Кіріспе

Қор биржаларының сауда алаңдарындағы байланыс әдісі

Ашық айғайлау – қор биржасында немесе фьючерстік биржада, әдетте сауда алаңында кәсіби мамандар арасындағы байланыс әдісі. Ол сатып алу және сату туралы ақпаратты, негізінен, дауыс көтеріп айғайлау және қол сигналдарын қолдану арқылы жүзеге асырылады. Мұндай сауда-саттық жүзеге асырылатын сауда алаңының бөлігі «қазан» деп аталады. Ашық аукционда ұсыныстар мен сұраныстар ашық нарықта жасалуы керек, бұл барлық қатысушыларға ең жақсы бағамен тапсырыс алу үшін бәсекелесуге мүмкіндік береді. Бағаны тиімді анықтау үшін жаңа ұсыныстар немесе сұраныстар бұрынғыдан жақсы баға болған жағдайда жасалады. Биржалар сондай-ақ осы нарықтық бағалар бойынша белгіленген позицияларды күн сайын қайта бағалайды. Ал, биржадан тыс нарықтарда ұсыныстар мен сұраныстар негізгі қатысушылар арасында жеке келісімдер арқылы келісіледі. 17 ғасырда Амстердамда қор биржасы құрылғаннан бері ашық айғайлау саудагерлер арасындағы негізгі байланыс әдісі болды. Бұл ХХ ғасырдың екінші жартысында, бірінші телефон арқылы сауда жасау, содан кейін 1980-ші жылдары электрондық сауда жүйелері енгізілуімен өзгере бастады. Дегенмен, кейбір биржаларда ашық айғайлауды қолданатын сауда алаңдары сақталды. Электрондық сауданы қолдаушылар оның жылдам, арзан, пайдаланушылар үшін тиімдірек және нарық жасаушылар мен брокерлердің манипуляциясына бейім еместігін айтады. Алайда, көптеген саудагерлер физикалық байланыстың сатушының немесе сатып алушының ниеттерін болжауға және оған сәйкес өз позицияларын түзетуге мүмкіндік беретініне сенімді болғандықтан ашық айғайлау жүйесін қолдауды жалғастыруда. 2010 жылға қарай, аталған технологиялық жетістіктердің арқасында көптеген акциялар мен фьючерстік келісімшарттар ашық айғайлау арқылы саудаланбайтын болды. 2017 жылғы мәліметтер бойынша, АҚШ-та ашық айғайлау өте шектеулі болды, мысалы, CME Group компаниясына тиесілі Чикаго тауар биржасында оның қысқартылған түрі қолданылды.

Тарих

1980 жылдан бері ашық сайман жүйелері (CATS және Globex сияқты) электрондық сауда жүйелерімен бірте-бірте алмастырылды. Сауда алаңы – бұл саудагерлердің немесе брокерлердің белгілі бір орында, яғни сауда алаңында немесе рингте жиналып, ашық сайман арқылы бір-бірімен байланыс жасай отырып, қаржы құралдарын сатып алу және сатуы. Мұндай орындар әдетте қор биржалары немесе фьючерстік биржалар болып табылады, ал мәмілелерді осындай биржа мүшелері арнайы тіл немесе қол сигналдарын пайдалана отырып жүзеге асырады. 1980 және 1990 жылдары телефондық және электрондық сауда әлемдегі көптеген биржаларда физикалық сауданы ығыстырды. 2007 жылдың қазіргі күніне дейін, небары бірнеше биржада ғана сауда алаңы сақталған. Мысалы, Нью-Йорк қор биржасы (NYSE) өз саудаларының шағын бөлігін әлі де сауда алаңында жүзеге асырады. Бұл дегеніміз, саудагерлер нарық еденіндегі тіреуге маманның (NYSE мүше фирмаларының бірінде жұмыс істейтін және акцияларды басқаратын адам) айналасында топтасады. Аукциондағыдай, сатуға ниет білдірушілер мен сатып алуға ниет білдірушілердің дауыстары естіледі. Маман бұл процесті жеңілдетеді және саудаларды біріктіреді. 2007 жылдың 24 қаңтарында NYSE толығымен аукциондық нарықтан гибридтік нарыққа өтті, ол аукциондық әдіс пен электрондық сауданы, дереу электрондық түрде мәмілені жасау мүмкіндігімен біріктіреді. Көтеріңкі бағадағы акциялардың шағын тобы бұл сауда жүйесіне кірмейді және әлі де сауда алаңында аукцион арқылы сатылады. Сауда-саттықтың 82 пайызынан астамы электрондық түрде жүзеге асырылса да, қор биржасындағы сауда алаңының маңызы әлі де бар. Электрондық сауда жылдамдығымен және анонимділігімен көзге түссе де, акция бағасын жақсарту мүмкіндігі сауда алаңында жоғары. Инвесторлар өздеріне қажетті әдісті таңдау құқығын сақтайды. Лондон металл биржасы – Еуропадағы соңғы ашық сайманды биржа. Ол бағаны анықтау үшін қысқа мерзімді бетпе-бет «ринг саудасын» пайдаланады, ал одан кейін сауда-саттық электрондық түрде жүзеге асырылады.

Қол белгілері

Елдегі қол сигналдары ашық айғаймен сауда жасау ортасында сатып алу және сату туралы ақпаратты жеткізу үшін қолданылады. Бұл жүйе Чикаго тауарлық биржасы сияқты фьючерстік биржаларда қолданылады. Саудагерлер әдетте сату немесе сатып алу үшін сигналдарды бөлме ішінде жылдам көрсетіп жатады. Алқандары сыртқа қарай қарап, қолдары денеден алыс болған сигналдар – ишара жасаушының сатуға ниеттенгенін көрсетеді. Саудагерлер алқандарын ішке қарай бұрып, қолдарын жоғары көтергенде, сатып алуға ниеттенгенін білдіреді. Бірден бесе дейінгі сандар бір қолмен көрсетіледі, ал алтыдан онға дейінгі сандар сол сияқты, бірақ 90 градус бұрышпен бүйірге қарай ұсталады (көрнекі саусақ бүйірге қарай созылса – алты, екі саусақ – жеті, және т.с.с.). Маңдайдан көрсетілетін сандар ондық блоктарды білдіреді, сондай-ақ жүздіктер мен мыңдық блоктар да көрсетілуі мүмкін. Бұл сигналдар айларды, нақты сауда немесе опция комбинацияларын, немесе қосымша нарықтық ақпаратты көрсету үшін де пайдаланылуы мүмкін. Бұл ережелер биржалар арасында, тіпті бір биржаның ішіндегі сауда залдарында да өзгеше болуы мүмкін, бірақ ишараттардың мақсаты өзгермейді.