Кіріспе
Латвияның баскетболдан ерлер құрамасы Латвияның баскетболдан ерлер құрамасы халықаралық баскетболдан Латвияның атынан ойнайды. Оларды Латвия баскетбол қауымдастығы ұйымдастырады және басқарады. Латвия баскетболдан Еуропа чемпионатына 15 рет қатысқан, ең үлкен жетістігі соғыс аралығы кезеңінде болды, олар 1935 жылы турнирді жеңген алғашқы команда болды. Төрт жылдан кейін олар тағы да таңғажайып жарысқа түсіп, 1939 жылы күміс медальмен шықты. 1939 жылдан кейін Латвия Ұлттық құрамасының жұмысын тоқтатуға мәжбүр болды, себебі Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Балтық мемлекеттерін басып алған. 1991 жылы Латвия тәуелсіздігін қайта алды, ал бір жылдан кейін ұлттық құрамасы халықаралық жарыстарға қатысты.
the men's team
The Latvia men's national basketball team represents Latvia in international basketball. They are organized and run by the Latvian Basketball Association. Latvia has reached the European Basketball Championship 15 times, with their ultimate success occurring during the inter war period, when they became the first team to win the tournament in 1935. Four years later, they had another impressive run to come away with the silver in 1939. Although after 1939, Latvia were forced to suspend their national team operations, due to the Occupation of the Baltic states during World War II. Latvia regained independence in 1991, with their national team taking part in international competition once again a year later.
Команданың шығу тегі
1923 жылы 26 қарашада Latvijas Basketbola Savienība басқа елдердің баскетбол федерацияларының басым көпшілігіне қарағанда бұрын құрылды. 1924 жылы 29 сәуірде Латвия өзінің алғашқы халықаралық матчын Эстонияға қарсы өткізіп, 2016 есебімен жеңді. 1924 жылдың қысында бірінші ерлер баскетбол чемпионаты өткізілді, ал 1933 жылы бірінші әйелдер чемпионаты ұйымдастырылды. Латвиялықтар, олардың Балтық көршілері литвалықтар мен эстондықтар сияқты, баскетбол ойнай бастады 1920 жылдары, тез арада Балтық командаларының ең мықтысы ретінде көтерілді. 1925 жылы 13 желтоқсанда Ригада Литва құрамасы өзінің алғашқы халықаралық ойынды өткізді. Латвия оларды 41-20 есебімен жеңіске жетті. Кейіннен Латвия болашақ үш дүркін Еуропа чемпиондарына да үстемдік етті (4129 және 12310). Латвияның баскетбол командасы әлемдегі ең мықты командалардың бірі. Алғашқы латвиялық командалар студенттер мен оқушылардан құралған, оларды американдық YMCA (Young Men's Christian Association) жаттықтырушылары жаттықтырған. Латвия сондай-ақ Швейцария, Чехословакия, Грекия, Италия, Португалия, Румыния және Аргентинамен бірге 1932 жылы 18 маусымда Женевада FIBA құрылтай актісіне қол қойған сегіз елдің бірі болды. Бұл шараға Латвияның өкілі Жәзеп Шәдейко қатысты.
1935 жылғы Еуропа баскетбол жарысы
Латвиялықтар Халықаралық баскетбол федерациясының FIBA Еуропа континенттік федерациясы өткізген 1935 жылғы Еуробаскетте бірінші Еуропа баскетбол чемпионатында жеңіске жетті. Олар алдын ала турда Венгрияны, жартылай финалда Швейцарияны, финалда Испанияны жеңіп, он елдің арасында бірінші орынға шықты. Латвия қарсыластарын үш ойын ішінде 49 ұпайға ұстады, бұл турнирдегі орташа көрсеткішке қарағанда ең төменгі ұпай. Олардың ұпай жинауы үш ойын ішінде 98 ұпайға, ойынға 32,67 ұпайға, Франциядан кейін екінші орында тұрды. Латвия - халық саны жағынан ең кішкентай, Еуробаскетте жеңімпаз атанған ел. 2012 жылы латыш режиссері Айгарс Грауба латыш командасының чемпиондық атаққа жету жолын баяндаған "Ұйман командасы 1935" атты тарихи спорттық драманы түсірді. Бұл Латвияның 2019 жылғы Олимпиада ойындарында алғашқы және жалғыз қатысуы болды (олардың әйел әріптестері алғаш рет 2008 жылы пайда болды).
