Кіріспе

Санта-Барбара округінің ылғалды жерлері Голета шұңқыры – АҚШ-тың Калифорния штатының Голета қаласының маңындағы саға, тасқын сулар, тасқынды ағыстар және ылғалды жерлердің жиынтығы. Ол негізінен Санта-Барбарадан батысқа қарай шамамен 13 шақырым (8 миль) қашықтықта орналасқан тарихи Голета шығанағының толтырылған және толтырылмаған қалдықтарынан тұрады. Шұңқыр Тынық мұхитына Голета Бич округтік саябағы арқылы, UCSB кампусы мен Isla Vista-дан шығысқа қарай ара-тұра жабылатын ауыз арқылы құйылады. Шұңқыр Голета аңғары мен суайдынын суға батырып, Санта-Инес тауларының оңтүстік беткейінен бастап Голета аймағындағы барлық ірі сағалардың суын қабылдайды. Санта-Барбара әуежайы шұңқырдың ең үлкен шекарасын құрайды және оның ең үлкен бөлігін қамтиды. UCSB, Isla Vista, Голета қаласы және округтің басқа да бекітілмеген аумақтары, соның ішінде More Mesa құрлықтағы тік жарлары, шұңқырдың қалған бөлігін қоршап, қамтиды. Голета шұңқырына 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың бірінші жартысындағы екі оқиға әсер еткен. Біріншісі – айналасындағы төбелер мен тау беткейлерінде малдың көптеп жайылуы, одан кейін кең ауқымды өрттер, 1861/62 жылдары қатты жаңбырлар мен су тасқыны болды. Бұл су тасқыны Голета шығанағына құйылатын сағалардың аузында эрозия мен шөгінділердің көптеп жиналуына себеп болды, нәтижесінде шығанақтың көп бөлігі бірнеше жылдың ішінде тұзды батпаққа айналды. Екінші оқиға – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде батпақты және қалған шығанақты әскери әуежайға айналдыру. Толтыру материалдары Мескалитан аралының қалған бөлігінен алынды, ол әуежай мен айналасындағы аумақты толтыруға қажетті материалды қамтамасыз етті. Мескалитан аралының бұрынғы орнында қазір сарқырама суларды тазарту станциясы орналасқан. Бұрынғыдай кеме жүзуге жарамды аузы болмаса да, көптеген жерлерінде каноэ, каяк және өте кішкентай қайықтарға ғана жарамды тереңдігі бар, шұңқыр өмірлік маңызы бар ылғалды жерлер, тұзды батпақтар мен сағалар аймағы болып қалады. "Голета шұңқырының ылғалды жерлері Море-Месадан бастап UCSB Сторк кампусына дейін жағалау бойында фрагменттелген". Голета шұңқырының экологиялық қорығы Калифорния Балық және ойын департаментімен басқарылады. Шұңқырда шамамен 500 гектар ылғалды жерлер мекендейді (экологиялық қорық пен Сторк кампусын қоса алғанда). Тарихи аумақтың шамамен көлемі "Экологиялық қорықтың негізгі функциясы – жануарлар дүниесі үшін тіршілік ортасын қамтамасыз ету және білім беру мен зерттеу қызметтерін жүргізу. Сулы жерлерді қоғамдық пайдалану және көлік дәліздері кесіп өтеді, ал әуежайдың ұшу-қону жолақтары, сарқырама суларды тазарту станциясы, электр энергиясын өндіру станциясы және жеңіл өнеркәсіптік объектілер батпақтың толтырылған бөліктерінде салынған".

Тарихи қолданысы

Американың жергілікті халықтары бұл аймақты шамамен 9000 жыл бұрын мекендеген деп есептеледі. Ертедегі еуропалық саяхатшылар 1860 жылдарға дейін бұл шығанақты үлкен кемелерді тікелей тоқтату үшін пайдаланған. 1861/62 жылдардағы қатаң қысқы дауылдар шығанақты шөгінділермен толтырды. Саздықтағы ауыл шаруашылығының дамуы 1870 жылдары басталды, ал келесі онжылдықтарда ауыл шаруашылығын одан әрі дамыту үшін жартастар, бөгеттер және жолдар салынды. 1928 жылы саздықтың солтүстік-шығыс бөлігінде қону алаңы құрылды, ол 1942-43 жылдары Санта-Барбара теңіз корпусы әуе базасын салу үшін кеңейтілді. 1946 жылы ол қолданыстан шығарылды және Санта-Барбара әуежайы ашылды. Шығысында сарқырама суды тазарту стансасы және Оңтүстік Калифорния газ компаниясының Ла Голета газ кен орны, мұхит пен саздықтың арасындағы қоғамдық жағажай, оңтүстік және батыста UC Санта-Барбара кампусы, солтүстік және батыста тұрғын үйлер мен жеңіл өнеркәсіп орналасқан.

Тарихи қолданылуы

Мал шаруашылығы 1846 жылы басталды, одан кейін саздықтың төңірегіндегі жоталарда егін шаруашылығы дами бастады. 1870 жыл шамасында кит аулау станциясы ашылды, 1890 жылдары асфальт өндірісі басталды, 1920 жылдары шағын шаруашылықтардың дамуы бүкіл үстіртті қамтыды, ал 1940 жылдары қарқынды қала құрылысы басталды.

