Кіріспе
Израильдің ұлттық жеке куәлігі Teudat Zehut (t'udát zehút) немесе Huwiyyah (بطاقة هوية biṭāqat huwiyyah) - 1982 жылғы Жеке куәлікті алып жүру және көрсету туралы заңда белгіленгендей, Ішкі істер министрлігі шығарған Израильдің міндетті жеке куәлігі: "16 жастан асқан кез келген тұрғындар әрқашан жеке куәлік алып жүруі керек және оны жоғары тұрған полиция қызметкеріне, муниципалды немесе өңірлік биліктің басшысына немесе полиция қызметкеріне немесе әскери қызметте болған Қарулы күштердің мүшесіне ұсынуы керек". 2011 жылғы прецедент бойынша, егер мемлекеттік қызметкерде олардың қылмыс жасады деп күдік тудырмаса, тұрғындар картаны ұсынудан бас тартуға құқылы. Израиль үкіметі Шығыс Иерусалим, Батыс жағалау және Газа секторындағы палестиналықтарға жеке куәліктерді береді, бірақ олар Израиль азаматтарына берілгеннен ерекшеленеді. Мұндай құжаттар палестиналық тұрғындарды бақылау мен бақылау үшін қолданылады.
Teudat Zehut ( t'udát zehút) or Huwiyyah (بطاقة هوية biṭāqat huwiyyah) is the Israeli compulsory identity document issued by the Ministry of Interior, as prescribed in the Identity Card Carrying and Displaying Act of 1982: "Any resident sixteen years of age or older must at all times carry an Identity card, and present it upon demand to a senior police officer, head of Municipal or Regional Authority, or a policeman or member of the Armed forces on duty." According to a precedent from 2011, residents are entitled to refuse presenting the card, unless the state official has a reason to suspect that they have committed an offence. Identity documents are issued by the Israeli government to Palestinians in East Jerusalem, the West Bank and the Gaza Strip, although these differ from those issued to Israeli citizens. Such documents are used to monitor and control the Palestinian population.
Заң және жалпы практика
2016 жылы жеке куәлікті алып жүрмеу немесе құжатты дұрыс қолданбау қылмыстық құқық бұзушылық болып саналады және адамға шамамен 1400 айыппұл салынуы мүмкін. Алайда, заң бойынша, егер қылмыскер бес күн ішінде тиісті органдармен байланысып, өзін дұрыс танытса, айыптауды қоюға тыйым салынады. Сонымен қатар, 2011 жылдың желтоқсан айында Крайот аймағындағы Бейбітшілік соты (Магистратура соты) полиция қызметкерінің сұрауы бойынша жеке куәлігін көрсетуден бас тартқан Нахариядан келген Израиль азаматын ақтады. Сотта заңның қазіргі түсіндірілуі "Адамның қадір-қасиеті мен бостандығы" (1992 жылы қабылданған) негізгі заңның рухымен сәйкес келуі керек деп шешті; егер мемлекеттік қызметкердің алдындағы адамның қылмыс жасады деп күдіктенуге себебі болмаса, мұндай бас тарту заңды деп саналуы керек. Заңда нақты талап етілмеген жағдайда басқа идентификация қолданылуы мүмкін. Израильде көптеген кеңсе ғимараттарына немесе күзетпен қамтылған аймақтарға кіру үшін жеке куәлік көрсету қажет. ID-карталарды бүкіл елдегі кеңселер арқылы Израильдің Ішкі істер министрлігі береді. Құжат 16 жастан асқан және заңды тұрақты тұрғылықты мәртебесі бар барлық тұрғындарға, оның ішінде азамат еместерге беріледі. 2012 жылдың шілдесіне дейін құжаттың жарамдылық мерзімі болмаған, оны сақталған кезде ғана пайдалануға болады. Биометриялық емес барлық жеке куәліктердің мерзімі 10 жылдан кейін немесе 2022 жылдың шілдесінде, қайсысы ертерек болса, сонда аяқталады. Уақытша тұрғындарға берілетін жеке куәліктердің мерзімі осы адамға уақытша тұруға рұқсат беретін визамен бірдей, әдетте бір жыл.
