Гуам аралындағы алғашқы католик миссионері Диего Луис де Сан Виторес
Diego Luis de San Vitores
Диего Луис де Сан-Виторес: Гуамдағы алғашқы католик шіркеуін құрған испан миссионері. Мариан аралдарындағы христиан дінін таратушы, соғыстардағы рөлі үшін даулы тұлға.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Диего Луис де Сан-Виторес, СД (12 қараша 1627 - 2 сәуір 1672) – Гуам аралындағы алғашқы католик шіркеуін құрған испан иезуит миссионері. Ол Мариана аралдарында христиандық қатысуын орнатуға жауапты. Испан-шаморро соғыстарындағы рөліне байланысты кейбір топтарда оның тұлғасы даулы.
Diego Luis de San Vitores, SJ (November 12, 1627 – April 2, 1672) was a Spanish Jesuit missionary who founded the first Catholic church on the island of Guam. He is responsible for establishing the Christian presence in the Mariana Islands. He is a controversial figure in some circles due to his role in the Spanish–Chamorro Wars.
Ерте өмір
Ол ақсүйек отбасының ұлы болып, Диего Джеронимо де Сан-Виторес и Алонсо де Малуэндо болып су шомылдырылды. Ол 1627 жылдың 12 қарашасында Испанияның Бургос қаласында Дон Джеронимо де Сан-Виторес пен Дона Мария Алонсо Малуэнда отбасында дүниеге келді. Оның ата-анасы оны әскери мансапты таңдауға көндіруге тырысты, бірақ Сан-Виторес діни қызығушылықтарын дамытуды жөн көрді. 1640 жылы ол иезуиттер қауымына кірді және 1651 жылы дін қызметкеріне бекітілді. Сан-Виторес Филиппинге миссияға жіберуге рұқсат алды. 1662 жылы Филиппинге жол жүріп, Сан-Виторес Гуамда тоқтады және қайта оралуға уәде берді. Үш жыл өткен соң, патша сарайындағы байланыстары арқылы ол Испания королі Филипп IV және Австрия королевасы Марианнаны Гуамда миссия құруға көндірді.
A son of a nobleman, he was baptized Diego Jerónimo de San Vitores y Alonso de Maluendo. He was born on November 12, 1627, in the city of Burgos, Spain to Don Jerónimo de San Vitores and Doña María Alonso Maluenda. His parents attempted to persuade him to pursue a military career, but San Vitores instead chose to pursue his religious interests. In 1640, he entered the Jesuit novitiate and was ordained a priest in 1651. San Vitores was granted his request for a mission in the Philippines. In 1662, San Vitores stopped in Guam on the way to the Philippines and vowed to return. Three years later, through his close ties to the royal court, he persuaded King Philip IV of Spain and Queen Mariana of Austria to order a mission in Guam be established.
Гуамға жіберілген
1668 жылы Сан-Виторес Акапулькодан Гуамға аттанды. Сан-Виторес Чаморро архипелагін Испанияның регенттік королевасы, Австриялық Мария Анна және Қасиетті Марияның құрметіне «Ислас Марианас» (Мариана аралдары) деп атады. Миссионер Гуамға Хагатна ауылына келді және оны басшы Кепуха қарсы алды. Кепуханың отбасы Гуамдағы алғашқы католик миссиясын құру үшін жер сыйлады. 1669 жылдың 2 ақпанында Сан-Виторес Хагатняда алғашқы католик шіркеуін салып, оны «Марияның тәтті атына» – «Dulce Nombre de Maria» деп арнады. Бұрынғы журналист және Guampedia редакторы Таня Чампако Мэндиоланың айтуынша: «Чаморролар бастапқыда Сан-Виторес пен басқа католик миссионерлерін құшақтап алды, ал жүздеген адам тез арада дінге өтті. Қоғамның ақсүйектері бұл олардың әлеуметтік статусын арттырады деп ойлаған болса, ал басқа ауыл басшылары өз ауылдары үшін діни қызметкерлерді қалаған, мүмкін, мәртебе белгісі ретінде. Кейбір арал тұрғындары да шомылдыру рәсімін бірнеше рет қабылдаған. Алайда, католицизмге деген ынтақтылық ұзаққа созылмады, себебі бірнеше фактор тез арада әсер етті, соның ішінде Чаморролардың иерархиялық касталық жүйесінде туындаған қайшылықтар. Шіркеу, шомылдырылғаннан кейін, барлық адамдар Құдай алдында тең екенін үйретті. Миссионердің догматикалық ынтасы да жақсы қабылдамады, өйткені иезуиттер Чаморроларды христиандық ілімге сіңіру үшін ұзақ жылдар бойы қалыптасқан дәстүрлі сенімдер мен тәжірибелерден бас тартты. Бұл Чаморролардың ата-бабаларын құрметтеуге қарсы шығуды да қамтыды. Чаморро мәдениетінің діни салты ретінде, адамдар қайтыс болған отбасы мүшелерінің бас сүйектерін өз үйлерінде құрметті орындағы себеттерге қоятын. Чаморролар бұл олардың қайтыс болғандарына орналасуға мүмкіндік береді деп сенді және күнделікті істерінде ата-бабаларынан кеңес іздеп, олардың көмегіне сенеді. Миссионерлер Чаморроларға олардың ата-бабалары (ата-аналары мен әже-шешелері де бар) христиан дінінде шомылдырылмағандықтан тозақта жанып жатқанын айтты». Ұрланған және құрметтелген ата-бабалардың бас сүйектерін жою миссионерлердің туған жердің халқына қарсы жасаған ауыр және сезімсіз қылмыс ретінде жиі айтылады. 