Кіріспе
Теориялық физиканы тәжірибелік деректерге қолдану Физикада феноменология - теориялық физиканы тәжірибелік деректерге қолдану, белгілі теорияларға негізделген сандық болжаулар жасау. Бұл осылай аталған философиялық түсінікпен байланысты, өйткені бұл болжамдар шындықтағы құбылыстар үшін күтілетін мінез-құлықты сипаттайды. Феноменология ғылыми әдістегі эксперименттен айырмашылығы бар, онда эксперименттің мақсаты болжаудың орнына ғылыми гипотезаны тексеру болып табылады. Феноменология әдетте бөлшектер физикасы саласында қолданылады, онда теориялық физиканың математикалық модельдері (кванттық өріс теориясы және кеңістік-уақыт құрылымы теориясы сияқты) мен жоғары энергиялы бөлшектер эксперименттерінің нәтижелері арасында көпір құрайды. Кейде басқа салаларда, мысалы, конденсацияланған материя физикасы мен плазма физикасында, байқалатын эксперименттік деректер үшін қазіргі теориялар болмаған кезде қолданылады.
In physics, phenomenology is the application of theoretical physics to experimental data by making quantitative predictions based upon known theories. It is related to the philosophical notion of the same name in that these predictions describe anticipated behaviors for the phenomena in reality. Phenomenology stands in contrast with experimentation in the scientific method, in which the goal of the experiment is to test a scientific hypothesis instead of making predictions. Phenomenology is commonly applied to the field of particle physics, where it forms a bridge between the mathematical models of theoretical physics (such as quantum field theories and theories of the structure of space time) and the results of the high energy particle experiments. It is sometimes used in other fields such as in condensed matter physics and plasma physics, when there are no existing theories for the observed experimental data.
Теориялық модельдер
Стандартты модельден тыс физикада феноменология жаңа модельдердің эксперименталды салдарларын қарастырады: олардың жаңа бөлшектерін қалай іздеуге болады, модель параметрлерін қалай өлшеуге болады және модельді басқа, бәсекелестік модельдерден қалай ажыратуға болады.
Феноменологиялық талдау
Феноменологиялық талдаулар, онда Стандартты модельдің белгілі бір секторында Стандартты модельден тыс әсерлердің ең жалпы жиынтығын қосудың тәжірибелік салдарын зерттейді, әдетте аномальды жұптасулар мен жоғары өлшемді операторлар тұрғысынан параметрленеді. Бұл жағдайда "феноменологиялық" термині ғылым философиясы мағынасында көбірек қолданылады.