Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Малави ауданы Нтчеу – Малавидің Орталық аймағындағы аудан. Ол Мозамбик мемлекетімен шекаралас. Аудан орталығы – Нтчеу, жергілікті тілде BOMA деп аталады, бірақ көбінесе Мфате деп аталады. Оны ауыл ақсақалы Йенея басқарады. Ауданның аумағы 3 424 км² және 2018 жылғы Малави халқы мен тұрғын үй санағына сәйкес, 659 608 адам тұрады. Нтчеу ауданы Малавидің ірі қалалары Блантайр және Лилонгве арасында, шамамен ортасында орналасқан.
District of Malawi
Ntcheu is a district in the Central Region of Malawi. It borders with the country of Mozambique. The district headquarters is Ntcheu, known as BOMA in the local language, but is most commonly called Mphate. It is run by Yeneya, the village headman. The district covers an area of 3,424 km.² and has a population of 659,608 people according to the 2018 Malawi Population and Housing Census. The Ntcheu district lies around halfway between Malawi's majors cities of Blantyre and Lilongwe the capital city.
Қалалар мен қалалар
Нтчеу – Нтчеу ауданының ең ірі қаласы. Нсипе Блантайрге қарайтын бағытта 20 км қашықтықта жатыр. Қасынже – Салима ауданына жақын көл жағалауындағы жолда орналасқан. Лизулу – бұл ауданда үстемдік құратын нгони халқының бас кеңсесі. Мфепозинай Касиньеге баратын жолда 15 км қашықтықта жатыр. Мулангэ Мозамбик шекарасының жиегінде орналасқан. Чигоди бас кеңседен солтүстік-шығысқа қарай 61 километр жерде жатыр.
Ntcheu is the largest town or city in Ntcheu District. Nsipe lies 20 km on the route to Blantyre. Kasinje lies on the lake shore road near Salima district. Lizulu is the headquarters of the Ngoni people, who are dominant in the district. Mphepozinai lies 15 km on the road to Kasinje. Mulangeni lies on the edge of the Mozambique border. Chigodi lies 61 kilometers north east of the headquarters.
Мәдениет
Нтчеу округінің көптеген тұрғындары нгони халқынан шыққан, демек олар Эсватинидің свази халқының және Оңтүстік Африканың зулу тайпаларының ұрпақтары. Сонымен қатар, географиялық орналасуының арқасында, олар Малавидің солтүстік бөлігіндегі Мзимба округіндегі нгони халқымен байланыста. Бас басшы – Инкоси Ямакоси Гомани (Масеко (Гомани) Нгони әулетінің билеушілерінің тізілімін қараңыз). Дәстүрлі биліктері: Нжоломоле, Калумбу, Кватайн, Ганья, Маквангвала, Чаххумбира, Мпандо, Чампити, Фамбала және Масаса.
Most of the occupants of the Ntcheu District are of the Ngoni people, and are therefore descendants of Eswatini's Swazi people and the Zulu of South Africa. Also, because of their location, they are connected to the Ngoni People of the Mzimba District located in the northern part of Malawi. The paramount Chief is Inkosi Yamakosi Gomani (see List of rulers of the Ngoni Dynasty of Maseko (Gomani)). The traditional Authorities are Njolomole, Kalumbu, Kwataine, Ganya, Makwangwala, Chakhumbira, Mpando, Champiti, Phambala, and Masasa.
Ресурстар
Аудан Нжоломоле, Лизулу және Цангангодағы капуста, томат және картоп сияқты көкөніс өндірісімен кеңінен танымал. М1 тас жолынан басқа, Нтчеу ауданы Касинже жолы (М5) арқылы Голомоти, Чипока, Нхотакота және Нхотабай аудандарына қарай көл жағалауындағы басқа аудандармен де жақсы байланысқа ие.
The district is well known for its vegetable production like cabbages, tomatoes and potatoes at Njolomole, Lizulu, and Tsangano. Apart from this main road of M1, Ntcheu district is also well connected with other districts on the Lake shore using Kasinje road (M5) to the Lake shore road going through Golomoti, Chipoka, Nkhotakota, and Nkhata bay districts.
Саясат
1994 жылы Малавиде көппартиялық саясаттың басталуымен, Нтчеу округі Малавидегі үш ірі партияның дауырына қатысты маңызды округ деп есептелуі мүмкін. Бұл партиялар: Демократиялық Альянс (AFORD), Біріккен Демократиялық Фронт (UDF) және Малави Конгресс партиясы (MCP).
With the dawn of multiparty politics in 1994 in Malawi, Ntcheu District may be regarded as a swing district as regards to the three major parties in Malawi, these are: the Alliance for Democracy (AFORD), the United Democratic Front (UDF) and the Malawi Congress Party (MCP).
Білім
19 ғасырда ауданға діни миссионерлер келгеннен кейін, Гова миссионерлік мектебі, Мланда миссионерлік мектебі, Мулума миссионерлік мектебі және Домбол миссионерлік мектебі сияқты көптеген христиан діни мектептері ашылды. Осы мектептердің дамуы ауданның білім беруге қолжетімділігін арттырды. Аймақтағы жеке мектептердің қатарында "Жаңа дәуір" қыздар орта мектебі бар.
With the arrival of the religious missionaries in the district in the 19th Century, many Christian religious schools were created, such as, Gowa Mission School, Mlanda Mission School, Muluma Mission School, and the Dombole Mission school. With the development of these schools, this gave the advantage of increased education to the district. Private schools in the area include the New Era Girls Secondary School.