Кіріспе
Оңтүстік Африканың теміржол, порт және құбыр желісі компаниясы
Transnet SOC Ltd – Оңтүстік Африканың ірі теміржол, порт және құбыр желісі компаниясы, кеңсесі Йоханнесбургтегі Карлтон орталығында орналасқан. Компания 1990 жылдың 1 сәуірінде шектеулі серіктестік ретінде құрылды. Компания акцияларының көп бөлігі Оңтүстік Африка үкіметінің Мемлекеттік кәсіпорындар департаментіне (Department of Public Enterprises, немесе DPE) тиесілі. Компания Оңтүстік Африка темір жолдары мен порттарының және басқа да қолданыстағы операциялар мен өнімдерін бизнес-бөлімшелерге қайта құрылымдау арқылы құрылды.
Даму тарихы
Темір жолдар алғаш рет Кейптаун төңірегінде, кейіннен 1840 жылдары Дурбанда дамыды. Бірінші желі Дурбанда 1860 жылғы 27 маусымда ашылды. Бастапқы желі Кейптаун мен Веллингтон арасындағы ауыл шаруашылығы өндірісіне қызмет ету үшін салынды. Трансваал Республикасында алтын кендері табылды деген жаңалық, Кейп колониясы үкіметін (Британ үкіметінің қолдауымен) Кимберлині темір жол арқылы Кейптаунға мүмкіндігінше жылдам қосуға итермеледі, бұл колониялық арманның бір бөлігі болды. Оңтүстік Африка Одағында (1910 жылғы 31 мамыр – 1961 жылғы 31 мамыр), бұрынғы төрт колониядан – Жақсы Үміт Мысы, Натал, Оранж еркін мемлекеті және Трансваалдан тұрады; Оңтүстік Африкадағы барлық темір жолдар 1910 жылы біріктірілді. Орталық Оңтүстік Африка темір жолдары, Кейп үкіметтік темір жолдары және Натал үкіметтік темір жолдары Парламент актісімен (1909 жылғы Оңтүстік Африка заңы) біріктірілді. Осылайша Оңтүстік Африка темір жолдары мен порты (SAR&H) құрылды.
Оңтүстік Африка көлік қызметі
1961 жылы 31 мамырда Одақ Оңтүстік Африка Республикасы болып қайта құрылды. 1981 жылы үкімет SAR&H-ны мемлекеттік корпорациядан жекешелендіру бағытында дамуы үшін бизнес принциптері бойынша қайта құру қажет деп шешті. Кейіннен, коммерциялық авиация басталғаннан кейін, Оңтүстік Африка әуе компаниясы да осы құрлық, теңіз және әуе көлігі жүйесінің бір бөлігіне айналды. Осы процестің маңызды бөлігі – ұйымның атын және имиджін өзгерту болды, бұл оның мемлекеттік бизнес кәсіпорыны ретіндегі жаңа миссиясын көрсететін тиіс. 1981 жылдың сәуірінде елдің теміржол, порты, автомобиль көлігі, авиация және құбыр желілері Оңтүстік Африка көлік қызметтері (SATS) деп аталды. Сонымен қатар, кәсіпорын бөлімшелерге және тармақтарға бөлініп, қайта құрылымдалып, жергілікті басқаруға басымдық берілді. "Оңтүстік Африка көлік қызметтерінің құқықтық жаңғыруы туралы заң, 1989" Оңтүстік Африка көлік қызметтерін үкіметтік департаменттен мемлекеттік компанияға айналдырды. 1990 жылдың 1 сәуірінде, 80 жылдық үкіметтік және парламенттік бақылаудан кейін, SATS компания мәртебесін алды.
