Кіріспе

Ямайка ақыны және белсенді (1952 жылы туған)

Линтон Квеси Джонсон ОД (1952 жылғы 24 тамызда туған), сондай-ақ LKJ деп белгілі, Ямайка тумасы, Ұлыбританияда тұратын дуб поэзиясының авторы және белсенді. 2002 жылы ол "Penguin Modern Classics" сериясында жарық көрген екінші тірі ақын және жалғыз қара нәсілді ақын болды. Оның поэзиялық өнері ямайка диалектісінде (патуа) өзінің өлеңдерін дуб-регги әуенімен оқудан тұрады, көбінесе бұл жұмыстарды регги продюсері және әртісі Деннис Бовеллмен бірлесіп жазады.

Ерте өмір

Джонсон Ямайканың Кларендон ауылдық округіндегі Шапелтон деген шағын қалада дүниеге келген. Оның ортаңғы аты "Квеси" – бұл Ганада, Джонсон сияқты, жексенбі күні туған ұл балаларға берілетін есім. Ол қозғалыс ішінде поэзия семинарларын ұйымдастыруға көмектесті және Раста Лав тобымен – ақындар мен барабаншылармен бірге жұмысын дамытты. Джонсон Нью-Кростағы Голдсмит колледжінде әлеуметтануды оқыды және 1973 жылы бітірді. 2018 жылғы сұхбатында ақын ретінде бастауы туралы былай деді: «Мен өлең жаза бастадым, себебі маған ғана емес, сонымен қатар, біздің ұрпақтың нәсілдік қысымға қарсы күресіндегі ашуын, құштарлығын білдірудің бір жолы болды. Поэзия – қара нәсілді азат ету күресіндегі мәдени қару болды, сондықтан осылай басталды». 1970 жылдардың басында ол Keskidee орталығында алғашқы жалақылы кітапхана ресурстары және білім беру қызметкері болып жұмыс істеді, онда оның «Тірілер мен өлгендердің дауысы» поэмасы сахналанды, оны ямайкалық романист Линдси Барретт қойды, ал музыкасын Rasta Love регги тобы орындады. Джонсон еске алады: «Өзің жазған нәрсеңді актерлер мен музыканттармен сахнаға қою керемет еді. Бұл 1973 жылы болды, менің өлеңім ешқайда жарияланбаған кезде. Ол кезде ешкім Линтон Квеси Джонсонды білмеген». Джонсон 1970 жылдары New Musical Express, Melody Maker және Black Music журналдары үшін жазды. Ол 2008 жылғы сұхбатында осылай айтты. Дегенмен, ол британдық сыртқы саясат және расизмге қарсы наразылыққа қатысқан Блэр Пичтің өлімі сияқты басқа да мәселелер туралы жазды. Джонсон 1982 жылы әкесі қайтыс болған кезде «Регги фи Дада» шығармасын жазды, ол әлеуметтік жағдайды кінәлады. Оның өлеңдері Time Come (Picador, 2023) жинағында топтастырылған. Колин Грант былай деп сипаттады: «Жазу көбінесе өткір және құштарлыққа толы; тартымды және логикалық, бірақ ашудың шегінде. ЛКЖ-ның жазуының көркемдігі мен күші бұрынғыдан да қажет». Sunday Times газетіндегі рецензиясында Томива Оволаде былай деп қорытындылады: «Бұл жинақ Джонсонның дуб поэзиясын жазатын белсенді емес, сонымен қатар, мәдени сыншы екенін көрсетеді».

Музыка

Джонсонның ең танымал альбомдары оның дебюттік Dread Beat an' Blood (1978), Forces of Victory (1979), Bass Culture (1980), LKJ in Dub (1980) және Making History (1983) альбомдарын қамтиды. Олардың арасында "Dread Beat An' Blood", "Sonny's Lettah", "Inglan Is A Bitch", "Independent Intavenshan" және "All Wi Doin Is Defendin" сияқты даб-поэзия мектебінің және реггинің өзінің классикалық туындылары бар. Оның "Di Great Insohreckshan" поэмасы 1981 жылғы Брикстон көтерілісіне жауабы болды. Джонсон Dub Band құрамына кірген, олармен ол көбінесе жазған, сондай-ақ Жан "Бинта" Бриз сияқты басқа даб-ақындарымен бірге жұмыс істеді. Лейблде Майки Смиттың жазбалары да шықты. 1985 жылы Уорвик университетінің қауымдас мүшесі, 1987 жылы Вулвергемптон политехникалық институтының құрметті мүшесі атанды. 1990 жылы поэзия мен халық музыкасына қосқан үлесі үшін Пиза қаласынан XIII Premio Internazionale Ultimo Novecento сыйлығын алды. 1998 жылы Италиядағы Piero Ciampi Citta di Livorno Ұлттық музыкалық конкурсының сыйлығына ие болды. Ол Джордж Пэдмор институтының (GPI) сенімді мүшесі және Roxy Harris және Sarah White (New Beacon Books, 1999) редакциялаған "Changing Britannia: Life Experience With Britain" атты GPI диалогтар жинағына үлес қосты. 2014 жылдың тамызында ол сол жылдың қазан айында Ямайканың ұлттық құрмет орденімен марапатталатыны жарияланды. 2017 жылдың 20 сәуірінде Оңтүстік Африкадағы Родс университетінен әдебиет магистрі (D. Litt.) дәрежесін алды. 2020 жылдың шілдесінде Джонсонға Гарольд Пинтер есімімен аталған, сөз бостандығын қорғауға және әдебиетті марапаттауға арналған PEN Pinter сыйлығы табысталды. Сыйлықты жариялаған судьялар Джонсонды "тірі аңыз", "ақын, регги иконасы, ғалым және белсенді" деп сипаттап, оның соңғы жарты ғасырдағы мәдени ландшафтқа тигізген әсерінің зор және ұрпақтарды қамтығандығын атап өтті. Оның саяси күші және тарихты талдандырудағы талғампаздығы Пинтерге тән, сондай-ақ ол оларды іздегендегі юморы да сондай. 2020 жылдың қазан айында Британ кітапханасы ұйымдастырған онлайн-шарада сыйлықты қабылдаған Джонсон эритреялық ақын, әнші-күйші және журналист Амануэль Асратты "Батылдық халықаралық жазушысы" деп атап, сыйлықты ортақ бөлісуге ұсынды. Джонсон Брикстондағы 198 Contemporary Arts and Learning өнер галереясы мен оқу орталығының төрағасы.

Дискография

Dread Beat an' Blood – Virgin, 1978 (Poet and the Roots ретінде). Жеңіс күштері – Island, 1979. Bass Culture – Island, 1980. Линтон Квеси Джонсонның ең жақсылары – Epic, 1980 (жинақтама). LKJ in Dub – Island, 1980. Тарих жасау – Island, 1983. Reggae Greats – Mango, 1984 (жинақтама). Dub Band тобымен концертте – LKJ Records, 1985. Dub Poetry – Mango, 1985 (жинақтама). Tings an' Times – LKJ Records, 1991. LKJ in Dub: 2-том – LKJ Records, 1992. LKJ Presents – LKJ Records, 1996. A Cappella Live – LKJ Records, 1996. More Time – LKJ Records, 1998. Тәуелсіз араласу – Island, 1998 (жинақтама). LKJ in Dub: 3-том – LKJ Records, 2002. Straight to Inglan's Head – Universal, 2003 (жинақтама). Live in Paris – Wrasse, 2004.