Толқынның әсері

Тарихи батпақтың жоғары толқын деңгейінен төменгі кең аумақтары бөгеттер мен жартастармен толқынның әсерінен оқшауланған. Толқынның басуы саздың оңтүстік-орталық бөлігімен шектеліп, бірнеше ірі салаларға дейін жетеді. Саздың жоғарғы бөліктерінде толқын биіктігі азаяды. Жаз айларында толқын биіктігі әлсіреп, ауыздың біртіндеп тосуымен толығымен жойылуы мүмкін. Судың сапасын сақтау үшін жағажай бөгеті механикалық түрде бұзылады. Су айдынының су алабы Слауды сумен қамтамасыз етеді.

Салықтар мен ағымдар

Слаудың маңызды салалары – Теколотито, Карнерос және Атаскадеро ағындары. Теколотито ағынының ең жоғары деңгейі қысқы дауылдар кезінде байқалады, ал жаз айларында ағын үзілісті болады. Карнерос ағынының негізгі ағындары кенеттен су тасқыны түрінде, жаз айларында ара-тұра ағып тұрады. Атаскадеро ағыны – әдетте жыл бойы тұщы су ағыны бар, ол жер асты сулары мен ландшафтты суару арқылы толықтырылады. Ең жоғары деңгейі қысқы дауылдар кезінде болады. Басқа ағын көздері – UC Санта-Барбара кампусы мен Мор-Месаның солтүстік беткейлерінен ағатын сулар.

Өсімдіктер

Өсімдіктерге тұздық, сілтілі егілген шөп, тұзды шөп, жаумея, тұздық бұта, арықтық шөп, су өсімдігі, туле және қамыстың түрлері кіреді. Бұталардың ішінде жалбыз бен койот бұтасы өседі. Ағаштардың көп бөлігі оңтүстік жағалау еменінен тұрады.

Жануарлар

Сулы жерлерді пайдаланатын жануарларға құстар, балықтар, су түбінде тіршілік ететін омыртқасыздар, жәндіктер және басқа да жабайы жануарлар жатады. Голета сағасында 279 түр құс байқалды; олардың 121-і сумен байланысты, соның ішінде 20 түрі ерекше мәртебеге ие. 1993 жылғы сынамада 10 түр балық анықталды, олардың көп бөлігі Killifish, Topsmelt, Arrow goby (Clevelandia ios) және батыс шыбын балығы (Gambusia affinis)* болды. 1995 жылы Теколотито өзенінде жүкті Steelhead форелі (Oncorhynchus mykiss) ұсталды. Су түбінде тіршілік ететін омыртқасыздардың түрлерінің құрамы төмен түрлерге және сирек кездесуімен сипатталады. Полихеттер мен екі қабатты моллюскалардың үш түрі анықталды. Жылдам қозғалатын омыртқасыздардың көптеп кездесетіндеріне жіпті жағалау крабы, сары жағалау крабы және Калифорния мүйізді шаяны жатады. 1993 жылдың қараша айында сағаның аузында және артқы бөлігінде ұсақ торлы немесе аквариумдық торлармен жүргізілген жәндіктерге қатысты зерттеулер 11 түрді анықтады; негізгі таксономиялық топтар: жәндіктер, қызылшалар, майшалар, қоңыздар, кадифлилер, көбелектер және шыбықтар. 1986/87 жылдары Storke Campus Wetlands-тегі тұзақтар мен визуалды зерттеулер екі түрлі егеуқұйрық, бір құс, бір қосмекенді және екі түрлі жорғалаушыны анықтады. 1996 жылғы есеп 1982 және 1994 жылдардағы зерттеулерге сүйене отырып, Атаскадеро өзенінде Батыс көлдік тасбақаны (Actinemys marmorata) анықтады. 1996 жылғы есеп 1983 жылғы Экологиялық қорықта жүргізілген зерттеуден ерекше мәртебеге ие үш түрді де анықтады: ақшыл жарғанат (Antrozous pallidus), американдық барс (Taxidea taxus) және Сан-Диего қара құйрықты қояны (L. californicus bennettii). 1970 жылғы сағаның негізгі бөлігін зерттеу кезінде 10 түрлі сүтқоректі анықталды. 1996 жылғы есеп әртүрлі зерттеулерден (күні көрсетілмеген) алынған 20 ерекше мәртебелі түрді анықтады: Калифорниялық қоңыр пеликан, оңтүстік аққалқар бүркіт, саяшы соқыр, қарлы құс, қарапайым лоун, американдық ақ пеликан, қос қырлы корморант, ақ бетті ибис, фулвус шыбырауыш қаз, арлекин қаз, солтүстік гариер, алтын бүркіт, оспрей, ұзын мүңкілді шағала, Калифорниялық шағыр, сәнді терн және қара скиммер. Күні көрсетілген түрлерге Бельдингтің саванналық торғайы (1994) және Калифорниялық мүйізді торғайы (1995) кірді. 1996 жылғы есеп 1983 жылғы зерттеуден келесі сүтқоректілерді анықтады: ақшыл жарғанат, американдық барс және Сан-Диего қара құйрықты қояны.