Кіріспе

Сан-Франциско президиосы (алғашқыда, El Presidio Real de San Francisco немесе The Royal Fortress of Saint Francis) - Сан-Францискодағы Сан-Франциско түбегінің солтүстік шетіндегі парк және бұрынғы АҚШ армиясының бекінісі. Ол Голден Гейт ұлттық демалыс аймағының құрамына кіреді. 1776 жылдың 17 қыркүйегінен бастап, Жаңа Испания Альта-Калифорния мен Сан-Франциско шығанағында бекініп алу үшін президионды құрғаннан бері бұл нығайтылған орын болып келді. 1820 жылы ол Мексикаға, ал 1848 жылы АҚШ-қа өтті. 1988 жылдан бастап, базаны қайта құру және жабу (BRAC) процесі аясындағы әскери қысқарту бағдарламасының бөлігі ретінде Конгресс Президионың АҚШ армиясының әрекеттегі әскери нысаны мәртебесін тоқтатуға дауыс берді. 1994 жылдың 1 қазанында ол Ұлттық парк қызметіне берілді, бұл 219 жылдық әскери пайдалануды аяқтап, коммерциялық және қоғамдық пайдаланудың жаңа кезеңін бастады. 1996 жылы АҚШ Конгресі Президио қорығын құрды, ол парктің 80% жерін басқару және қадағалау үшін жауапты болды, ал Ұлттық парк қызметі жағалаудың 20% бөлігін басқарады. Конгресс Президио қорығына 2013 жылға дейін Президионың қаржылық тұрғыдан өздігінен қамтамасыз етілуін қамтамасыз етуді міндеттеді. Президио 2005 жылы, мерзімнен сегіз жыл бұрын бұл мақсатына жетті. Паркте көптеген орманды аймақтар, төбелер және Голден Гейт көпіріне, Сан-Франциско шығанағына және Тынық мұхитына көрініс ашатын көркемдік жерлер бар. Ол 1933 жылы Калифорнияның тарихи ескерткіші, ал 1962 жылы Ұлттық тарихи ескерткіш ретінде танылды. 1783 жылы Президио гарнизонында бар болғаны 33 адам болған. 1821 жылы Мексика Испаниядан тәуелсіздік алғаннан кейін ол қысқа мерзімге Мексиканың бекінісі ретінде пайдаланылды. Президио 1846 жылы Мексика-Америка соғысының басында АҚШ әскері тарапынан басып алынды. Ол 1848 жылы американдықтар тарапынан ресми түрде қайта ашылды және бірнеше армия штабтары мен бөлімшелеріне үй болды, соңғысы - АҚШ-тың 6-армиясы. Уильям Шерман, Джордж Генри Томас және Джон Першинг сияқты бірнеше танымал американдық генералдар осы жерде тұрған. Ұзақ тарихында Президио Тынық мұхиты аймағындағы Американың көптеген әскери операцияларына қатысты. Ерекше айта келетін болса, ол Испания-Америка соғысы кезінде Филиппинге басып кірген әскерлердің жиналған орны болды. 1890 жылдардан бастап Президиода Леттерман армиясының медициналық орталығы (LAMC) орналасқан, ол 1911 жылы Азамат соғысы кезеңіндегі Потомак армиясының медициналық директоры Джонатан Леттерманның құрметіне аталды. LAMC ХХ ғасырдағы АҚШ-тың барлық шетелдік қақтығыстарында мыңдаған жарақат алғандарға жоғары сапалы медициналық көмек көрсетті. Қала шегінде қалған соңғы екі зираттың бірі - Сан-Франциско ұлттық зираты. Мұнда жерленген әскери қызметкерлердің арасында испан-американ соғысының, филиппин-американ соғысының батыры және 1906 жылғы жер сілкінісі кезінде Президионың қолбасшысы болған генерал Фредерик Фанстон, сондай-ақ Булл-Рун шайқасының бірінші шайқасында жеңілген Одақ армиясының қолбасшысы генерал Ирвин Макдауэлл бар. Теңіз ауруханасы аурухананың жерінен шамамен саудагер теңізшілері үшін зиратты басқарды. Қалалық муниципалдық тізілімдерге сүйене отырып, тарихшылар бұл зират 1885 жылдан 1912 жылға дейін пайдаланылғанын есептейді. "Trails Forever" бағдарламасының аясында Парктерді сақтау қоры, Ұлттық парк қызметі және Президио қорығы серіктестікте сайттың оңтүстік жағында оның тарихы туралы ақпараттық тақталармен жаяу жүру жолын салды. Президио Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Батыс