Кіріспе
Ангола музыка жанры Кудуро (немесе кудуру) – Анголаның музыка мен би өнерінің бір түрі. Ол жоғары темпті, қуатты және билеуге қолайлы сипатталады. Кудуро 1980-ші жылдардың аяғында Анголаның Луанда қаласында пайда болды. Продюсерлер Кариб теңізінен және Анголадан келген сока және зоук бетон ("қатты" зоук) сияқты дәстүрлі карнавал музыкасын, сондай-ақ Еуропадан техно және аккордеон үнін пайдаланып, оларды жылдам төрт уақыттық ритмге қосты. Кудуро ритмі кизомба ритміне ұқсас.
Kuduro (or kuduru) is a type of music and dance from Angola. It is characterized as uptempo, energetic, and danceable. Kuduro was developed in Luanda, Angola, in the late 1980s. Producers sampled traditional carnival music like soca and zouk béton ("hard" zouk) from the Caribbean to Angola, techno and accordion playing from Europe and laid this around a fast four to the floor beat. The kuduro is similar to the kizomba rhythm.
Шығу тегі
Кудуроның тамыры 1980-ші жылдардың соңында Луандадағы продюсерлер африкалық перкуссия үлгілерін зоук бетон ("қатаң" зоук) және сокамен қосып, сол кездегі Батида ("Соққы") деп аталған музыка стилін жасаған кезде басталады. Еуропалық және американдық электронды музыка нарықта пайда бола бастады, бұл анголалық музыканттарды қызықтырып, өздерінің музыкалық стильдерін енгізуге ынталандырды. Жас продюсерлер еуропалық және американдық биттерге ауыр африкалық перкуссияны қоса бастады. Еуропадағы және батыстық хаус және техно продюсерлері оны хаус және техномен араластырды. Кудуро – негізінен электронды би музыкасының жанры. Жоғарыда айтылған ықпалдардан басқа, Кудуро жеке және ұжымдық сәйкестіктердің дыбыстық көріністерін көрсететін жаһандық және жергілікті ықпалға негізделген аймақтық стильдерді де қамтиды. Бұл ұжымдық және жеке сәйкестіктер Анголаның күрделі тарихынан қалыптасты. Кудуро тарихы Анголаның азаматтық толқу кезеңінде пайда болды және ол жас ұрпаққа қиындықтармен күресуге және оң көзқарас сақтауға көмектесті. Ғалым Инес Кордейро Диас Кудуроның анголалықтар үшін, әсіресе шұңқырларда тұратындар үшін, қалада өздерінің орнын иелену және қоғамды сынау үшін танымал көркемдік өрнек құралына айналғанын сипаттайды. Ангола соғыс, репрессия және кейбір саяси тыныштық кезеңдерін бастан өткерді. Кудуроның пайда болуы осы саяси тұрақсыздықтан туындады. Португалия билігіне қарсы күшті колониялық қарсылық болды, нәтижесінде екі саяси партиядан құралған ауыстыру үкіметі құрылды. Бұл екі партия билік үшін күресіп, Ангола азаматтық соғысына әкелген шиеленістерге ұшырады. Осы оптимизмнен алыстау Кудуроның тембріндегі және қатал эстетикадағы өзгерулерде көрінді, ал жанрдың мәтіндері көбінесе мусекелердегі (Луанданың бейресми, тас төселмеген және шеткі аудандары) өмірлік тәжірибелерді бейнеледі. 1975 жылы Ангола тәуелсіздік алғаннан кейін, биліктегі партия MPLA (Анголаны азат ету үшін халық қозғалысы) оның танымалдылығын мойындап, саяси науқандарда пайдалану үшін музыкалық жанрды қабылдады. Вивиан Хост өзінің мақаласында атап өткендей, батыстық емес елдерден шыққан "дүниежүзілік музыка" батыстық қазіргі заманғы музыкамен ешқандай ортақтықтарға ие емес деген жиі кездесетін пікірге қарамастан, Ангола кудуросында "панк, терең тайпалық хаус және тіпті Дафт Панк сияқты ортақ элементтер" бар. Анголалық кудуро батыс музыкалық формаларды түсінуді және интерпретациялауды көрсетсе де, ол кіретін "дүниежүзілік музыка" санаты батыс музыкалық империализм идеясын қабылдамайды. Кудуроның тууына себеп болған саяси ахуал да маңызды рөл атқарды. Кудуро жанрындағы