Кіріспе

Шеффилдтің спортпен байланысының тарихы ұзақ. Криккет алғашқы ұйымдастырылған спорт түрі болғанымен, оның орнын біртіндеп футбол басып алды. Екі негізгі жергілікті футбол командасы да крикет командаларынан туындаған. Шеффилд футболда көптеген алғашқы жаңалықтарды жасады, ең танымалсы – Шеффилд ФК әлемдегі алғашқы және ең көне футбол клубы болып табылады. Бүгінде Англияның барлық маңызды командалық спорт түрлерінде қаланың өкілдігі бар. 1995 жылы Шеффилд Ұлыбританияның алғашқы Ұлттық спорт қаласы атанды және қазір Англия спорт институтының (EIS) орналасқан жері. Бүгінде қалада екі лигалық клуб – «Шеффилд Уэнсдей» және «Шеффилд Юнайтед», жоғары лигадағы шайбалы хоккей («Шеффилд Стиллерс») және баскетбол («Шеффилд Шаркс»), сондай-ақ Премьер-лигадағы спидвей командасы («Шеффилд Тайгерс») бар. «Шеффилд Иглз» – регби лигасының басты клубы және Суперлигадан бір деңгей төменде ойнайды. Шеффилдтен шыққан алты бокс әлем чемпионы бар, олардың ішінде Клинтон Вудс және Джонни Нельсон сияқтылары бар. Дэвид Шервуд – қаладан шыққан Ұлыбританияның үздік он теннисшісінің бірі, ал Англияның бұрынғы крикет капитаны Майкл Воган Шеффилдте өсіп, қазір де осында тұрады. Сонымен қатар, танымал альпинист Джо Симпсон да осы қаланың тумасы. Ең ірі стадион – «Хиллсборо», «Шеффилд Уэнсдейдің» үй стадионы, сыйымдылығы шамамен 39 850 адам. Бұрынғы «Дон Валли» стадионы бұрын Ұлыбританиядағы ең үлкен жеңіл атлетика стадионы болған, бірақ қазірде бұзылыпты. «Брамлл Лейн» – әлемдегі ең көне футбол алаңы, сыйымдылығы шамамен 33 000 адам, ал «Сэндигейт Роуд» – «Халлам ФК» клубының үй стадионы, ол ең көне футбол алаңы болып саналады. Әлемдік снукер чемпионаты 1977 жылдан бері «Крусибл» театрында өткізіліп келеді.

Спорттың алғашқы кезеңдері

Шеффилд қатысқан крикет туралы ең алғашқы мәлімет 1771 жылы Шеффилд пен Ноттингем арасында өткен матч болып табылады. Шеффилдте футболдың алғаш рет жазылған ойыны 1793 жылы Шеффилд пен Нортон (сол кезде Дербиширдегі ауыл, бірақ қазір Шеффилд маңындағы қалашық) арасында өтті. Ойын бастапқыда алты адамнан құралған командалармен басталды, бірақ екі тарап та қосымша ойыншы шақырғаннан кейін қатары көбейді. Ол 3 күнге созылды, содан кейін дау-жанжалға ұласты. Халлам крикет клубы 1804 жылы құрылып, Сандигейттегі жерді өз алаңы ретінде пайдалана бастады. Бұл алаң бүгінгі күнге дейін қолданылуда және әлемдегі ең көне алаң деп есептеледі. Шеффилд Уэнсдей крикет клубы 1820 жылы құрылған. Йоркшир мен Ланкашир арасындағы алғашқы крикет матчы 1949 жылы Хайд-паркте өтті.

