Кіріспе

Гвианалық ақын және саяси белсенді (1927-1997) Калифорния теміржол машиналарын өндіруші Мартин Уайлд Картер (1927 жылы 7 маусым - 1997 жылы 13 желтоқсан) Гвианалық ақын және саяси белсенді болды. Картер Гвиананың ең ұлы ақыны және Кариб теңізі аймағының ең маңызды ақындары ретінде танымал, ол наразылық, қарсылық және революция туралы өлеңдерімен танымал. Ол Гвиана саясатында белсенді рөл атқарды, әсіресе 1966 жылы тәуелсіздік алғаннан кейін және одан кейін. Ол 1953 жылы қазан айында "талаш тарату" деген айыппен және 1954 жылы маусымда Халықтық прогрессивті партиясының (PPP) шеруіне қатысқандығы үшін Гвианада (содан кейін Британдық Гвиана) британ үкіметімен тұтқындалды. Тұтқыннан алғаш рет босатылғаннан кейін көп ұзамай ол өзінің ең танымал өлеңдер жинағын жариялады, Британ Гвианасынан қарсылық өлеңдері (1954).

Өмір

Мартин Картер 1927 жылы 7 маусымда Джорджтаун қаласында сол кездегі Британ Гвианасында (қазіргі Гайана) Виктор Эммануэль мен Вайолет Юджин Картерде (туған аты Уайлд) дүниеге келді. Оның жеті інісі бар еді. 1938 жылдан 1947 жылға дейін Джорджтаундағы Куинс колледжінде оқыды. Квинс колледжін бітіргеннен кейін Картер университетке бармай, мемлекеттік қызметке кіріп, пошта кеңсесінде, содан кейін түрмеде жұмыс істеді. 1948 жылы Картердің поэзиясының алғашқы басылымы жарық көрді, ол кезде оның "An Ode to Midnight" поэмасының "фрагменті" А. Дж. Сеймурдың Kyk Over Al әдеби журналында басылды. 1950 жылы Картер Чедди Джаган бастаған социалистік және отаршылдыққа қарсы Халықтық прогрессивті партияның (ППП) құрылтайшы мүшелерінің бірі болды. Сол жылы PPP журналында Thunder (М. Блэк деген псевдониммен) "The Indian Woman" атты екінші өлеңін жариялады. Картер 1953 жылы Филис Хауардқа үйленді, ал олардың алғашқы баласы Кит сол жылы дүниеге келді. 1953 жылы Картер мемлекеттік қызметтен шығып, Британ Гвианасындағы алғашқы жалпы сайлауда PPP партиясына қатысты. Ол сайланбады, бірақ PPP сенімді жеңіске жетті. 1953 жылдың қазан айында британ үкіметі Гайанада төтенше жағдай жариялағаннан кейін, ол Еуси Кваяна мен Чедди Джаганмен бірге "талаш таратуда" деген күдікпен Тимхридегі АҚШ әуе базасында айыпсыз ұсталды. Картер қамауда болған кезде 23 қарашадан бастап бір ай бойы баспанасыз қамауда отырған тұтқындар ұйымдастырған аштық ереуіліне қатысты. Ол 1954 жылдың қаңтарына дейін түрмеде болды, содан кейін ол Джорджтауннан кетпеу туралы бұйрықпен босатылды. Оған салынған шектеулер 1957 жылға дейін жалғасты. 1954 жылдың мамыр айында Лондон қаласында "Лоуренс және Вишарт" марксистік баспасынан "Поэмалары қарсылық британдық Гвиана" басылып шықты, Картер Кариб теңізі сыртында басылып шыққан алғашқы Кариб ақындарының бірі болды. 1954 жылы маусымда ол тағы да PPP шеруіне қатысқаны үшін тұтқындалып, сол жылдың желтоқсанына дейін алты айға түрмеде отырды. Оның екінші қызы Соня босатылғаннан кейін көп ұзамай дүниеге келді. PPP-дегі келіспеушілік партияның бөлінуіне және 1955 жылы бәсекелес партияның құрылуына әкелгенде, Картер PPP-де қалуды таңдады. Алайда бұл ұзаққа созылмады: бір жылдан кейін, 1956 жылы, ол "өте солшыл" болғандығы үшін PPP-дан шығарылды. PPP-дан кеткеннен кейін ол қысқа уақытқа Британ Кеңесінің Джорджтаун кеңсесінде ақпараттық қызметкер болып, содан кейін ұзақ уақыт (1959-67) Букердің (көпұлттық компания және Гайананың қант алқаптарының иесі) ақпараттық қызметкері болып жұмыс істеді. 1966 жылы мамыр айында Гайананың тәуелсіздігі жарияланғанынан кейін ол Букерден кетіп, 1967 жылы Ақпарат және мәдениет министрі ретінде ПНК-ге қосылды. 1966-1967 жылдары ол Гайананың өкілі болды. PNC үкіметі дамуының жолына алаңдай отырып, ол 1970 жылы қарашада осы қызметтен және үкімет саясатынан бас тартты. Ол "саған тек ақын ретінде өмір сүру, халықпен бірге болу" деген пікір айтты. 1970 жылдан 1978 жылға дейін ол тағы да Букерге оралды, 1978 жылы соңғы рет орнынан шығып, Гайана университетінде шығармашылық жазу және резидент суретші болып қызмет етті. Осы уақыт аралығында ол 1977 жылы New Beacon Books баспасында жарық көрген Poems of Succession атты поэмасын жазды. 1978 жылы ол ПНК-ге және сайлау өткізуден бас тартқанына қарсы демонстрацияға қатысқан кезде қатты ұрып-соқты. Саяси тұрғыдан оның симпатиясы Эуси Кваяна мен Уолтер Роднидің Жұмысшы Халық Альянсына қатысты, бірақ ол ешқашан партия мүшесі болмады. 1992 жылы Картер Уилсон Харрис, Фред Д'Агвиар және Грейс Николспен бірге Ұлыбританияда Гвиана жазушылары турнесіне қатысты. 1993 жылы Картер инсульт алып, жүре алмай, сөйлей алмай қалды. 1997 жылы 13 желтоқсанда қайтыс болды. Ол Джорджтаундағы Ботаникалық бақтардағы Батырлар орнына жерленді, бұл құрмет бұрын мемлекет басшыларына арналған еді.