қорғаныс қолбасшылығының штаб-пәтері болды. Осы жерде генерал-лейтенант Джон Л. Девитт президент Франклин Д. Рузвельт 1942 жылдың 19 ақпанында қол қойған 9066-шы жарлыққа сәйкес жапондық американдықтарды интернациялау туралы 108 азаматтық бұйрыққа және директиваға қол қойды. Президио 1991 жылы Перс шығанағындағы соғыста соңғы рет қалған бірнеше бөлімшесін соғысқа жіберді. Алтыншы армияның рөлі - "Шөлдік дауыл" операциясы үшін АҚШ-тың батыс бөлігіндегі Армия Ұлттық гвардиясы мен АҚШ Армиясының резервтік бөлімшелерін оқытуды басқару және орналастыруды үйлестіру болды.

Сақтау

Қиын күрес нәтижесінде Президио аукционға шығарылмай, 1996 жылы Конгресс актісімен құрылған АҚШ үкіметі корпорациясы – Президио Трастың басқаруына берілді. Президио Трасты қазір Ұлттық парк қызметімен серіктестікте саябақтың көп бөлігін басқарады. Траст Президионың 80 пайызының ішкі аумағына, соның ішінде барлық тарихи ғимараттарға билік етеді. Ұлттық парк қызметі жағалау аймақтарын басқарады. Президиодағы құқық тәртібін сақтаудың негізгі құзыреті – АҚШ Парк полициясы. Президио Траст бағдарламасының басты мақсаты – 2013 қаржы жылына дейін қаржылық тәуелсіздікке қол жеткізу болды, және бұл 2006 жылы орындалды. Парк құрылғаннан кейін бірден Траст саябақты қалпына келтіру жоспарларын дайындауға кірісті. Көптеген аймақтарды халыққа ашу алдында залалсыздандыру қажет болды. Президио Траст заңы «Президионың мәдени және тарихи тұтастығын қоғамдық пайдалану үшін сақтауды» талап етеді. Заң сондай-ақ Президио Трасттың 2013 жылға дейін қаржылық жағынан тәуелсіз болуын міндеттейді. Бұл талаптар тарихи ғимараттарды жалға беру арқылы табысты арттыру қажеттілігі мен көпшіліктің пайдалануына рұқсат беру арасындағы көптеген қайшылықтарға әкелді, тіпті көптеген ғимараттар жеке жалға берілгеніне қарамастан. Ұлттық тарихи ескерткіштер ауданының тұтастығын сақтау қажеттілігі, жаңа құрылыс, табиғи ортаны қалпына келтіруге бәсекелес күштер және қоғамдық қолжетімділікті шектеуші коммерциялық талаптар да қосымша келіспеушіліктерді тудырды. Бұрынғы әуежай Крисси Филд кең ауқымды жөндеуден өтті және қазір танымал демалыс орнына айналды. Ол шығысында Сан-Франциско маринасымен, батысында Голден Гейт көпірімен шектеседі. Паркте шамамен 800 ғимарат бар, олардың көпшілігі тарихи ескерткіштер. 2004 жылға қарай парк аумағындағы ғимараттардың шамамен 50 пайызы қалпына келтіріліп, ішінара жаңартылды. Президио Трасты тұрғын үй және коммерциялық арендаторларды тартуға және ұстап қалуға көмектесу үшін коммерциялық жылжымайтын мүлік басқару компанияларымен келісімшарт жасады. Барлық ғимараттар қалпына келтірілгеннен кейін жалпы сыйымдылығы 5000 тұрғынға жетеді деп есептеледі. Президио тұрғындарының арасында Сан-Франциско шығанағындағы мектеп, орталық Main Post ауданында орналасқан жеке, аралас колледжге дайындық мектебі бар. Басқаларына Гордон және Бетти Мур қоры, Tides қоры, Арион Пресс, Sports Basement Presidio және Уолт Диснейдің естелігіне арналған Уолт Дисней отбасы мұражайы кіреді. Көптеген түрлі коммерциялық кәсіпорындар Президиодағы ғимараттарды жалға алады. Тороның тұрақтылық орталығы Леттерман армиялық ауруханасының сақталған бөлімдерін қамтиды. Сан-Франциско Президиосы ұлттық демалыс аймағындағы кең ауқымды тұрғын үйді жалға беру бағдарламасы бар жалғыз орын. Президиода төрт өзен бар, оларды саябақ басқарушылары мен еріктілер өздерінің бұрынғы мекендерін кеңейту үшін қалпына келтіруде. Бұл өзендер: Лобос және Драгонфлай, Эль Полин бұлағы және Койот бұлағы.