1669 жылы басшы Кепуха қайтыс болғаннан кейін испан миссионерлері мен Чаморро қарым-қатынастары нашарлап, 1671 жылы Чаморро-испан соғысы басталды, оны Чаморро тарапынан Мага'лахи (басшы) Хурао басқарды. Испан миссиясына бірнеше шабуылдан кейін бейбітшілік туралы келіссөздер жүргізілді. Сан-Виторес өзінің үлгісі ретінде Үндістанда миссионерлік жұмыста сарбаздарды пайдаланбаған Франциск Ксавьерді көрсеткенімен, Гуамда қызмет ететін діни қызметкерлерді қорғау үшін әскери күш қажет деп ойлады. 1672 жылы Сан-Виторес төрт ауылда, соның ішінде Меризода шіркеулер салуға бұйрық берді. Сол жылы Чаморро қарсылығы күшейді және Сан-Виторес, өз сакристаны Педро Калунсодпен бірге Матапанг пен Хураодан қаза тапты.
In 1668, San Vitores set sail from Acapulco to Guam. San Vitores called the Chamorro archipelago "Islas Marianas" (Mariana Islands) in honor of the Queen Regent of Spain, Maria Ana of Austria, and the Blessed Virgin Mary. The missionary landed on Guam in the village of Hagåtña and was greeted by Chief Kepuha. Kepuha's family donated land to establish the first Catholic mission on Guam. On February 2, 1669, San Vitores established the first Catholic Church in Hagåtña and dedicated it to "the sweet name of Mary," "Dulce Nombre de Maria." According to former journalist and Guampedia editor Tanya Champaco Mendiola: "The Chamorros initially welcomed San Vitores and the other Catholic missionaries, and hundreds were readily converted. The nobles of the community may have believed this would elevate their social status while other village chiefs desired priests for their own village, probably as symbols of status. Some islanders apparently also received the sacrament of baptism more than once for the gifts of beads and clothing they were given. This enthusiasm for Catholicism did not last long, however, as several factors quickly came into play, including the conflicts it created in the hierarchal caste system of the Chamorros. The church preached that once baptized, people were equal in the eyes of God. The missionary’s dogmatic zeal was also not well received as the Jesuits shunned long standing traditional beliefs and practices in trying to assimilate the Chamorros in Christian doctrine. This included the rejection of the Chamorros long standing veneration of ancestors. As part of the religious practices of Chamorro culture, people had the skulls of deceased family members placed in baskets in places of honor in their homes. The Chamorros believed that this allowed their deceased to have a place to stay and often sought the guidance of their ancestors and favors from them in their daily endeavors. The missionaries told the Chamorros that their ancestors (including parents and grandparents) were burning in hell because they had not been baptized as Christians." The destruction of venerated ancestral skulls is often cited as a grave and insensitive offense by the missionaries against the indigenous Chamorro people. After Chief Kepuha died in 1669, Spanish missionary and Chamorro relations worsened, and the Chamorro–Spanish War began in 1671, led on the Chamorro side by Maga'låhi (Chief) Hurao. After several attacks on the Spanish mission, peace was negotiated. Though San Vitores claimed to want to emulate Francis Xavier, who did not use soldiers in his missionization efforts in India, as his model priest, he also felt that a military presence would be necessary to protect the priests serving Guam. In 1672, San Vitores ordered churches built in four villages, including Merizo. Later that year, Chamorro resistance increased and San Vitores, along with his sacristan Pedro Calungsod, was killed by Matå'pang and Hurao.