1937 жылғы Еуропа баскетбол жарысы
1937 жылғы "Евробаскетте" чемпиондар бірінші ойында Чехословакияны 44:11-ге ұрып, керемет бастама жасады. Екінші ойында олар Польшаға жақын жеңіске ұшырап, рейтингте (11) төмендеді. Олар топтық ойынды Францияға қарсы жеңіске жетіп, төрт командалық топтың көшбасшысы үшін үш жолды теңге шығарды. Алайда, ұлттық құрама үшін жартылай финалға шығу жеткіліксіз болды, өйткені олар Польша мен Францияға қарсы теңдікті жеңіп шықты. Бұл нәтиже латыштардың бүкіл турнирде ең көп ұпай жинаған командасы болғанына және қарсыластарына өз тобындағы басқа командаларға қарағанда аз ұпай бергеніне қарамастан болды. Алдын ала топтың төменгі жартысында болу команданың бесінші орыннан артық тұрмауын білдірді. Жарым финалда Латвия алғашқы екі алдын ала кездесуден кейін алаңнан шыққан Мысырға қарсы беттесті. Олар 5-ші / 6-шы орынды плей-оффқа өтті, оны Эстониядан 4119 есебімен жеңіп алды.
1939 жылғы Еуропа баскетбол жарысы
1939 жылы Латвия екі рет жеңіліске ұшыраса да, оның ішінде Эстонияға қарсы 1937 жылғы ойынның реваншымен, 5 жеңісімен күміс медальдарды иеленді. Польша 52 есебімен үшінші орынды иеленді, өйткені Латвия екі команда арасындағы матчта жеңіске жетті. Турнирдің ашылуы және кейіннен Латвия мен Литва арасындағы шешуші ойын қонақтар мен болашақ чемпион Литваның кеш жеңісімен аяқталды, бұл екі ел арасындағы спорттық қарым-қатынасты бұзады және 1939 жылғы Балтық кубогын тоқтатуға әкелді. 1939 жылы баскетболдан екінші орын алған Альфредс Крауклис бірде былай деген: "Шынымды айтсам, бұл үш Балтық мемлекеті Еуропа баскетболын көтеріп жіберді. Енді олар оның испандық екенін айтады, ал не? Олар айтсын, мен де айтайын, бұл біздің еңбегіміз! " деп жазылған.
Кеңес және нацистік кезең (1940-1991)
Кеңес және нацистік оккупация салдарынан латыштар Латвияның FIBA ұйымдастырған турнирлерде немесе Олимпиада ойындарында қатыса алмады. Оның орнына оларды Кеңес Одағының ұлттық құрамасында ойнауға мәжбүр етті. Латвияда қорқынышты кезең басталды. 1940 жылы Кеңес Одағының қолдауымен халықты көптеп жер аудару басталды. Мыңдаған латыш өз отанын тастап кетуге мәжбүр болды, олардың мыңдағандары Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде белсенді соғыстың салдарынан қаза тапты. Алайда, барлық қатыгездікке қарамастан, баскетбол ойналуы жалғасты және Латвияда танымал болды. 1941 жылы Каунас спорт залында Балтық мемлекеттері арасындағы турнир ұйымдастырылды. Литва ССР құрамасы финалда Латвия ССР-іне қарсы 3833 есебімен жеңіске жетті. 1952 жылғы жазғы Олимпиада ойындарында Майгонис Валдманис сол жылы Олимпиада күміс медальдарын жеңіп алған Кеңес Одағы құрамасының алғашқы латыш өкілі болды. Бірнеше жылдан кейін командаға тағы екі латвиялық баскетбол жұлдыздары қосылды: Янис Круминьш және Валдис Муйжниекс. Кейін бұл үшеу екі рет Еуропа баскетбол чемпионатында жеңімпаз атанды және екі рет Олимпиада чемпиондарының вице-чемпионы атанды. 