1990 жылдар қазіргі заман

Траст Lucasfilm компаниясымен жаңа нысанды Letterman Digital Arts Center (LDAC) деп атау туралы маңызды келісімге келді, ол қазір Lucasfilm корпоративтік штаб-пәтері болып табылады. Бұл нысан Леттерман ауруханасының бір бөлігін алмастырды. Джордж Лукас 1999 жылғы маусымда Президио даму құқығын жеңіп алды, бірнеше бәсекелес жоспарларды, соның ішінде Шоренштейн компаниясының басты ұсынысын жеңіп шықты. LDAC Сан-Рафаэльдегі бұрынғы Lucasfilm штаб-пәтерін алмастырды. 300 миллион долларлық жобаға кеңселердің кеңістігі және 2500 қызметкерге арналған жер асты паркингі кіреді. Lucasfilm-нің Industrial Light & Magic, Lucas Licensing және Lucas Online бөлімдері осы жерде орналасқан. Джордж Лукастың ұсынысына жоғары технологиялық Президио мұражайы және қазір жұртшылыққа ашық "Ұлы газон" салу жоспарлары кірді. 2007 жылы Gap киім дүкендерінің негізін қалаушы және Президио Трасттың бұрынғы мүшесі Дональд Фишер өзінің өнер жинағын көрсету үшін Президионың қазіргі заманғы өнер мұражайы деп аталтын мұражай салу жоспарын жариялады. Қарсылықтарға байланысты Фишер Президиода мұражай салу жоспарынан бас тарды және 2009 жылы қайтыс болғанға дейін өнер туындыларын Сан-Франциско қазіргі заманғы өнер мұражайына сыйға берді. Дойл Драйв виадугы сейсмикалық тұрғыдан қауіпсіз емес және ескірген деп танылғандықтан, 2008 жылы Дойл Драйвтің бұзу жұмыстары басталды, оның орнына Крисси Филд үстіндегі тік жарлардағы туннельмен бірге жалпақ, кең жол салынуы жоспарланды, бұл Президио паркуэйы деп аталды. Жобаның құны 1 миллиард долларды құрады және 2016 жылға дейін аяқталуы күтілді. Траст Ломбард қақпасы мен жаңа Lucasfilm кампусын Main Post-қа және соңында Golden Gate көпіріне жалғайтын жаяу жолын салуды жоспарлап отыр. Бұл жол паркте 39 шақырымнан астам жаңа жолдар мен сегіз көрнекті жерлерді қосады. 2008 жылдың қазан айында суретші Энди Голдсворти Президиодағы скульптуралар сериясының біріншісі – "Spire" атты туындысын жасады. Оның биіктігі 30 метр, Аргуэлло қақпасының жанында орналасқан. Бұл Президиода жүргізіліп жатқан ағаш отырғызу жұмыстарын көрсетеді. "Spire" туындысын 2011 жылы "Wood Line", 2013 жылы "Tree Fall" және 2014 жылы "Earth Wall" туындылары жалғастырды. 2010 жылы ескі ұшақ ангарын пайдалана отырып, "House of Air" деп аталатын трамплин паркі салынды. 2023 жылғы мәліметтерге сәйкес, паркте кем дегенде төрт койот отбасының өмір сүруі мүмкін.