кейбір би қимылдарын қарастырғанда, олардың мүгедектікті, дене бітімін немесе қимыл-қозғалысты еліктейтінін байқауға болады. Кудуроның пайда болу кезінде азаматтық соғыс болғандықтан және адамдардың аяқ-қолдарын жоғалтқан миналы жерлер болғандықтан, Кудуро биінің қимылдарының ампутацияланған адамның қозғалысын еліктеуінің себебін түсінуге болады. Кудуро би жанры ретінде мүгедектік дененің қатысуын кеңейтеді және би қимылдарының эротикалық гетеронормативтік сипатын ескере отырып, мүгедектік сексуалдығы туралы түсініктер мен аңыздарды қайта жазады. Кудуристалар жиі қозғалыс/тұрақсыздық, үйлесімсіздік, құлау, поп & лок және брейк-данс сияқты дене қозғалыстарын қолданады. Бұл би стилі дене бөліктерін оқшаулау және стаккато қозғалыстарға бөлу арқылы әлсіздіктің бейнесін және орындау кезінде мүмкіндігі бар және мүгедек денелердің араласуын көрсетеді. Кудуро көбінесе көшеде орындалады, онда топтар шеңберге жиналады және бірінен соң бірі ортаға келіп, көпшілікке әсер ете отырып, өз қозғалыстарын орындайды. Көбінесе қатысуға кез келген адам қатыса алады, ал көрермендер қол шапалақтап, бишілерді қолдайды. Кудуристалар өз денелерін кеңістіктік ортаға тікелей жауап ретінде қимылдатады: "Кудуристалар, әлі де жарылуға күтіп тұрған алтыдан жиырма миллионға дейінгі жер миналарын, сондай-ақ әр 334 анголалықтың бірі жер минасының жарылуынан аяқ-қолдарын жоғалтқанын жақсы біледі, жер минасының құрбандарының қозғалысын әртүрлі дәрежеде еліктейді және олар өздері де құрбан болады".
Технология
Кудуроның дамуы негізінен музыканттар мен продюсерлердің қолда бар технологиясымен шартталды. Алғашқы кудуро музыканттары өздерінің тректерін Еуропада біраз уақыт өткізген орта таптың жастары Анголаға әкелген, бірге секвенсер және семплер жұмыс станцияларында жасаған. Бұл тізбектеу машиналарынң шектеулі жады ертедегі кудуроның қысқа циклға негізделген форматының себебінің бірі болып табылады. Ангола экономикасының 2000 жылдар басындағы біртіндеп либерализациялануы жеке компьютерлерді халыққа кеңінен қолжетімді етті, бұл продюсерлерге Fruity Loops (кейін FL Studio деп аталды) сияқты өндірістік бағдарламаларды пайдаланып тректер құрастыруға мүмкіндік берді. Бұл үлгіге негізделген бағдарламалық қамтамасыз ету кудуроның дыбыстық мүмкіндіктерін едәуір кеңейтті, өйткені продюсерлер Fruity Loops бағдарламасына енгізілген синтезделген дыбыстарды қоса алды. Сонымен қатар, Fruity Loops пираттыққа осал болғандықтан, кудуро іс жүзінде демократияланды, бұл Анголаның кедей халқы үшін салынған елді мекендерде (мусеккес) тұратын төмен таптағы анголалықтарға музыканың дамуына үлес қосуға мүмкіндік берді. Кудуроның демократиялануы музыканың кеңінен таралуына әкелді, ол Анголадағы ең танымал музыка түрлерінің біріне айналды және хаус музыкасы сияқты оның ықпалынан айқын ерекшеленетін жеке жанр ретінде қалыптасты. 2003 жылы қайта аталған FL Studio бағдарламалық жасақтамасын жаңартты, бұл көп тректі жазуға және аудионы тікелей жобаға жазуға мүмкіндік берді. Бұл технологиялық революция кудуро өндірісінің мүмкіндіктерін одан әрі кеңейтті, музыканттарға ресми студияға бармастан, үйде дауыс жазуға мүмкіндік берді.
Кудуроның ұрпақтары
Кудуроның үш негізгі буыны болды, олардың әрқайсысы шамамен он жылға созылды. Барлық буындар бойындағы басты ортақ белгі – әлеуметтік және саяси мәселелерді баяндау болды. Бұл мәселелер диаспораның өзіндік сипатын көрсетеді, Африкалық мәдениеттің әсерін бүкіл әлемге таратып, Африкада туған және оның ықпалында дамыған үнді жаһандық жанр ретінде пайдаланады.