Футболдың пайда болуы

1850 жылдары қалада бірнеше крикет клубы болды, матчтар көбінесе жаз айларында өткізілді. Натаниел Кресвик пен Уильям Прест ойыншыларды қыс айларында да бірге ұстап тұру үшін команда құруды жоспарлады және «Шеффилд Ф.К.» клубын құрды. 1857 жылы олар футболға арналған алғашқы ережелер жинағын – «Шеффилд Ережелерін» жазды. 1860 жылға қарай қалада 15 футбол клубы болды. «Шеффилд Юнайтед» крикет клубы 1854 жылы бірнеше жергілікті командалардың бірігуі нәтижесінде құрылды. Бұл «Юнайтед» деп аталған алғашқы клуб болды. «Брамл-Лейн» стадионы бір жылдан кейін салынды. Йоркшир графтығының крикет клубы да 1863 жылы осы қалада құрылды. Командалар Англия Футбол Ассоциациясы (жергілікті жерде «Лондон ФА» деп танылатын) құрылғаннан кейін де «Шеффилд Ережелері» бойынша ойнауын жалғастырды. Олар 1867 жылы өздерінің ассоциациясын құрып, сол жылы алғашқы ресми футбол турнирі – «Youdan Cup» турнирінде өнер көрсетті. Тағы бір маңызды оқиға – «Шеффилд Уэнсдей» футбол клубының құрылуы. «Шеффилд ФА» мен Лондон (Англия Футбол Ассоциациясы) арасындағы алғашқы матч «Брамл-Лейн» стадионында өтті. «Шеффилд» командасы матчты 3:1 есебімен жеңіп алды. 1870 жылдары осындай матчтар көп өткізілді, онда үй командасы қандай ережелер бойынша ойнау керектігін анықтады. Бұл, әрі қарай, 1878 жылы екі ереже жинағының бірігуіне әкелді.

Соғыстан кейінгі жылдар

Екі клуб Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін құлдырап кетті. «Шаршембі» 1974 жылы үшінші дивизионға түсті, ал «Юнайтед» 1981 жылы төртінші дивизионға дейін төмендеді. Криккет матчтары ұлттық деңгейде 1973 жылы Брамлл-Лейнде соңғы округтік матч өткізілген кезде қалада тоқтады. 1989 жылы «Шеффилд Уэнсдей» клубының үй алаңы «Хиллсборо» стадионындағы ФА кубогы жартылай финалында 96 «Ливерпуль» жанкүйері қаза тауып, қайғылы оқиға болды. Бұл ел бойынша футбол стадиондарындағы қауіпсіздікті күшейтуге себеп болды, нәтижесінде террасалық трибуналар отыруға арналған орындарға ауыстырылды. 1990 жылдардың басында екі клубтың да жағдайы жақсарды, «Шаршембі» 1991 жылы Лига кубогын жеңіп алды. Екі команда 1993 жылы ФА кубогы жартылай финалында кездесті. «Шаршембі» матчты 2:1 есебімен жеңіп алды, бірақ финалда да, Лига кубогының финалда да «Арсеналға» есе жіберіп, сол маусымда «Уэнсдей» төрт рет «Уэмблиге» барды. Дегенмен, онжылдық өте келе екі команда да қарқынын жоғалта бастады және екеуі де жоғары лигадан түсіп қалды: «Юнайтед» 1994 жылы, ал «Шаршембі» 2000 жылы. «Блейдс» 10 жылдан астам уақыт екінші лигада болды, содан кейін 2006-07 маусымда Премьер-лигаға қысқа ғана уақытқа қайта оралды, бірақ 38 ұпай ғана жинап, сәтсіз өнер көрсеткеннен кейін дереу төмендеді. «Шаршембінің» 21-ғасырдың басындағы көрсеткіштері клуб тарихындағы ең нашар нәтижелердің бірі болды: 2000 жылы Премьер-лигадан түскеннен кейін 2003 жылы үшінші лигаға дейін төмендеді. «Уэнсдей» 2005 жылы Лиганың плей-оффтары арқылы Чемпиондыққа қайта оралды, бірақ Чемпиондықта бес маусым өткізгеннен кейін 2010-11 маусымда үшінші лигаға қайта түсті. «Юнайтед» да 2011-12 маусымда Бірінші лигаға түсіп қалды, сол маусымда екі клуб та дивизионнан шығу үшін күресті, нәтижесінде «Шаршембі» екінші орын алып, Чемпиондыққа қайта оралды. «Юнайтед» көптеген плей-оффтарға қатысты, содан кейін 2017 жылы менеджер және жанкүйер Крис Уайлдердің басшылығымен Чемпиондыққа көтерілді, Бірінші лиганы 100 ұпаймен жеңіп алды. «Юнайтед» 2019 жылы Уайлдердің басшылығымен тағы бір рет жоғарылады, Чемпиондықта екінші орын алды. «Блейдс» 2019/20 маусымда Премьер-лигада 9-шы орынды иеленді. «Шеффилд Уэнсдей» екінші лигада өнер көрсетуді жалғастыруда. 2008-2012 жылдар аралығында Шеффилдте үшінші Футбол лигасы клубы болды, ол кезде «Ротерхэм Юнайтед» үй матчтарын «Дон Вэлли» стадионында өткізді, себебі «Миллмур» стадионының иесімен дау болған. «Ротерхэм» 2012 жылы «Нью-Йорк» стадионы салынып біткеннен кейін өз қаласына оралды.