Крисси далалық орталығы

Crissy Field Center (бұрынғы Air Service / Air Corps / Army Air Forces әуеайлағы) – мектептерге арналған бағдарламалар, қоғамдық семинарлар, сабақтан кейінгі үйірмелер, жазғы лагерьлер және тағы да басқалары бар қалалық экологиялық білім беру орталығы. Орталықты Golden Gate National Parks Conservancy басқарады және қалпына келтірілген тасқын су батпағына тікелей қарап тұрады. Орталықта интерактивті экологиялық көрмелер, медиа-лаборатория, ресурстық кітапхана, өнер шеберханасы, ғылым лабораториясы, жиналыстар залы, оқу асханасы, кафе және кітап дүкені бар. Crissy Field ландшафтын Джордж Харгривс жобалаған. Жоба флора мен фаунаның мекендеу ортасы ретінде табиғи түрде жұмыс істейтін және өзін-өзі қамтамасыз ететін сулы-батпақты жерді қалпына келтірді, бұрын осы жерде оның болуына ешқандай дәлел болмаған. Сонымен қатар, 1919-1936 жылдар аралығында маңызды әскери әуеайлаққа айналған тарихи шөптік әуеайлақ та қайта жаңартылды. Crissy Field паркі Сан-Франциско жағалауындағы демалыс мүмкіндіктерін кеңейтіп, Президио тұрғындары мен келушілердің санының артуына ықпал етті.

Президио туннельінің жоғарғы жақтары

Президио саябағының басты тартымдылықтарының бірі – Президио туннельдерінің үстіндегі аймақ, ол Дойл Драйвтың туннельді бөліктерінің үстінде құрылды. Паркте бірнеше шабындықтар мен серуендеу жолдары, сондай-ақ Голден Гейт көпірі сияқты маңызды нысандарға көрініс алаңдары бар. Саябақ үшін жерді беру мәселесін бекіту үшін Caltrans, Сан-Франциско қалалық көлік басқармасы және Президио қоры арасындағы келіссөздер 2015 жылдан 2018 жылға дейін жалғасты. 1835: Мариано Вальехо басқаратын Президио гарнизоны Сономаға көшірілді. Президиода шағын отряд қалды, бірақ ол құлдырап бара жатқан еді. 1846: Сономадағы американдық қоныс аударушылар мен авантюристтер мексикалық үкіметіне қарсы «Аюдың туы» көтерілісін ұйымдастырды. Мариано Вальехо қысқа мерзімге түрмеге қамалды. АҚШ армиясының офицері, лейтенант Джон С. Фремонт, шағын отряд әскерлермен және шекарашылармен бірге Президионы қарсылықсыз басып алу үшін қайықпен Алтын қақпадан өтті. Фремонт бұзған зеңбірек Президиода бүгінге дейін сақталған. 1846–1848: АҚШ армиясы Президионы басып алды. Президио Батыс жағалауындағы армия бөлімшелерінің штабы ретінде американдықтарды бақылау және қорғау жөніндегі ұзақ мерзімді операцияларды бастады. 1853: Форт-Пойнт құрылысы басталды, ол сол кездегі жағалау қорғанысының көрнекті үлгісіне айналды. Форт-Пойнт, Президиодағы Алтын қақпаның басында орналасқан, Сан-Франциско шығанағын қорғауға арналған қамалдардың күрделі желісінің кіріктірмелі бөлігі болды. Бұл бекіністер Батыс жағалауын қорғауға арналған 150 жылдық әскери қамқорлықты көрсетеді. 1861–1865: Америка Азамат соғысы Президионы қамтыды. Полковник Альберт Сидни Джонстон Сан-Францискодағы Одаққа адал емес адамдардың қаруларын алуына жол бермеді. Кейіннен ол Одақ армиясынан кетіп, Конфедерация армиясының генералы болды. Ол Шило шайқасында қаза тапты. Президио Азамат соғысы үшін еріктілер полктерін ұйымдастырды және федералды әскерлердің болмауы кезінде Калифорния мен Орегондағы үндістерді бақылауға жұмылдырды. 