңіп алды. Бұл деңгейдегі жетістік О'Доннеллге Килкеннидің негізгі командасына шақыруға мүмкіндік берді. Тағы да Хейден О'Доннеллдің бастапқы он бес құрамына ілесуіне кедергі келтірді. Осыған қарамастан, Килкенни Лейнстердің тажын жеңіп алғанда ол пайдаланылмаған қосалқы ойыншы болды. О'Доннелл кейін Килкенни Коркты 0–14 есебімен 2–7 есебімен жеңгенде тағы да қосалқы құрамда болды, бұл барлық уақыттағы ең ұлы Бүкіл Ирландия финалы деп есептеледі. Атаулы қосалқы болғанына қарамастан, ол Бүкіл Ирландия медалін алмады. Килкенни ойынға жиырма екі ойыншыны қойды, бірақ тек жиырма бір Бүкіл Ирландия медалін алды. О'Доннелл соңғы адам деп танылды, бұл шешім оның өмірі бойына мазалады. Кейінірек ол: "Менің туған Килкеннимде үлкендер арасындағы Бүкіл Ирландия чемпионатында жеңіске жеттім – 1947 жылғы Килкенни чемпионатының құрамында болғанда мен алған жоқ медаль. Мен бұған ашуланбадым, бірақ әрқашан қатты көңілім қалды. Бұл менің алғашқы Бүкіл Ирландия чемпионаты болды". О'Доннелл Килкенни командасымен тағы бірнеше жыл бойы бастапқы құрамға ілесу үмітінсіз ойнады. Уэксфордқа көшкеннен кейін ол 1951 жылы олардың негізгі харлинг командасына қосылды. Сол жылы ол Дублинге қарсы толық қорғаушы ретінде тұңғыш рет өнер көрсетті, кейіннен ол өзінің алғашқы провинциялық финалына қатысты. Лаоисті 3–12 есебімен 4–3 есебімен жеңген О'Доннелл алғашқы Лейнстер медалін алды. Галвейді жеңгеннен кейін Уэксфорд 1951 жылдың 2 қыркүйегінде Бүкіл Ирландия финалына жолдама алды, бұл 1918 жылдан бергі олардың алғашқы финалы болды. Типперри жарым ғасырдан астам уақыттан бері алғаш рет чемпиондық атақтарды жеңіп алуды көздеді. Уэксфордтың гол соғу машинасы Ники Ракард Типперри қақпашысы Тони Реддинмен теңестірілді, ал Сеамус Баннон, Тим Райан және Пэдди Кенни Типперридің 7–7 есебімен 3–9 есебімен жеңіске жетуіне көмектесетін маңызды голдар соқты. Уэксфорд келесі екі жыл бойы провинциялық финалдарда жеңіліске ұшырады, алайда 1954 жылы команда қайта құрылды. Дублинді 8–5 есебімен 1–4 есебімен жеңіп, О'Доннелл екінші Лейнстер медалін алды. 1954 жылдың 5 қыркүйегінде Корк Бүкіл Ирландия финалында қарсыласты қамтамасыз етті және тағы да тарихи оқиға болды, өйткені Корктың Кристи Рингі рекордтық сегізінші Бүкіл Ирландия медалін жеңіп алу мүмкіндігіне ие болды. Крок-паркке рекордтық 84 856 адам жиналды, ал Уэксфорд чемпиондар мен үштік жеңіске үміткерлерді дүрбелеңге түсірді. О'Доннеллдің командасы үзілісте 1–3 есебімен 0–5 есебімен алда тұрды, алайда ол Рингпен болған қақтығыстан кейін жарақат алған жақ сүйегімен алаңнан кетуге мәжбүр болды. Уэксфорд үш тоқсан кезеңінде төрт ұпайға басым болды, алайда Джонни Клиффорд маңызды гол соқты және Корк командасы 1–9 есебімен 1–6 есебімен жеңіске жетті. 