Діннің мойындалуы
Сан-Виторесті әулиелікке көтеру ісі 16 наурыз 1695 жылы ресми түрде ашылды, осымен оған Құдайдың қызметшісі атағы берілді. Гуамды жапондықтар басып алғаннан кейін Католик шіркеуін қайта құруға белсенділік танытқан Оскар Кальво көп жылдар бойы Сан-Виторесті әулиелікке көтеруді ұсынып келді. Кальво Альберто Рисконың 1970 жылғы «Мариана аралдарының апостолы: Құрметті Диего Луис де Сан-Виторес, 1627-1672» атты еңбегінің итальян тілінен ағылшын тіліне аудармасын Гуамдағы хабардарлықты арттыру үшін таратты. Ол Сан-Виторес туралы қосымша мәліметтер табу үшін Испанияға сапар шекті және, ақырында, Франсиско Гарсияның «Иисус қоғамының құрметті әкесі Диего Луис де Сан-Виторес өмірі мен шейіт болуы, Мариана аралдарының бірінші апостолы және осы аралдардағы оқиғалар 1668 жылдан 1681 жылға дейін» атты еңбегін ағылшын тіліне аударды. Папа Иоанн Павел II 1985 жылы Римде Сан-Виторесті әулиелікке көтерді.
The cause for San Vitores's beatification was formally opened on 16 March 1695, granting him the title Servant of God. Oscar Calvo, one of the primary figures in the reestablishment of the Catholic Church after the Japanese occupation of Guam, sought the beatification of San Vitores for many years. Calvo distributed copies of Alberto Risco's 1970 The Apostle of the Marianas: The life, labors, and martyrdom of Ven. Diego Luis de San Vitores, 1627 1672, translated from Italian to English, to raise awareness on Guam. He visited Spain to search for more information on San Vitores and eventually had a copy of The Life and Martyrdom of the Venerable Father Diego Luis de San Vitores of the Society of Jesus, First Apostle of the Mariana Islands and Events of These Islands from the Year Sixteen Hundred and Sixty Eight Through the Year Sixteen Hundred and Eighty One, by Francisco García translated into English. Pope John Paul II beatified San Vitores in Rome in 1985.
Сын
Сан Виторес көптеген адамдармен құрметтеліп жүрсе де, қазіргі шаморро өнері мен әдебиетінде оны сынға алатындар да бар. Мариана аралдарындағы оның мұрасы төңірегіндегі пікір талас әлі де күшті.
While San Vitores remains venerated by many, he is also a figure of criticism in indigenous Chamorro art and literature today. The controversy over his legacy in the Marianas remained strong.
Өнер саласында
Бәріне мәлім шағир Крейг Сантос Перес өзінің "ачиоттан" өлеңі мен басқа да шығармаларында Сан-Виторестің зиянды әсерін сын тұрғысынан қарастырады. Сөз өнерінің шебері Джей База Паскуа "Матапанның ұрпағы" өлеңінде Матапанды ұлы басшы және көшбасшы ретінде беделін қайта жаңғыртуға тырысады.
The well known Chamorro poet Craig Santos Perez critically considers San Vitores's negative impact in his poem "from achiote" and other works. The spoken word poet Jay Baza Pascua seeks to rehabilitate Matå'pang's image as a great chief and leader in his poem "A Descendant of Matå'pang."