Баскетбол

Шеффилд Шаркс – ағылшын спорт институтында ойнайтын кәсіби баскетбол командасы. Олар 1994 жылы құрылған және алғашқы маусымда Британдық баскетбол лигасының жеңімпазы атанған. Барлығында 3 рет жеңіске жеткен. Шеффилд Стрелы, Шеффилд Сэйбрес және Шеффилд Сэйнтс Англия баскетбол лигасының құрамында ойнайды. Стрелы мен Сэйбрес үйіндегі ойындарын ағылшын спорт институтында, ал Сэйнтс – All Saints мектебінде өткізеді. Шеффилд Хаттерс – әйелдер баскетбол командасы, олар да All Saints мектебінде ойнайды. Олар 1991 жылдан 2002 жылға дейін Ұлттық лигада жыл сайын жеңіс туын көтеріп келді. Дегенмен, соңғы жылдары басқа командалар да оларға жете бастады. Шеффилд университеті мен Шеффилд Халлам университетінің де баскетбол командалары бар, және SHU жылдар бойы BUCS (Британ университеттері мен колледж спорттары) баскетбол лигасы бойынша көптеген жақсы командаларды тәрбиеледі, бірнеше рет ұлттық финалға жетті. SHU-дың көптеген ойыншылары елдегі басқа да жоғары деңгейдегі баскетбол лигаларында өнер көрсетуде.

Бокс

Шеффилд бокс спортында үлкен жетістіктерге қол жеткізді, бұл негізінен Брендан Ингл басқаратын Винкобанк жаттығу залының арқасы. 1990 жылдары Насим Хамед, Херол Грэм, Джонни Нельсон және Пол Джонс сияқты бірнеше әлем чемпиондары тәрбиеленді. Шеффилд 2000 жылдары да Клинтон Вудс, Джуниор Виттер және Келл Брук сияқты әлем чемпиондарын шығаруын жалғастырды.

Крикет

Шеффилдте әлі де бірнеше жергілікті крикет командалары бар, олардың ішінде «Шеффилд Юнайтед» крикет клубы, «Ширегрин» крикет клубы, «Халлам» крикет клубы және «Шеффилд Колледж» крикет клубы бар. Көпшілігі Оңтүстік Йоркшир крикет лигасынде ойнайды.

Футбол

Қалада екі дерби өтеді. «Шеффилд Юнайтед» және «Шаршембі» командалары лигада немесе, егер бір дивизионда болмаса, маусым алдындағы жолдас матчта «Steel City Derby» үшін күреседі. «Steel City Derby» жеңген соңғы команда 2017/18 маусымында «Шеффилд Юнайтед» болды, олар «Хиллсборо» стадионында «Owls» командасын 2–4 есебімен жеңіп, 4 гол соқты. «Hallam F. C.» және «Sheffield F. C.» әлі де әлемдегі ең көне дербиде ойнап келеді. Қазіргі таңда олар екеуі де Солтүстік округтердің Шығыс лигасының Жоғары дивизионында өнер көрсетуде.

Қазіргі клубтар

Халлам ФК
Хандсворт ФК
Шеффилд ФК
Шеффилд Юнайтед ФК
Шеффилд Уэнсдей ФК
Стоксбридж Парк Стилс ФК

