Кіріспе

SNECMA M53 – Snecma компаниясы Dassault Mirage 2000 истребителі үшін жасаған қуысқыштан кейінгі турбовентиляторлық қозғалтқыш. Бұл қозғалтқыш түрлі әуе күштерінде, соның ішінде ең соңғы Mirage 2000 5 және 2000 9 көп мақсатты истребительдерінде қолданылады.

Жобалау және әзірлеу

Қозғалтқыш Атар сериясынан 3-ші компрессор сатысының артынан айналма арна қосылып жасалған. Алғашқы 3 сатыс LP және HP бөлімдерін бір білісте орналастыру үшін кеңейтілді. Бұл бір білісті турбожелдеткіш немесе үздіксіз қан ағызу/айналма турбореактивті қозғалтқыш. Алғашқыда Super Atar 9K50 деп аталды және 2.5 Мах жылдамдығында тұрақты ұшу үшін жобаланды. 1973 жылдың шілдесінде Caravelle ұшу сынақ платформасында ұшу сынақтары басталды, ал 1974 жылдың соңында қозғалтқыш алғаш рет Mirage F.1 сынақ платформасында дыбыс жылдамдығынан асып өтті. Қозғалтқыш ең соңғы Atar қозғалтқыштарынан артық өнімділік көрсетуге, бірақ SNECMA TF 306 турбожелдеткішінен қарапайым және төмен құнмен жасалуға арналған. Қозғалтқыш модульдік құрылымға ие, бұл алғаш рет Napier Eland турбовинтті қозғалтқышында қолданылып, кейіннен Pratt & Whitney JT9D қозғалтқышында кеңінен пайдаланылды. Модульдік құрылым қозғалтқыштың толық қуатын сынау қажеттілігінсіз, қосалқы жиынтықтарды немесе модульдерді ауыстыруға мүмкіндік береді. Модульдер "қалыпқа келтіру" принципі бойынша, өнімділіктің нашарлау тенденциясын, сондай-ақ шығарынды газдарының температурасы және май сынамалары сияқты механикалық өлшемдерді бақылап, және борескоптарды пайдалану арқылы ішкі бөлшектердің жағдайын және жоғары температураның әсерін визуалды бағалау арқылы ауыстырылады. Қозғалтқыш 8 әртүрлі елдің әуе күштерінде қолданылады, соның ішінде ең соңғы Mirage 2000 5 және 2000 9 көп мақсатты истребительдерін қоса алғанда, барлық Mirage 2000 ұшақтарының отбасын қуаттандырады.