Кіріспе

Аудио жазбаның тонын музыкалық ноталармен сәйкестендіру техникасы.

Тонды түзету – бұл аудио сигналының интонациясын (дыбыстың жоғарылығы немесе төмендігі) өзгертетін электрондық эффект немесе аудио бағдарламалық қамтамасы, осылайша барлық тон музыкалық ноталарға айналады (яғни, фортепианодағы ноталар сияқты). Бұл құрылғылар дыбыстың басқа да аспектілеріне әсер етпей жұмыс істейді. Тонды түзету алдымен аудио сигналының тонын анықтайды (нақты уақыт режимінде тонды анықтау алгоритмін пайдаланады), содан кейін қажетті өзгерісті есептеп, аудио сигналын сәйкесінше өңдейді. Тонды түзету құрылғылары ең көп батыс эстрада музыкасында вокалдық партияларды түзету үшін қолданылады.

Тарих

Биіктікті түзету ойлап табылғанға дейін, жазбадағы вокалдық интонациядағы қателерді тек әнді толыққанды қайта жазу арқылы (жазудың бастапқы кезеңінде) немесе көп тректік жазу технологиясы дамығаннан кейін, қате ноталарды қайта жазып түзетуге болар еді. 1970-жылдардың соңында инженерлер Eventide Harmonizer-ді пайдаланып бөліктерді түзетуді бастады. Электрондық биіктікті түзету құралдары пайда болғанға дейін концерттегі тікелей вокалдық орындауды «нақты уақытта» түзету мүмкін болмаған (бірақ орындаушы тікелей эфирде лайықты ән айта алмаған жағдайларда ерінді синхрондау қолданылатын). 1997 жылға дейін Antares Audio Technology компаниясының Auto-Tune Pitch Correcting Plug-In құралы енгізілгенге дейін биіктікті түзету сирек кездесетін еді. Геофизикалық инженер доктор Энди Хильдебранд жасаған бұл бағдарламалық қамтамасыз ету мұнай өнеркәсібі үшін сейсмикалық толқындарды картаға түсіруде қолданылатын автоматты корреляциялық алгоритмдерді пайдаланды. Энди Хильдебранд осы алгоритмдерді музыкалық қолдануларға бейімдеп, дауыстық қателерді түзетудің тиімді және дәл әдісін ұсынды. Бұл баяу студиялық техникаларды нақты уақыт процесімен алмастырды, оны тікелей эфирде де қолдануға болады. Auto-Tune әлі де кеңінен қолданылады, сондай-ақ Celemony’s Direct Note Access және Celemony’s Melodyne сияқты полифониялық аудио сигналдағы жеке ноталарды реттеуге мүмкіндік беретін басқа да биіктікті түзету алгоритмдері де қолданылады. Биіктікті түзету енді цифрлық аудио өңдеу бағдарламаларында жиі кездесетін мүмкіндік, ол алғаш рет Pro Tools плагині ретінде пайда болды және қазір Apple GarageBand, Apple Logic Pro, Adobe Audition, FL Studio, Digital Performer және Steinberg Cubase сияқты өнімдерде де бар. MorphTune де осы мүмкіндікті ұсынады. Ол TC Helicon VoiceOne сияқты тіреуге орнатылатын аппараттық түрде де қол жетімді. Сондай-ақ, вокалдық микрофонды педальға қосып, сигналды PA жүйесіне жіберу арқылы концертте қолдануға болатын үлкен stompbox педалы да бар. GSnap деп аталатын тегін VST плагині де осы эффектіні алу үшін қолданылуы мүмкін. Linux FOSS қауымдастығында Autotalent және Zita AT1 осы мүмкіндікті ұсынады.

