Кіріспе

Органометалл химиясында "шектеулі геометриялық кешен" (CGC) – полиэтилен және полипропилен сияқты полиолефиндерді өндіруге қолданылатын катализатордың бір түрі. Бұл катализатор металлоцендік катализаторлардан маңызды алғашқы қадам болды және жаңа пластиктерді жасауда көптеген жаңалықтарға жол ашты.

Құрылымы

CGC кешендері пи-байланысы бар (мысалы, циклопентадиенил) фрагментті сол металл орталығындағы басқа лигандтардың бірімен байланыстыру арқылы құрылады, осылайша пи-жүйенің центройы мен қосымша лиганд арасындағы бұрыш, салыстырмалы көпірсіз кешендерге қарағанда кішірек болады. Нақтырақ айтқанда, CGC термині бастапқыда анса-көпірлі циклопентадиенил амидо кешендерін сипаттау үшін қолданылған, бірақ қазіргі анықтамасы осы қосылыстар класынан әлдеқайда кең. CGC термині көбінесе анса-көпірлі циклопентадиенил амидо лигант жүйесімен изолобалды және/немесе изоэлектронды болуы мүмкін немесе болмайтын, басқа да ұқсас лигант жүйелерімен байланысты қолданылады. Бұған қоса, бұл термин созылған анса-көпірлері бар және кернеу тудырмайтын ұқсас кешендерді сипаттау үшін де жиі қолданылады. Ansa-көпірлі циклопентадиенил амидо кешендері 3, 4, 5, 6 топтарының және кейбір 8-ші топ металдары үшін белгілі, ал 4-ші топтағы изомерлері ең көп зерттелген.

Қолданбалар

4-топ металлоцендері сияқты, 4-топтың CGC-лері этилен және альфа-олефиндерді полимерлеу үшін кокатализаторлармен, мысалы, метиллюминоксанмен (MAO), трис(пентафторфенил)борандармен және тритил бораттармен реакция арқылы белсендірілуі мүмкін. Дегенмен, CGC-ге негізделген катализдік жүйелерде салыстырмалы металлоценге негізделген жүйелерге қарағанда альфа-олефин комономерлерінің үлкен мөлшерде қосылуы байқалады. Кополимерлеу реакцияларында CGC-нің басымдығы мыналарға байланысты: (i) реактивті орталықтың жоғары қолжетімділігі, (ii) полимер тізбегінің тізбектік реакцияларға төмен бейімділігі. CGC-ден алынған полимерлер қазіргі уақытта The Dow Chemical Company компаниясының INSITE технологиясының бір бөлігі ретінде сатылымға түсірілуде. CGC-ні полимерлендіру реакцияларында қолданудан басқа, CGC-мен катализделетін көптеген басқа да түрленулер (3-ші және 4-ші топ металдарынан) академиялық зертханаларда хабарланды. Оларға CGC-ні иминдерді гидрогенизациялау, алкендерді гидроборациялау, алкендерді карбоалюминациялау, алкендерді гидрозиллациялау, альфа және омега-аминоалкендерді гидроаминациялау/циклизациялау және терминалды алкиндерді димеризациялау үшін катализатор ретінде қолдану кіреді.

Тарих

Бірінші CGC Шапиро мен Беркау скандий кешені үшін есепке алынды. Келесі жылы The Dow Chemical Company және Exxon компанияларына алкен полимерлеу саласында патенттер берілді. Қазір олар миллиард фунт көлемінде өндірілуде.