Мұз үстіндегі хоккей

Шеффилд Стиллерс – мұзды хоккей командасы. Олар өз алаңындағы ойындарын Шеффилд Аренада өткізеді. Команда 1991 жылы құрылған және Британдық хоккей лигасының Жоғарғы дивизионына (қазіргі Элиттік мұзды хоккей лигасы) тез көтерілді. Олар құрылғаннан кейінгі екінші және үшінші маусымдарда чемпионатты жеңіп алды. Барлығында, олар лига титулын 9 рет, британдық плей-оффты 10 рет және сын-қатер кубогын 5 рет жеңіп алды, сондай-ақ басқа да көптеген жүлделерді иеленді. Олар Ұлыбританиядағы ең табысты мұзды хоккей командаларының бірі болып саналады. Стиллерлер екі рет (2015–16 және 2016–17 жылдары) Чемпиондар хоккей лигасына қатысты, бұл турнирде Еуропаның ең үздік командалары бақ сынасады. Қалада басқа да бірнеше мұзды хоккей командалары бар (іс жүзінде, Шеффилдте Ұлыбританияның басқа қалаларына қарағанда жоғары деңгейдегі мұзды хоккей командалары көбірек). Шеффилд Стилдогс Ұлттық мұзды хоккей лигасының екінші лигасынде, ал Шеффилд Сенаторлары мен Шеффилд Спартанс үшінші лиганың Ұлттық мұзды хоккей лигасының Солтүстік 1 тобында ойнайды. Шеффилд Шэдоуз Әйелдердің Жоғарғы лигасынде, ал Шеффилд Айс Тиггерс демалыс деңгейіндегі хоккеймен айналысады. Шеффилд мұзды хоккей академиясы да Шеффилдте орналасқан және IceSheffield базасында U9, U11, U13, U15, U18 және U20 жас топтарында EIHA Junior North лигаларында өнер көрсетеді, сонымен қатар әдетте 2-ші Солтүстік дивизионындағы барлық жас топтарында екінші команданы тіркеуге тырысады. Академия үздік таланттарды тұрақты түрде дамытып, тартады және көптеген лига және ұлттық титулдарды жеңіп алды. Олардың тәрбиеленушілерінің бірі Лиам Кирк 2018 жылы Аризона Койотс клубында НХЛ дүркінінде 189-шы нөмірмен таңдалғанда, НХЛ-ге қабылданған алғашқы (және жалғыз) британдық ойыншы болды.

Регби лигасы

Шеффилд регби лигасы бойынша өкілдігін 1984 жылы құрылған «Шеффилд Иглз» клубы жасайды. Клуб «Дон Вэлли» стадионында орналасқан және қазіргі уақытта британдық регбидің екінші лигасы – Чемпионатта өнер көрсетеді. Олар 2012 және 2013 жылдары осы лиганы қатарынан екі рет жеңіп алған, алайда Суперлиганың лицензиялық талаптарына сай келмегендіктен жоғары лигаға көтеріле алмады. Клуб 1998 жылы Регби лигасының Челлендж кубогын жеңіп алды.

Жылдамдық жолы

Шеффилд Тайгерс – Оулертон стадионында орналасқан жергілікті моторалық спорт командасы. Моторалық спорт 1929 жылы Шеффилдтегі Оулертонға келді, ал команда соғысқа дейінгі бірнеше маусымда лигадағы жарыстарға қатысты. Трасса 1945 жылы бірнеше жарыс үшін қайта ашылды, ал қайта құрылған «Тайгерлер» 1946 жылы Солтүстік лигасында және 1947-1950 жылдары Ұлттық лиганың екінші дивизионында өнер көрсетті. (1950 жылдың бір бөлігінде команда «Тарс» деп аталды.) 1951 жылы екінші дивизионның аймақтық жарысында қатысқаннан кейін команда таратылды және 1952 жылы бірнеше ашық жарыс өткізілді. «Тайгерлер» 1960 жылы Провинциялық лиганың мүшесі ретінде қайта құрылды және содан бері көптеген маусымдарда лигадағы жарыстарға қатысып келеді. Бұл команда «Оулертон Проулерс» деген атпен Конференция лигасы деңгейінде де моторалық спорт жарыстарын ұйымдастырды. «Шеффилд Тайгерс» (моторалық спорт командасы) және «Шеффилд РУФК» – Дореде орналасқан жергілікті регби одағының командалары.