Тікұрақты түзету

Ең көп қолданылатын биіктік түзету құралдары – танымал музыка жазбаларында әншілер орындаған ноталардың дұрыс емес интонациясын (көмескілеуін) түзетуге арналған. Биіктік түзетуді пайдалану жазу процесін жеделдетеді, себебі әншілер әнді немесе вокалдық жолдарды қателер түзетілгенге дейін қайта-қайта жазбаға түсірудің қажеті болмайды. Биіктік түзету бағдарламалық қамтамасы әнді қайта жазбаға түсірмей немесе үстеме жазба жасамастан, ән орындаудагы кез келген биіктік қатесін түзетуге мүмкіндік береді. Биіктік түзету көбінесе дауыстық интонация қателерін түзетумен байланысты болғанымен, скрипка, виолончель немесе труба сияқты жазылған аспаптық бөлімдердегі интонацияны түзету үшін де қолданылуы мүмкін.

Вокалды гармония және вибрато

Биіктікті түзетушілер музыкалық студияларда әдетте ән айтылған сөздердің немесе фразалардың дауыстық үйлесімділігін қосу үшін қолданылады, бұл үшін оларды қажетті биіктікте қайта жазбауға немесе қосалқы әншілерді пайдаланбауға болады. Қолданылатын модельге байланысты, түрлі вокалды эффекттерді қосуға болады, ал жоғары сапалы құрылғылар музыкадағы экспрессияны сақтауға мүмкіндік беретіндей етіп реттелуі мүмкін. Кейбір биіктікті түзетушілер вибрато эффектін қосуға да қабілетті.

Төтенше әсерлері

Бастапқыда биіктікті түзету құрылғылары табиғи дыбыстау үшін жасалған, бірақ өндірушілер экстремалды параметрлерді орнатқанда ерекше әсерлер алуға болатынын байқады. 1990 жылдардың соңында биіктікті түзету құрылғылары ерекше электронды, вокодерге ұқсас дауыс эффектісі ретінде танымал болды. Auto-Tune негізінде жасалған биіктікті түзетудің танымал мысалы – «Cher эффектісі», өйткені бұл эффект продюсер Марк Тейлордың 1998 жылғы «Believe» әнінде пайда болған. Композитор Джон Босвелл бұл эффектті «Symphony of Science» және «Symphony of Bang Goes The Theory» (BBC ғылыми шоуы) ремикстерінде қолданды. Американдық рэпер T-Pain осы эффектті шеберлікпен қолдануымен белгілі.

Сын

Биіктікті түзетуге қатысты сындың бірі – жазба жасау инженерлеріне әншінің өзі жеткілікті дағдыға ие болмаған жағдайда, өте дұрыс әуенді орындауға мүмкіндік беруі, бұл музыкаға шындықсыздық елесін қосады. Бұл идея 2001 жылы "Симпсон" сериалының "Блэкштегі жаңа балалар" атты эпизодында көрсетілді. Эпизодта "Studio Magic" деп белгіленген биіктікті түзету құралының мультфильмдік бейнесі Барт Симпсон мүше болған, жасалма бойз-бендтегі әншілік дағдының толық жетіспеушілігін толықтыру үшін қолданылды. 2003 жылы Эллисон Мурер 2002 жылғы Miss Fortune альбомына "Бұл жазбаны жасау кезінде дауыстық түзету немесе биіктікті түзету қолданылмады" деген стикерлер жабыстыра бастады. 2003 жылғы Chicago Tribune басылымында "көптеген музыка жанрларындағы көптеген табысты орындаушылар – мүмкін, көпшілігі – биіктікті түзетуді қолданады" делінген. Продюсер-инженер Тимоти Пауэлл 2003 жылы "дауыстық түзету құрылмын концерттерде де көре бастадым" деді. Ол "Бұл көбірек этикалық мәселе: адамдар орындаушыларды көру үшін көп ақша төлейді, ал орындаушылар өздерін ең жақсы жағдайда көрсеткісі келеді" деді. Райли Джексоннан "соңғы вокал" болмағандықтан, Melodyne-ды "оның дауысын нақты музыкамен үйлестіру үшін", "оны дұрыс нотаға келтіру үшін" пайдалануға тура келді, бұл вибратоның "сәл өзгеше" немесе "тымырлы өңделген" дыбыстауына әкелді.