1869–1870: Америка Азамат соғысының батыры, генерал-майор Джордж Генри Томас Тынық мұхиты дивизиясын басқарды. Генерал Томас 1870 жылы қайтыс болып, Нью-Йорк штатының Трой қаласында жерленді. 1872–1873: Модок үнділік науқаны осы маңызды шайқаста Президио әскерлерінің және басшылығының қатысуын қамтыды, бұл Алыс Батыстағы американдықтарға қарсы АҚШ армиясының соңғы ірі әрекеті болды. 1890–1914: Президио сарбаздары жаңа Йосемити және Секуоя ұлттық парктерін патрульдеу арқылы елдің алғашқы «парк рейнджерлеріне» айналды. 1898–1906: Президио Филиппин аралдарындағы испан-американ соғысына және одан кейінгі филиппин-американ соғысына (Филиппин көтерілісі) күш жинау, оқыту және жіберу орталығы болды. Леттерман армиясының ауруханасы осы науқандарда жарақат алған және ауыр науқастанып қалған көптеген сарбаздарға көмек көрсету үшін жаңартылды және кеңейтілді. Филиппин науқаны Азия-Тынық мұхиты аймағындағы АҚШ-тың алғашқы ірі әскери араласуы болды. Президионың солтүстігінде орналасқан Мерриам лагері испан-американ соғысы кезінде еріктілерді оқыту және орналастыру үшін құрылды. 1903: Президент Теодор Рузвельт Президиоға келді. Оның құрмет сақшысы сол кезде Президиода болған афроамерикандық «Бәкелер сарбазы» 9-шы кавалерия полкінен болды. Бұл полк Рузвельттің Кубадағы Сан-Хуан төбесіне шабуыл жасауында маңызды рөл атқарды. 1906: 1906 жылғы Сан-Франциско жер сілкінісі Филиппиндегі батылдығы үшін Құрмет медалімен марапатталған генерал Фредерик Фанстон басқарған армияның дереу жауабына әкелді. Армия бөлімдері қалалық биліктің нұсқауымен қауіпсіздікті қамтамасыз етіп, өрт сөндіруге қатысты. Жер сілкінісінен туған өрттен кейін Президио сарбаздары босқындарға көмек, азық-түлік және баспана берді. Президиода босқындар үшін уақытша лагерьлер құрылды. 1912: Форт Винфилд Скотт Президионың батыс бөлігінде жағалау артиллериялық бекеті және Сан-Франциско артиллериялық округінің штабы ретінде құрылды. 1914–1916: Президио қолбасшысы генерал Джон Дж. Першинг АҚШ шекарасынан шабуылдар жасаған мексикалық бүлікші және бандит Панчо Вилланың қаупін жою үшін Мексикалық жазалау экспедициясын басқарды. Генерал Першингтің отбасы ол болмағанда қайғылы өртте қаза тапты. 1915 жылы генерал Першингтің пәтерінде болған өрт салдарынан Президио өрт сөндіру бөлімі әскери бекетте тәулік бойы жұмыс істейтін алғашқы өрт сөндіру станциясы ретінде құрылды. 1915: Панама-Тынық мұхиты халықаралық көрмесінің бір бөлігі Президио жағасында орналасқан, ол осы мақсатта топырақпен толтырылды. Сарбаздар парадтармен, құрмет сақшыларымен және артиллериялық демонстрациялармен көрмені қолдады. Көрме Панама каналының ашылуын тойлауға арналған еді. 1917–1918: Президио Бірінші дүниелік соғыс үшін жаңа казармалармен және оқу алаңдарымен жылдам кеңейді. Әскерлерді жинау, оқыту және орналастыру Президионың басты міндетіне айналды. Оқу лагері осында орналасқан. Жағалау аймағында шапшаң құрастырылған ғимараттар пайда болды, ал Президиоға кіретін теміржол соғыс кезінде қозғалысқа толы болды. Соғыс кезінде «Сан-Францисконың өзі» атанған 30-шы жаяу әскер полкі, «Еліміз емес, өзіміз үшін» деген ұранымен, Бірінші дүниелік соғыста 3-ші жаяу әскер дивизиясының маңызды күші ретінде көзге түсті және «Марна тасы» деген атаққа ие болды. 