1950 жылдары Кеңес аңызы Александр Гомельскийдің жаттықтырушысы болған "Ригаса АСК" 1958-1960 жылдары үш рет Еуропа кубогын жеңіп, Кеңес Одағының, тіпті Еуропаның басты күш-жігеріне айналды. Клубтың құрамында бірнеше Еуропа чемпиондары болды: Янис Круминьш, Майгонис Валдманис және Валдис Муйжниекс. Бұдан басқа, 1960 жылы ТТТ Рига әйелдер клубтары үшін Еуропа кубогын жеңіп алды, бұл Риганы бір уақытта бір қаланың клубтары өткізген екі ірі еуропалық баскетбол титулдарымен баскетбол астанасына айналдырғаны сөзсіз. Бұл - 18 Еуропа чемпиондығының алғашқысы ғана. Кейінгі жылдары басқа латыш баскетбол жұлдыздары пайда болды, мысалы, Валдис Вальтерс және Игорс Миглиниекс, екеуі де Олимпиада чемпиондары атанды. Валдис Вальтерс 1980-ші жылдардың Еуропаның ең үздік баскетболшыларының бірі болып саналады. Олимпиадалық атағынан басқа, ол 1982 жылы әлем чемпионатында жеңіске жетті және екі рет Еуропа чемпионы атанды, сондай-ақ 1981 жылғы Евробаскеттің ең үздік ойыншысы атанды.
Тәуелсіздік алғаннан кейін (1991 жылдан бастап)
1990 жылы 4 мамырда Латвия тәуелсіздігін жариялады. Нәтижесінде 1991 жылдың қыркүйегінде оның баскетбол федерациясы FIBA-ға қайта қосылды. Алайда, Валдис Валтерс, Игорс Миглиниекс, Айнарс Багатскис, Каспарс Камбала, Андрис Бидринш сияқты кейбір керемет ойыншыларға қарамастан, Латвия соғыс аралығындағы даңқын қалпына келтіре алмады. Еліміздің тәуелсіздігін қалпына келтіргеннен кейінгі ең жақсы нәтижесі - 2017 жылғы Еуробаскетте 5-орын. Дегенмен, латвиялық жасөспірімдер арасында баскетбол жарысы медальдармен марапатталуда.
2013 жылғы Еуропа баскетбол чемпионаты
2013 жылғы Еуробаскет кезінде Латвия турнирді Босния мен Герцеговинаға және Черногорияға қарсы екі жеңісімен бастады. Екі елдің арасындағы көптен күткен матчта Литва 67:59 есебімен жеңіске жетті. Латвия Сербияға қарсы келесі кездесуінде жеңіліске ұшырады, бірақ Македонияға қарсы топтық ойындарда жеңіске жетіп, жоғарылады. Турнирдің екінші топтық кезеңінде Латвия 8651 есебімен жеңіске жетіп, топтық ойындардың алғашқы ойында Украинаға қарсы басымдық көрсетті. Бұл Латвияның топтағы жалғыз жеңісі болды, өйткені олар ақыр соңында шығарылды.
2015 жылғы Еуропа баскетбол чемпионаты
2015 жылғы Ригадағы Еуробаскеттің қонақ үйлерінің бірі ретінде Латвия 7867 есебімен Бельгияны жеңіп, турнирдегі кампаниясын бастады. Екінші кездесуінде олар тағы да Литваға қарсы тұрды. Латвия бірінші тоқсанда ұлттық құрама күшті бастама берген кезде, екі команда арасындағы алдыңғы Евробаскеттегі жеңіліске кек алуға тырысты. Өкінішке қарай, латыштар ойынды бастаған қарқынын сақтап қала алмады, олар қайтадан бәсекелестеріне 6849 есебімен ұтылып қалды. Латвия өздерінің үйдегі көрермендерінің алдында жеңілгені үшін ұнжырғасы түсіп, тез қалпына келді және келесі үш матчтың екеуінде жеңіске жетіп, нокаут кезеңіне өтті. Онда Латвия Словенияны жеңіп, ширек финалға өтті, бірақ ақыр соңында қола жүлдегер Франциядан төмен түсіп қалды.