Бірінші буын
Бірінші буын 1990-шы жылдардың басында пайда болды. Ол негізінен орта таптың жастарынан құралған және саяси тұрақсыздықтан туындаған әсерлерді бейнелейтін. Суретшілер мен продюсерлер техно және хаус музыкасының жергілікті нұсқаларын тәжірибелеп көрді, бұл клуб сахнасында бұрыннан таралған музыкамен үйлесетін. Ол минутына 128-135 соққыдан тұратын, ал вокал музыканың мәнін жеткізу үшін көбінесе қолданылмады. Осы буынның кудуросы да акустикалық аспаптардың синтезделген дыбыстарын ұнатты. Осы буын кезінде кудуро музыкалық композициялары секвенсер/семплер клавиатуралары мен жұмыс станцияларын қолдана отырып жасалды. Бұл музыкалық құралдарды Анголаға Еуропада білім алған орта таптың жастары әкелді. Көптеген жастар, қажетті ресурстарға ие болғандықтан, шетелде білім алып, осылайша Азамат соғысының ең ауыр зардаптарынан сақтануға мүмкіндік алды. Секвенсерлердің жады сыйымдылығы шектеулі болғандықтан, ерте кудуро өндірісі қысқа циклдарға негізделген аранжировкаларды пайдаланды. Көп тректік жазу технологиясының жетіспеушілігі осы аранжировкаларды тікелей таспаға немесе CD-ге жазуға мәжбүр етті, осылайша қосымша дыбыстарды жазу мүмкіндігі болмады. Бұл буынның кудуро өндірісінде вокалдың қолданылуы 1990-шы жылдардың басында Анголада вокалды жазуға жабдықталған студиялардың жетіспеушілігіне байланысты шектелген. Дегенмен, ерте кудуро композицияларының циклдік және аспаптық сипаты алғашқы продюсерлерге ықпал еткен хаус және техно жанрларының әсерлерімен үйлеседі. Бұл көркемдік таңдаулар техникалық шектеулер мен саналы шығармашылық шешімдердің нәтижесі. Бурака Сом Системаның танымал болғаннан кейін кудуро биін орындау видеолары YouTube сияқты интернет платформаларында көрінушілердің саны артып келеді. Видео сапасы MTV стандартынан бастап, мүсілтеу телефоннан түсірілгенге дейін әртүрлі.
" Мен Кудуроны жақсы көремін " (фестиваль)
Бұл Кудуро жанры мен өмір салтына арналған ең ірі жиынның бірі ретінде танымал саяхат фестивалі. Оны 2011 жылы анголалық суретші Кореон Дү жасаған, алғашқы шаралар Париждегі Showcase Club-та және Берлиндегі Arena Club-та «Kuduro Sessions» деген атпен өтті. Фестивалде Анголаның аңыздары Noite e Dia, Nacobeta, Bruno M, DJ Znobia, Big Nelo, сол кезде жаңадан көзге түсіп келе жатқан Titica, Francis Boy Os Namayer, DJ Djeff & DJ Sylivi, сондай-ақ Kuduro жанкүйерлері және халықаралық қонақтар Louie Vega & Anané Vega, Ousunlade, Daniel Haaksman, John Digweed, Hernan Cattaneo, Trentemoller, Tiefshwarz, Diego Miranda және Wretch 32 қатысты. «Love Kuduro» фестивалінің алғашқы шарасы 2012 жылдың қаңтар айында Луанда халықаралық жәрмеңкесінде өтіп, 14 000-нан астам Kuduro жанкүйерін қабылдады. Бұл шара жыл сайын Луандада өткізіліп келеді, сонымен қатар Париж, Амстердам, Стокгольм, Рио-де-Жанейро, Нью-Йорк және Вашингтон сияқты әлемнің түрлі қалаларында да ұйымдастырылады. Соңғы шаралардың бірі – 2014 жылы Парижде өткен TechnoParade фестиваліндегі «Os Kuduristas» туры (Kuduro Sessions тақырыбын жалғастырған шара), ол негізінен Kuduro жанкүйерлеріне Луанданың қалалық мәдениетін, әсіресе биді таныстыруға бағытталған. Соңғы шара – 2014 жылы Парижде өткен TechnoParade фестиваліндегі «I Love Kuduro» атты жылжымалы алаңы болды.
"Мен Кудуроны жақсы көремін" (фильм)
Марио мен Педро Патросинио ағалы-інілер және Кореон Ду режиссерлік еткен "Мен Кудуроны жақсы көремін" фильмі Латын Америкасының ең ірі кинофестивалі – Рио-де-Жанейро халықаралық кинофестивалінде және Португалиядағы DocLisboa кинофестивалінде үлкен жетістікке қол жеткізді. "Мен Кудуроны жақсы көремін" Анголада түсірілді және кудуро құбылысының пайда болу тарихын көрсетеді. М.І.А. кудуро музыкасын қолдап, Анголадағы Buraka Som Sistema тобымен "Sound of Kuduro" әнін жасады. М.І.А. кудуро туралы: "Бұл бастапқыда музыка жасауға басқа ештеңесі болмаған балалардың мобилдік телефондарды пайдалануынан туды, олар компьютерлер мен ұялы телефондардың дыбыс түймелерінен алынған үлгілерді қолданды. Бұл – раве стиліндегі, ритмге негізделген музыка. Қазір ол дамып келе жатқандықтан, олар музыка жасауға арналған толыққанды компьютерлерге ие болды."