Этностық мәселе
2005 жылға дейін жеке куәліктерге иеленушінің этникалық тобы туралы мәлімет енгізілген. Бұл санаттың ресми термині еврейше ле'ом (לאום) болды, ал ол арабшаға qawmīya (قومية) деп ресми түрде аударылды. Бұл терминдерді ағылшын тілінде "ұлт" деп аударуға болады, бірақ этникалық қатынас мағынасында. Леомды тағайындауды ішкі істер министрлігі карта иесінің қалауына қарамастан жүзеге асырады. Бірнеше атаулар болды, олардың негізгілері еврей, араб, друз және черкес. 2005 жылға дейін берілген жеке куәліктерге еврей және араб тілдерінде кіші әріппен жазылған бас тарту кіреді, онда картада ле'ом, неке жағдайы және жұбайының аты-жөнінен басқа мәліметтер бар екендігіне дәлел ретінде қызмет етуі мүмкін екендігі көрсетілген. Израильдік жеке куәлік иелерінің ұлтын анықтау үшін заң жүзінде қызу күрес жүргізілді. 2000 жылдары этникалық көрсеткіш ресми түрде тоқтатыла бастады. 2002 жылы Израильдің Жоғарғы соты Ішкі істер министрлігіне реформадан өткен адамдардың ұлтын еврей ретінде көрсетуді тапсырды. Сол кездегі министр, Шаш партиясының мүшесі Ели Ишай, еврей емес деп санаған адамдарды еврейлер ретінде санамауға, этностық категорияны мүлдем тастауға шешім қабылдады. 2004 жылы Жоғарғы Сот азаматтың бұл көрсеткішті қайта енгізу туралы өтінішін қабылдамады, бұл құжат тек статистикалық жинақтау үшін, яһуди дінінің декларативтік мәлімдемесі ретінде емес. 2005 жылдан бастап этнос басылмаған; оның орнына сегіз жұлдызшадан тұратын сызық пайда болады. Дегенмен, оны алып жүретін адамның этникалық сәйкестігін басқа деректерден де анықтауға болады: еврей күнтізбесінің туған күні еврейлер үшін жиі қолданылады, ал әрбір қауымның өзіне тән бірінші және соңғы аты бар. 2015 жылдан бастап этностық ерекшелік толығымен алынып тасталды (жұлдызшалар қоса), оның орнына адамның азамат, тұрақты немесе уақытша тұрғылықты екенін анықтайтын мәртебе енгізілді. Израильдің 2007 жылы Кнессет бекіткен тіркеу заңына енгізілген түзету бойынша еврейлер еврейше датаны өздерінің жеке куәліктеріне енгізуден және соған сәйкес жеке куәліктеріне енгізуден алып тастауды сұрай алады. Бұл еврей күнін есептеуде жиі кездесетін қателіктерге байланысты, өйткені еврей күнтізбесіндегі күн түн ортасында емес, күн батысымен басталады. Сондай-ақ, "ивриттік күнтізбенің күні" деген сөздің нақты анықтамасы берілді.
ID картасының корпусы және оның түрлері
Израиль азаматтары мен тұрақты тұрғындардың биометриялық емес жеке куәліктерінің пластикалық корпусының түсі көк түсті, ал сыртқы қақпағында Израиль гербі бейнеленген. Уақытша тұрғындарға тиесілі карталардың корпусы азаматтар мен тұрақты тұрғындар картасына ұқсас, ал картаның өзі қызғылт түсті болады. Батыс жағалау мен Газа секторындағы исраилдік емес тұрғындарға Аумақтардағы үкіметтік іс-әрекеттерді үйлестіруші ID карталарын берді, олардың орналасуы Израиль картасымен бірдей болды (айырмашылығы - тегіндік атаудың соңында және заңды атаудың орнына, ал "этникалық" категориясы "дін" категориясымен ауыстырылды). Карталардың қабығы қызыл (Ғаза секторы) немесе қызыл (Батыс жағалау) түсті, сыртқы қақпағында Израиль қорғаныс күштерінің белгілері бар. Израильге кіруге тыйым салынған палестиналықтарға оларды сол ретінде тану үшін қызыл емес, жасыл түсті карточкалар берілді. Палестина Ұлттық Уәзілдігінің құрылуынан бері ПНУ өз тұрғындарына Израиль мақұлдауына негізделген палестиналық жеке куәліктерді береді. Олар Израильдің Азаматтық әкімшілік карталарына ұқсас, бірақ тілдер реті ауыстырылды, араб тілі еврей тілінен бұрын келеді, ал пластикалық корпус қара-жасыл түсті, сыртқы қақпағында ПНА белгісі бар. Израиль Палестинаның халық тізілімін уақытша келісімдерге сәйкес бақылайды және Палестинаның жеке куәліктеріне жеке нөмір береді. Израиль 1967 жылғы соғыста тұтқындалғаннан кейін Батыс жағалау мен Газа секторындағы палестиналық тұрғындарға жеке куәлік бере бастады.