2017 жылғы Еуропа баскетбол чемпионаты
2017 жылғы Еуробаскетте Латвия үлкен үмітпен жарысқа қатысты, өйткені олар өздерінің ең күшті құрамаларының біріне ие болды. Латвиялық Кристапс Порзингтің бірінші рет ұлттық құрамаға қосылуымен Латвия ұзақ турнирге шығуға дайын болды. Бірақ алғашқы кездесуінде олар 92-82 есебімен сербтердің ардагер командасынан жеңіліп қалды. Дегенмен, ұлттық команда Бельгияны 92:64 есебімен жеңіп, 27 ұпаймен Порзинг және Янис Тиммамен жеңіске жетті. Сонымен қатар, олар топтық ойындардағы келесі үш матчта жеңіске жетіп, (41) рекордты аяқтады, бұл нокаут раундында орынға ие болды. 16 раундтық кездесуде олар Черногорияны 100:68 есебімен жеңді. Латвияның ойындарында да жеңіске жетіп, ойындағы бірінші орынды жеңген Словения жеңіп алды. Латвия жалпы турнирде бесінші орынға ие болды, бұл ұлттық команда тарихындағы соғыстан кейінгі ең жақсы нәтижеге қол жеткізді, онда Кристапс Порзингес 23 жасында 23.6 ұпай, 5.9 ребаунд және 1.9 блокты таңғажайып орташа көрсеткішпен дебют жасады.
Соңғы жылдар (2019-2022)
2019 жылдың 1 тамызында Латвия бұрынғы ойыншы Робертс Штелмахерсті ұлттық құраманың жаңа бас бапкері етіп тағайындады. Ол Арнис Веквагарстың орнын ауыстырды. 2022 жылдың наурызында Латвия 2025 жылғы Еуробаскет үшін төрт серіктес қонақтардың бірі ретінде таңдалды, онда олар бір алдын-ала топтық кезеңді, сондай-ақ нокаут турларын өткізеді.
2023 жылғы ФИБА әлем чемпионатына жол
2021 жылы Лука Банчи бас бапкер болып тағайындалғаннан кейін Латвия 2023 жылғы FIBA әлем чемпионатына жолдама алды, бұл ұлттық құраманың әлем чемпионатының финалында алғаш рет қатысуы болды. Латвия жарысқа үлкен үмітпен қатысты, алайда олардың ең үлкен жұлдызы Кристапс Порзингес жарақаттан айығуға үлгермегендіктен 2023 жылғы FIBA әлем чемпионатында команданың атынан өнер көрсете алмады. Дегенмен, Латвия таңқаларлықтай Еуропаның вице-чемпионы Франциядан бірінші турда 8886 жеңіске жетіп, 2023 жылғы FIBA әлем чемпионатының екінші раундына екі жеңісімен (Тілдік Ливанға қарсы 10970) және Канадаға қарсы 10175 жеңіліске ұшырады. Латвия командасының жетекшілерінің бірі Давис Бертанс Франциямен болған жеңісті "Латвияның баскетбол тарихындағы 1935 жылдан бергі ең үлкен жеңісі" деп сипаттады. Екінші турда Латвия 74:69 есебімен әлем чемпионы Испанияға қарсы жеңіске жетті. Келесі ойында Латвия Бразилияны 10484 есебімен жеңіп, топтағы екінші үздік команда ретінде ширек финалға өтті, Испания мен Бразилия плей-оффсыз қалды. Бірақ ширек финалда Латвия Германияға 7981 есебімен соңғы секундта жеңіліп, 2024 жылғы Париж Олимпиадасына тікелей қатыса алмады. Латвия Италияны (8287) және Литваны (9863) жеңгеннен кейін турнирді бесінші орында аяқтады.