Кіріспе

Jan Styka (8 сәуір 1858 жылы Лембергте, 11 сәуір 1925 жылы Римде) - үлкен тарихи, соғыс және христиандық діни панорамаларды жасаған поляк суретшісі. Ол сондай-ақ суретші және ақын болды. Ұлы патриоттық оратор ретінде танылған оның баяндамалары 1915 жылы француз тілінде L'ame de la Pologne (Польшаның жаны) деген атпен басылып шықты.

Өмірбаян

Австрия-Мажарстандағы чех офицерінің ұлы, Стика туған Лембергте (полякша: Львов, қазіргі Львов) мектепте оқыды, содан кейін Венадағы Көркемсурет академиясында оқыды, содан кейін ол 1882 жылы Краковта тұратын болды, онда ол Ян Матейконың басшылығымен тарихи кескіндемені оқыды. Содан кейін ол Львовқа оралып, онда цех ашып, жұмыс істеді. Мұнда олар әйгілі поляк тарихи суретшісі Войцех Косакпен бірге Польшадағы ең танымал туындысын - Рацлавце панорамасын жасады. Кейін ол қысқа уақытқа Италияға барып, кейін Францияға көшіп барады, онда Монмартр мен Монпарнас қалаларында өнердің үлкен қозғалыстары қалыптасып, өмірінің көп бөлігін өткізеді. Стиканың маңызды шығармаларының бірі - 1902 жылы Парижде суреттелген Қамқордағы Ізгі хабарды уағыздап жатқан Қасиетті Петірдің үлкен сахнасы (осында көрінеді). Оның танымал панорамалары: Сиедмиогродтағы Бема (1897), Нерон циркіндегі христиандардың мартидромы (1897), Польша Ұлттық музейінің Вроцлав бөлімшесінде 1894 жылы суреттелген Раклавице шайқасы атты монументалды бірлестік бар.

Жеке өмір

Ұлдары Тадеуш "Таде" Стыка (18891954) және (18901959) суретшілер болды. Стика 1925 жылы қайтыс болып, Римде жерленген. Алайда 1959 жылы Хьюберт Итон Стайканың отбасымен оның сүйегін Америка Құрама Штаттарына алып келуге келісті. 1897 жылы 22 маусымда картинаның тұсаукесері Варшавада үлкен табысқа ие болды. Ол 1904 жылы Сент-Луис көрмесінде Америкаға келгенге дейін Еуропаның көптеген ірі қалаларында көрсетілді. Стайканың американдық серіктестері кедендік салықтарды төлемеген кезде картина тәркіленді және қырық жылға жуық жоғалып кетті деп саналды. 1944 жылы сурет телефон бағанасының айналасына оралып, қатты зақымдалған күйінде табылды, ондаған жылдар бойы Чикагоның азаматтық опера компаниясының жертөлесінде қалды. Америкалық бизнесмен Хьюберт Итон сатып алған суретті Ян Стиканың ұлы суретші қалпына келтірді. Ол Калифорния штатының Глендейл қаласындағы Форст-Лаун мемориалдық саябағындағы айқыштағы шегелену залында орналасқан. 2005-2006 жылдары сурет Forest Lawn-тің жүз жылдық мерейтойы аясында үлкен қалпына келтірілді. Қазіргі уақытта ол, дүйсенбі күндерін қоспағанда, сағат сайын, сағат 13.00-ден бастап сағат 10.00-ден 16.00-ге дейін көрсетіледі. Онда жаңа, заманауи жарық шоу және Киелі кітап зерттеушісі және кинорежиссер Тимоти Кирк жазған баяндама ұсынылады.