1955 жылы О'Доннелл капитандыққа ие болды, өйткені Уэксфорд провинциялық үстемдігін жалғастырды. Сол жылы ол Лейнстер финалының қайталануында Килкенниді 5–6 есебімен 3–9 есебімен жеңгеннен кейін үшінші Лейнстер медалін алды. 1955 жылдың 4 қыркүйегінде Галвей, бір гол соқпастан Бүкіл Ирландия финалына жолдама алды. Тим Фладтың ойын соңына тоғыз минут қалғанда соққан голы Уэксфордтың 3–13 есебімен 2–8 есебімен жеңіске жетуіне және О'Доннеллдің алғашқы Бүкіл Ирландия медаліне ие болуына мүмкіндік берді, сонымен қатар ол Лиам МакКарти кубогын көтеру құрметіне ие болды. Бұл Уэксфордтың 45 жыл ішінде алғашқы жалпы Ирландиялық жеңісі болды. 1956 жылы Уэксфорд өз үстемдігін жалғастырды. Типперриді 5–9 есебімен 2–14 есебімен жеңіп, О'Доннелл Ұлттық харлинг лигасының алғашқы медалін алды. Келесі чемпионат кампаниясында Уэксфорд провинциялық финалға тағы да жетті. Килкенниді 4–8 есебімен 3–10 есебімен жеңіске ұшыратып, О'Доннелл төртінші Лейнстер медалін алды. Галвей Бүкіл Ирландияның жартылай финалында қатты жеңілді, бұл Уэксфордқа 23 қыркүйекте Коркпен Бүкіл Ирландия финалына шығуға мүмкіндік берді. Бұл ойын тарихқа барлық уақыттағы классикалық ойындардың бірі ретінде кірді, өйткені Кристи Ринг рекордтық тоғызыншы Бүкіл Ирландия медаліне үміттенді. Ойын маңызды оқиғаға айналды, өйткені Уэксфордтың қақпашысы Арт Фоули Рингтің соққысынан керемет құтқарып, тағы бір шабуыл жасау үшін алаңға шықты. Ники Ракард ойын соңына екі минут қалғанда маңызды гол соқты, бұл Уэксфордтың 2–14 есебімен 2–8 есебімен жеңіске жетуіне мүмкіндік берді. Корктың жеңіліске ұшырауына қарамастан, Уэксфордтың О'Доннелл мен Ракард ойынның кез келген нұсқасында теңдессіз спортшылық рухта Кристи Рингті иықтарына көтеріп, алаңнан шығарды. Уэксфорд ойынды жеңіп алды және О'Доннелл екінші Бүкіл Ирландия медалін алды, бірақ олардың ойынша, нағыз батыр Ринг болды. Екі жылдан кейін, 1958 жылы О'Доннелл 5–7 есебімен 4–8 есебімен жеңілген Лимерікке байланысты өзінің жинағына екінші Ұлттық лига медалін қосты. 1960 жылы О'Доннелл тағы да капитандыққа ие болды, ал Уэксфорд провинциялық финалға оралды. Килкенниді 3–10 есебімен 2–11 есебімен жеңіп, О'Доннел бесінші Лейнстер медалін алды. 1960 жылдың 4 қыркүйегінде Бүкіл Ирландия финалында Типперри қарсыласты қамтамасыз етті. Ойын соңында алаңға жапсыру көптеген жаңылысқандықтарға әкелді, алайда Мик Хассет пен Оливер МакГраттың голдары Уэксфордқа лайықты 2–15 есебімен 0–11 есебімен жеңіске жеткізді. Бұл О'Доннеллдің үшінші Бүкіл Ирландия медалі және Лиам МакКарти кубогын көтерудің екінші мүмкіндігі болды. Келесі жылы титулдарынан айырылғаннан кейін, Уэксфорд 1962 жылы қайтадан оралды. Килкенниді 3–9 есебімен 2–10 есебімен жеңіп, О'Доннелл алтыншы Лейнстер медалін алды. 1962 жылдың 2 қыркүйегінде Бүкіл Ирландия финалы 1960 жылғы Типперримен қайталанды, чемпиондар алаңға шықты. Алайда Уэксфорд бұрынғыдай күшті болған жоқ және команда чемпионат финалындағы команда үшін мүмкін ең жаман бастаманы жасады. Ойын басталғалы 90 секунд өткен соң, Лейнстер чемпиондары Том Молони мен Шон МакЛоулиннің голдарынан кейін екі голдан қалып қойды. Алайда ойын күткеннен гөрі тартысты болды. Типп ақырында 3–10 есебімен 2–11 есебімен жеңіске жетті. О'Доннелл осы жеңілістен кейін округтік харлингтен зейнеткерлікке шықты.