Спорттық нысандар

Қалада көптеген жеңіл атлетика нысандары бар, бұл негізінен 1991 жылы өткен Әлемдік студенттер ойындарына жұмсалған 147 миллион фунт стерлинг инвестициясының нәтижесі. Олардың ішінде Дон Вэлли стадионы, Пондс Фордж және Шеффилд Арена бар. Англия спорт институтының құрамына инвестиция жасау арқылы тағы да бірнеше нысан қосылды. Бильярд ойнау және оқу орталығы да салынуға тиіс. 1977 жылдан бері Шеффилдтің Крусибл театрында өткізіліп келе жатқан жылдық әлем чемпионаттарымен қатар, мұнда әр жыл сайын Англия ашық турнирі үшін сквош корты орнатылады. Шеффилд тау шаңғысы курорты – Еуропадағы ең ірі жасанды шаңғы курорты. Онда 5 шаңғы жолы және бірнеше қысқа жаттығу жолдары бар, Шеффилд Шаркс шаңғы клубы осы курортта жиналады. Қазіргі уақытта (2007) оның жанына елдегі ең үлкен жабық қар курортын салу жоспарлануда. Қалада екі жабық альпинизм орталығы бар, олардың бірі – The School Room. Оулертон стадионында грейхаундтардың жүгірісін және Шеффилд Тайгерс командасының үй ойындарын өткізеді. Бұрын Шеффилд Ф.К. үйі болған, қазір Дронфилдтегі жаттығу және жылқы алаңында орналасқан. Шеффилдте "питч-энд-путтан" бастап кем дегенде 15 толық өлшемді гольф алаңдары бар. Жақын жердегі Уоркшоптан келген Ли Уэствуд көбінесе жаттығу үшін Шеффилд алаңдарын пайдаланады. Әрине, ең әсерлісі – Санигейтте орналасқан Халламшир гольф клубы, ол шығыстан Шеффилд қаласына, батыстан Пик округіне көрініс ашады.

Англияның спорт институты

1998 жылы Шеффилд қаласында Ұлыбритания Спорт институтының ұлттық бас кеңсесі орналасатыны жарияланды, бұл жобаға 40-60 миллион фунт стерлинг инвестициялау жоспарланған. Алайда, 1999 жылдың қазан айында ұлттық бас кеңседен бас тартып, орталықтандырылмаған құрылымды құру туралы шешім қабылданды. Бұған қарамастан, Шеффилд қаласына жасалған ең ірі спорттық инвестиция – 2003 жылдың желтоқсанында ашылған 23,540,000 фунт стерлингтік Англия Спорт институты – Шеффилд (EISS) болды. 2003 жылдың мамырында ашылған 15,7 миллион фунт стерлингтік iceSheffield де осы жобаның бір бөлігі. Бұл нысан қазіргі Шеффилд Аренасы мен Дон Валли стадионының арасында орналасқандықтан, елдегі спорттық инфрақұрылымдардың ең шоғырланған аймақтарының бірін құрады.

Үлкен спорттық оқиғалар

Оқиға орныКүніАнглия - ШотландияБрамолл Лейн10 наурыз 1883Лондон мен Глазгодан тыс өткен алғашқы футбол матчы.Ащы сынақ Англия - АвстралияБрамолл Лейн1902ФА Кубогы финалыБрамолл Лейн1912Британдық үй чемпионатыШотландияға қарсыХиллсборо стадионы10 сәуір 1920Еуропа футбол чемпионаты іріктеу кезеңіФранцияға қарсыХиллсборо стадионы3 қазан 1962Уэмбли стадионы бұзылғанға дейін өткізілмеген соңғы іріктеу матчы (2000 жыл).1966 жылғы футбол әлем чемпионатыХиллсборо1966Топтық ойындар және Батыс Германия мен Уругвай арасындағы бір ширек финалДүниежүзілік снукер чемпионатыКрусибл театры1977 жылдан қазірге дейінФА Кубогы жартылай финалыЛиверпуль - Ноттингем ФорестХиллсборо стадионы15 сәуір 1989Хиллсборо трагедиясының орын алған жеріДүниежүзілік студенттер ойындарыДон Вэлли стадионы, Пондс Фордж, Шеффилд Аренасы1991Еуропа су спорты чемпионатыПондс Фордж1993Еуропа футбол чемпионатыХиллсборо стадионы1996Данияның барлық топтық матчтарын қабылдадыДүниежүзілік сквош мастерлерХалламшир теннис және сквош клубы1999Дүниежүзілік өрт сөндірушілер ойындарыӘртүрлі2004Ұлыбритания велотуры2004–06Кәсіби велосипед жарысыДүниежүзілік су астындағы хоккей чемпионатыПондс ФорджТамыз 2006IAAF жеңіл атлетика Гран-приДон Вэлли стадионыТамыз 2007