Кіріспе

Польша суретшісі (1849–1914)

Йозеф Мариан Чельмонский (7 қараша 1849 – 6 сәуір 1914) – бөлінген Польшаның романтизм дәуірінің соңғы кезеңінің тарихи және әлеуметтік аясындағы реалистік мектептің польша суретшісі. Ол қазір Краковтағы Сукьенница ұлттық өнер галереясында және Варшавадағы Ұлттық музейде (MNW) сақталатын монументальді картиналарымен әйгілі.

Өмір

Чельмонски Ресейдің әскери бақылауындағы Польшаның орталық Конгресс ауданындағы Ловичке жақын Бочки ауылында дүниеге келген. Оның алғашқы сурет салу мұғалімі – әкесі Йозеф Адам (Бочки ауылының шағын жалға алушысы және әкімшісі). Оның анасы Изабелла Лосковская болған. Варшавадағы орта мектепті бітіргеннен кейін Юзеф Варшава сурет салу класында (1867–1871) оқыды және Войцех Герсоннан жеке сабақтар алды. 1871–1874 жылдары Чельмонски Мюнхенде тұрды. Ол Жозеф Брандт пен Максимилиан Геримскийдің айналасына жиналған поляк суретшілерімен бірге жұмыс істеді. Ол жерде ол бірнеше ай бойы Х. Аншуц пен А. Страхубер академиясында оқыды. 1872 және 1874 жылдары Чельмонски Польша территорияларына (Польша, тәуелсіз мемлекет ретінде сол кезде болған жоқ), Татра тауларына және Украинаға сапарлады. Оның алғашқы суреттері Герсонның ықпалымен жасалған. Одан кейін оның туындылары пейзаждар мен ауылдық көріністер болды. 1875 жылы Чельмонски Парижге кетіп, көптеген маңызды көрмелерге қатысып, өнер әлемінде танымал болды. Көптеген тапсырыстардың нәтижесінде оның суреттерінің көркемдік деңгейі төмендеді. 1878–1887 жылдары Чельмонски Польшаға, Венаға және Венецияға сапарлады. 1887 жылы Польшаға оралып, 1889 жылы Кукловка-Заржечна ауылына қоныстанды. Отанымен және табиғатпен байланыс оның туындыларында көрінеді. Сол кезден бастап Чельмонскидің ең жақсы көретін немесе ең сүйікті суреттері – «Қардағы қаз», «Лелектер» немесе «Дауыл алдында» сияқты туындылары. Чельмонски «Польша патриоттық суреті» деп аталатын өнердегі бағытты ұсынды. Ол 1914 жылы Гродзиск-Мазовецкий маңындағы Кукловкада қайтыс болды.