O'Donnell first played at inter county level with the Kilkenny junior team in 1946. Unable to dislodge Pat "the Diamond" Hayden from the full back position on the team, he won a set of Leinster and All Ireland medals as a non playing substitute. Success in this grade earned O'Donnell a call up to the Kilkenny senior team. Once again, Hayden stood in the way of O'Donnell being picked on the starting fifteen. In spite if this he was an unused substitute when Kilkenny captured the Leinster crown. O'Donnell was a substitute again when Kilkenny later defeated Cork by 0–14 to 2–7 in, what has been described as, the greatest All Ireland final of all time. In spite of being a named substitute, he received no All Ireland medal. Kilkenny had a panel of twenty two for the game but only received twenty one All Ireland medals. O'Donnell was deemed the last man, a decision which rankled with him for the rest of his life. He later said: "Kilkenny, my native county, still 'owes' me an All Ireland senior hurling championship medal – the one I never got when I was a member of the panel of Kilkenny's championship of 1947. I was never bitter about it, but I always felt very disappointed about it. It was my first All Ireland senior one." O'Donnell soldiered with the Kilkenny team for another few years without any hope of breaking onto the starting fifteen. A move to Wexford saw him declare for their senior hurling team in 1951. He made his debut at full back against Dublin that year, before later lining out in his first provincial decider. A 3–12 to 4–3 defeat of Laois gave O'Donnell his first Leinster medal. A subsequent defeat of Galway saw Wexford qualify for the All Ireland final on 2 September 1951, their first appearance in the decider since 1918. Tipperary provided the opposition as they aimed to secure a hat trick of championship titles for the first time in over half a century. Nicky Rackard, Wexford's goal scoring machine, was nullified by Tipp goalkeeper Tony Reddin, while Séamus Bannon, Tim Ryan and Paddy Kenny scored key goals which powered Tipp to a 7–7 to 3–9 victory. Wexford faced back to back provincial decider defeats over the next two years, however, in 1954 the team regrouped. A huge 8–5 to 1–4 defeat of Dublin gave O'Donnell a second Leinster medal. Cork provided the opposition in the subsequent All Ireland final on 5 September 1954 and, once again, it was an historic occasion as Cork's Christy Ring was provided with an opportunity of capturing a record breaking eighth All Ireland medal. A record attendance of 84,856 packed into Croke Park, and Wexford had the reigning champions and three in a row hopefuls rattled. O'Donnell's side had a 1–3 to 0–5 lead at the interval, however, he was forced to leave the field with an injured collarbone after a clash with Ring. Wexford still had a four point lead at the three quarter stage, however, Johnny Clifford scored a vital goal to secure a 1–9 to 1–6 victory for Cork. In 1955 O'Donnell was honoured with the captaincy, as Wexford continued their provincial dominance. He collected a third Leinster medal that year following a 5–6 to 3–9 defeat of Kilkenny in a replay of the Leinster final. Galway, who got a bye into the All Ireland final without picking up a hurley, provided the opposition on 4 September 1955. A Tim Flood goal nine minutes from the end clinched a 3–13 to 2–8 victory for Wexford and a first All Ireland medal for O'Donnell, while he also had the honour of lifting the Liam MacCarthy Cup. It was Wexford's first All Ireland triumph in forty five years. Wexford continued their dominance in 1956. A 5–9 to 2–14 defeat of Tipperary gave O'Donnell a first National Hurling League medal. The subsequent championship campaign saw Wexford reach the provincial final once again. A narrow 4–8 to 3–10 defeat of Kilkenny gave O'Donnell his fourth Leinster medal. Galway fell heavily in the All Ireland semi final, allowing Wexford to advance to an All Ireland final meeting with Cork on 23 September 1956. The game has gone down in history as one of the all time classics as Christy Ring was bidding for a record ninth All Ireland medal. The game turned on one important incident as the Wexford goalkeeper, Art Foley, made a miraculous save from a Ring shot and cleared the sliotar up the field to set up another attack. Nicky Rackard scored a crucial goal with two minutes to go giving Wexford a 2–14 to 2–8 victory. In spite of Cork's loss Wexford's O'Donnell]] and Rackard, in an unparalleled display of sportsmanship in any game, raised Christy Ring onto their shoulders and carried him off the field. Wexford had won the game and O'Donnell had collected his second All Ireland medal but there was no doubt in their minds that the real hero was Ring. Two year later in 1958 O'Donnell added a second National League medal to his collection following a 5–7 to 4–8 defeat of Limerick. In 1960 O'Donnell was captain once again, and Wexford were back in the provincial decider. A narrow 3–10 to 2–11 defeat of Kilkenny gave O'Donnel his fifth Leinster medal. The All Ireland decider on 4 September 1960 saw Tipperary provide the opposition. A pitch invasion at the end resulted in much confusion, however, goals by Mick Hassett and Oliver McGrath gave Wexford a merited 2–15 to 0–11 victory. It was O'Donnell's third All Ireland medal and his second time lifting the Liam MacCarthy Cup. After surrendering their titles the following year, Wexford were back in 1962. Another narrow 3–9 to 2–10 defeat of Kilkenny gave O'Donnell a sixth Leinster medal. The All Ireland final on 2 September 1962 was a repeat of 1960 with Tipperary, the reigning champions, lining out in opposition. Wexford, however, were not the force of old and the side got off to possibly the worst start ever by a team in a championship decider. After just ninety seconds the Leinster champions were down by two goals, courtesy of Tom Moloughney and Seán McLoughlin. The game, however, turned out to be much closer than people expected. Tipp eventually secured the win on a score line of 3–10 to 2–11. O'Donnell retired from inter county hurling following this defeat.

Облысаралық

1956 жылы бұрын командада оған орын жоқ екені айтылғаннан кейін, О'Доннелл Лейнстер провинцияаралық командасының қақпашы позіциясын иеленді. Сол жылы ол өзінің провинциясын жеңіске жеткізді, ал командада оның тоғыз Уэксфордтық әріптесі болды. Ол 1961 жылға дейін Лейнстер құрамында ойнады, алайда сол кезде теміржол кубогында Мунстер басымдық танытты.

Тану

О'Доннелл ойыннан қанағаттанғаннан кейін жиырма жылдан астам соң, 1984 жылы ГАА-ның 100 жылдығында Хёрлинг ғасырының командасында толық қорғаушы ретінде таңдалды, бұл оның ең жоғары наградасы болды. 2000 жылы Мыңжылдық Хёрлинг командасында да сол позицияда аталғаннан кейін, барлық уақыттағы ең үздік толық қорғаушы екендігіне деген беделі одан әрі нығайтылды.