Поэзия және сын-пикірлер

Картердің 1954 жылы жарық көрген "Poems of Resistance" жинағы оның күшті моральдық және саяси дауысы ретінде беделін нығайтты. Көп уақыт бойы оның саяси, қарсылық және наразылық тақырыптарына тоқталған ақын ретінде танылған, оның кейінгі өлеңдері көбінесе жеке тұлғаға қатысты болды. Алайда, ол 1960-шы жылдардағы "Мен өткен күннің неггерлер ауласынан келдім" деген күшті наразылық өлеңімен танымал. "Линкольн орталығынан тікелей эфирде" атты джаз концертте Катрина даулымы құрбандарына арналған концертте Дэнни Гловер Картердің кейбір жолдарын келтіріп, оны Солтүстік Америкада алғаш рет XXI ғасырда көпшілік назарына жеткізді.

Кітап тізімі

От төбесі қызыл түсті жарқырайды, Шайырлар миниатюрасы, 1951. "Жақсылық бүркіті" жеке басылым, 1952. "Сырмалған адам", жеке басылым, 1952. Британдық Гвианадан қарсылық өлеңдері, Лоренс және Вишарт, 1954. "Шиырлар пішіні мен қозғалысы" жеке басылым, 1955 жыл. "Тез түрмеге қамаңдар", жеке басылым, 1963 жыл. "Тұрақтылық өлеңдері", Нью-Бикон, 1977. "Афинитеттің өлеңдері", 1980 ж. "Таңдалған өлеңдер", Демерара, 1989 жыл. Аштық университеті: Өлеңдер жинағы және таңдамалы проза. Эд. - Не? Джемма Робинсон. "Қан балтасы" 2006 жылы шыққан.

Опера

Ханна Кендаллдың "Таңның пышағы" операсы оның оқиғасына негізделген.