Соңғы жаңалықтар
2013 жылдың желтоқсан айында Transnet компаниясы Оңтүстік Африка үкіметінің қара экономиканы дамыту мақсатындағы 1,5 миллиард долларлық келісімі аясында келесі бес жылға отынмен жабдықтау үшін тоғыз қара иеліктегі компанияны тағайындады. 2014 жылдың 17 наурызында Transnet компаниясының бас директоры Брайан Молеф төрт халықаралық өндіруші компаниямен 1,064 локомотив (465 дизельді және 599 электрлік) құрастыруға қатысты 50 миллиард ранд сомасындағы келісімшарттар жасады. GE 233 дизельді локомотив, CNR 232 дизельді локомотив, Bombardier Transportation 240 электрлік локомотив және CSR 359 электрлік локомотив жеткізеді. Барлығы 1,064 локомотивтің 70-і толықтай импортталды, ал қалғандары Претория және Дурбандағы Transnet Engineering компаниясымен жергілікті жерде құрастырылды. Қытайдың мемлекеттік CRRC Corporation компаниясы Transnet-ке жеткізген алғашқы екі дизельді локомотивтің генераторлары өткен жылы Оңтүстік Африкаға келгеннен кейін көп ұзамай ауыр проблемалар тудырып, локомотивтерді пайдалануға жарамсыз етті. Transnet қазір Оңтүстік Африкаға жіберілуге асығып жатқан тағы 18 локомотивті қабылдаудан бас тартуда. Кейіннен Transnet Брайан Молефпен және оның ізбасары Сиябонга Гамамен жасалған келісімшарттарды бұзды. Салық сараптамасының мәліметтеріне сәйкес, Молеф Transnet басқармасын дұрыс емес шешім қабылдауға итермелеген. Молеф және тағы үш адам локомотивтер келісімінің сомасын кем дегенде 16 миллиардтан 54 миллиард рандқа дейін арттырды. 2018 жылдың соңына қарай екеуі де қылмыстық тергеуге алынды. Ұйым 2018 жылдың қазан айында сенімді бас директор қажеттігінен Гаманы жұмыстан босатті. 2020 жылдың маусым айында Daily Maverick басылымы мемлекеттік басқаруды ықпалдастыруға қатысқан үш жоғары лауазымды қызметкердің (Нонкулулеко Сиши, Ленни Мудли және Шулами Қалинге) қызметтен босатылғанын хабарлады. 2022 жылдың 27 мамырында Гама және тағы төрт басшы сыбайлас жемқорлық, алаяқтық және ақша жылыстыру айыптарымен Ұлттық қудалау органының қызметкерлерімен ұсталды және 2022 жылдың шілдесінде кезекті сот отырысына дейін босатылды. 2021 жылдың 22 шілдесінде Transnet "кибершабуыл, қауіпсіздік бұзушылығы және саботаж актісіне" ұшырады, нәтижесінде Дурбан, Нгкура, Порт-Элизабет және Кейптаун порттарын қоса алғанда, бірнеше маңызды контейнерлік терминалдарда форс-мажор жағдайы жарияланды. Дурбан порты Оңтүстік Африканың контейнерлік тасымалдарының 60%-ын қамтиды. 26 шілдеге дейін компьютерлік жүйелердің көп бөлігі қалпына келтірілді, бірақ Transnet шабуылдың ауырлығын анықтау бойынша тергеуін жалғастыруда.
Зейнеткерлердің топтық іс жүргізуі
66 мың зейнеткердің тобы Транснет компаниясы өз зейнетақы қорларынан шамамен 6,5 миллиард доллар ұрлағанын айтып, азаматтық талап ашты. Топ Транснетті Transnet зейнетақы қоры мен Transnet екінші белгіленген жәрдемақы қорының активтерін жоққа шығарып, оларды тиімсіз басқарғанын, нәтижесінде қорлар өз мүшелері алдындағы міндеттемелерін орындай алмай қалғанын айыптады. Олар сондай-ақ Транснет зейнетақы қорын таратуға әрекеттенді деген де айып тақты. Зейнетақы көтерілімі соңғы он жыл бойына 2%-ға дейін шектелді, бұл көптеген зейнеткерлерді кедейлікке түсірді.
Бас атқарушы қызметкерлер (бас директорлар)
Мерзімі басталдыМерзімі аяқталдыТегі, аты-жөні 19101928Хой, Уильям19281933Мор, Джон19331941Ваттермейер, Теодор19411945Хоффе, Чарльз19451950Кларк, Уильям19501952Хекрудт, Уильям19521961Дю Плессис, Дани19611968Хьюго, Йоханнес19681970Крюгер, Йоханнес19701983Лоубсер, Якобус19831990Гроув, Э. Л.19901996Мулман, Антон19962000Макозума, Саки20002004Макванази, Мафика20042009Рамос, Мария20112016Молефе, Брайан20162018Гама, Сиябонга (атқарушы 2018)2019Морве, Тау (атқарушы 2019)2020Махомеди, Мохаммед20202023Дерби, Портия (атқарушы 2023)қазіргі уақытқа дейінМишелл Филлипс