30-шы жаяу әскер полкі көбінесе Президиода орналасқан. 1918–1920: Президио Американдық экспедициялық күшін Сібірде құру және оқыту орталығы болды. Бұл аз еске алынатын күш Ресей азамат соғысы кезінде Сібірге кірді. Бұл күштің міндеті жиі өзгерді. Ол Сібірдегі бандиттермен күресіп, одақтас азаматтарды қорғағанда экспедициялық күштің тағы бір бөлігі, Жапониядан қарсылыққа тап болды. 1920–1932: Президио Батыс жағалауындағы маңызды әскери авиациялық алаң болған Крисси Филдке үй ішінде болды. Транстынық және құрлықтық ұшулар осында жасалды. Криссиде болашақ генерал «Хэп» Арнольд жаңа әскери авиация үшін әдістерді әзірледі. Кейіннен Арнольд Екінші дүниелік соғыста Армия Әуе корпусы мен Армия Әуе күштерін басқарды. 1941–1946: Екінші дүниелік соғыс кезінде Президиода қарқынды әрекеттер болды. Ол барлық өмірінде болғандай, үйлестіру штабы, орналастыру орталығы және оқу алаңы ретінде жалғастырды. Батыс қорғаныс командованиесі Батыс жағалауын қорғауға жауапты болды. Бұл уақыт аралығында Алеут аралдарындағы шайқастарды бақылау да оның құзырына кірді. Президио қайтадан уақытша казармалармен және оқу орындарымен толтырылды. Леттерман армиясының ауруханасы жараланғандармен толды. Бір кезде Окинава және Иво Джима шайқастарынан жараланғандармен толтырылған пойыз Президиоға келді. Жапонияға қарсы соғыста аудармашы болу үшін жапондық американдықтарды оқыту үшін Жапон тілі мектебі құрылды. Айырықша жағдай, осы сарбаздардың отбасылары соғыс аяқталғанға дейін лагерьлерде ұсталды, ал олар Тынық мұхитында батыл түрде қызмет етті. 1941–1945: Батыс қорғаныс командованиесінің бас қолбасшысы генерал Джон Л. ДеВитт Батыс жағалауындағы барлық жапондарға, азаматтарға дейін, қарсылық көрсеткендерге қарсы қоғамдық дабылға жауап берді. Ол жапондардың барлығын Батыс жағалауынан шығаруды ұсынды. Федералдық Тергеу бюросы және кейбір Батыс саясаткерлері де алаңдаушылық білдірді, бірақ саботаж фактілері болған жоқ. Президент Рузвельт 1942 жылдың 19 ақпанында этникалық жапон тұрғындарын интернмент лагерьлеріне жіберу үшін 9066-шы жарлыққа қол қойды. 1946: Екінші дүниелік соғыстан кейін Президио командованиесі генерал Джозеф Стилвелл басшылығымен Алтыншы армия болып қайта аталды. Ол Батыс АҚШ-тағы барлық АҚШ армия күштеріне, оқу, жабдықтау және орналастыруға жауапты болды. Ол сонымен қатар армияның апаттан қорғау жөніндегі федералдық агенттігі болды. Осы жылы президент Гарри Трумэн Президионы болашақ Біріккен Ұлттар ұйымының штаб-пәтері орналасатын орын ретінде ұсынды. Біріккен Ұлттар ұйымының комитеті Президиоға оның жарамдылығын тексеру үшін келді, бірақ БҰҰ Бас ассамблеясы...