Кіріспе

Хорват футболшысы (1970 жылы туған)

Роберт Шпехар (13 мамыр 1970 жылы туған) – хорват футбол жаттықтырушысы және бұрынғы халықаралық футболшы, шабуылшы ретінде ойнаған. 18 жылдық кәсіби мансабында ол хорват Prva HNL командалары NK Zagreb және NK Osijek құрамында үш рет ойнады. Бельгияда ол "Клуб Брюгге" клубында ойнады, осы клубпен Бельгия бірінші дивизионы мен Бельгия кубогын жеңіп алды. Сонымен қатар, ол "AS Монако" клубымен УЕФА Чемпиондар лигасының жартылай финалына жетті, "Верона", "Спортинг", "Галатасарай", "Стандарт Лиеж" клубтарында доп теуіп, карьерасын Кипр кубогын жеңіп алған "Омония" клубында аяқтады. Халықаралық деңгейде ол Хорватия құрамасы сапында 1992–1996 жылдар аралығында бес жыл бойы сегіз матч өткізді және 1996 жылғы Король Хасан II Халықаралық кубогын жеңіп алған құраманың құрамында болды. Ол футболшы Дино Шпехардың әкесі, ол да әкесінің ізімен жүріп, кәсіби карьерасын NK Osijek клубында бастады, ал Роберт сол кезде клуб президенті болып жұмыс істеді. Роберттің әкесі, Диноның әкесі 1960 жылдары NK Osijek клубының танымал қақпашысы болған. Соңғы кезде ол хорваттың төменгі лигасының NK Višnjevac клубын жаттықтырды, осы командамен Треча HNL дивизионының Шығыс аймағына жолдама алды.

Монако

Шпехар Осиек қаласында дүниеге келген. Ол 1997 жылдың жазында Монако Князьдығына Бельгия бірінші дивизионының үздік мергені ретінде келді. Алдыңғы 1996–97 маусымында ол «Брюгге» клубында ойнап, 26 гол соқты. Бұл көрсеткішті келесі 20 маусымда бар болғаны үш ойыншы ғана басып өтті. Жаңа маусым басталғанда, ол наконец AS Monaco клубына трансфер жасап, Фабиен Бартез, Вилли Сагноль, Людовик Джули, Виктор Икпеба, Генри және Трезеге бастаған буынға қосылды. Маусымның алғашқы төрт ойынынан кейін Монако басшылығы мен жаттықтырушысы Жан Тигана клубтың 19 жастағы Генри мен Трезеге, сондай-ақ олардан бірнеше жас үлкен Виктор Икпеба сияқты жас шабуылшыларымен толық маусымды өткізе алмайтынын түсінді. Сондықтан олар Бельгиялық «Брюгге» клубының үздік мергені Роберт Шпехарды және Францияның бірінші дивизионының «Нант» клубынан тағы бір шабуылшы, Чадтан келген Жафет Н’Дорамды трансферледі. Н’Дорам алдыңғы маусымда бірінші дивизионда үздік мергеннің күміс жүлдесін иеленген еді. Шпехар осындай деңгейдегі әріптестермен бірге клубта болуға өте қуанды. Сол кезде Францияның 1996–97 жылғы бірінші дивизионының чемпионы болған «Монако» сәтті өнер көрсетуін жалғастырып, 1997 жылғы Чемпиондар кубогын жеңіп алды. 1997–98 жылғы УЕФА Чемпиондар лигасының жартылай финалында Шпехар «Ювентусқа» қарсы гол соқты, ал 1997–98 жылғы бірінші дивизионда үшінші орын алып, 1998–99 жылғы УЕФА кубогына қатысуға ілікті. 1998–99 маусымынан кейін Шпехар мен «Монако» отандық лигада ұқсас нәтижеге қол жеткізіп, турнир кестесінде төртінші орынды иеленді, соның арқасында 1999–2000 жылғы УЕФА кубогына тағы да қатысу мүмкіндігіне ие болды. Шпехардың мансабындағы ең жарқын сәт 1997–98 жылғы УЕФА Чемпиондар лигасының жартылай финалының екінші ойынында, 1998 жылдың 15 сәуірінде «Ювентусқа» қарсы өткен үй матчында болды. Оның өзінің айтуынша, ол бүкіл карьерасындағы сүйікті голдарының бірін соқты. «Ювентус» қақпашысы Анджело Перуцциге жоғарыдан берілген паспен соққан гол «Монакоға» 3:2 есебімен жеңіс сыйлады. Алайда, Шпехар мен «Монако» үшін бұл жеңіс жеткіліксіз болды, себебі олар Италияның Турин қаласындағы «Стадио дель Альпиде» өткен алғашқы ойында 6:4 есебімен жеңіліске ұшыраған еді.

Халықаралық мансап

Шпехар 1992 жылғы шілдеде Австралияға қарсы өткен жолдастық ойында Хорватия құрамасы сапында тұңғыш рет алаңға шықты, 78-ші минутта Горан Вучевичтің орнына қосылды. Ол барлығы сегіз рет құрама намысын қорғады, есеп соқпады. Көбінесе бұл жолдастық матчтар болды. Оның халықаралық аренадағы соңғы ойыны 1996 жылғы желтоқсанда Чехияға қарсы өткен Хассан II турниріндегі кездесу еді.

Сауықтыру

2010 жылдың 25 тамызында футбол клубы «Осиекте» клуб басшылығының негізгі мүшелері мен клубтың маңызды демеушілері қатысқан кездесуден кейін Роберт Шпехар клубтың жаңа президенті болып тағайындалды. Клуб тарихындағы ең үздік гол соққан ойыншылардың бірі, бес жыл бұрын қана зейнеткерлікке шыққан футбол жұлдызы тағы да «Градски Врт» стадионына оралды. Бұл жолы – «Осиек» футбол клубының президенті ретінде. Клуб мүшелерінің келісімі бірнеше күннен кейін бекітілді. Шпехар президент болған соң клуб жаңа бас директор ретінде Осиек қаласының бұрынғы мэрі Гордан Матковичті тағайындады. Ол бұрын клубта сәтті жұмыс істеген, 2003-04 маусымында Prva HNL-дің үздік гол соққан ойыншысы атанған еді. Содан бері «НК Осиек» қаржылық және әкімшілік қиындықтарға тап болды, одан кейін спорттық нәтижелері де нашарлады. «НК Осиекке» көмектесуге деген адал ниетімен, ол жайлы өмір мен табысты басқару қызметін тастап, клуб тарапынан ұсынылған президенттік лауазымды қабылдады. Кәсіби футбол карьерасын аяқтаған күннен бастап Шпехар өзін клубтың қарамағына қойды, бұл бес жылдық күтістен кейін берілген мүмкіндік болды. Әуелде оның есімі спорт директоры лауазымымен байланысты болды, бірақ жергілікті кәсіпкерлер мен демеушілердің президенттік лауазымды қайта-қайта қабылдаудан бас тартуынан кейін бұл қиын міндет соңында Шпехарға ұсынылды. Спорт директорының жұмысы Шпехар сияқты табысты бұрынғы футболшы үшін табиғи жалғасы болар еді, бірақ президенттік лауазымды қабылдауға ешкім дайын болмағандықтан, Шпехар клубтың шақыруына жауап беруге міндетті деп ойлады. Саяси бейтарап адам, саяси партиялармен байланысы жоқ Шпехар жаңа адамдарды, жаңа идеяларды және клубтан бұрын қашқан жаңа инвестицияларды тартуға қабілетті деп есептелді. Оның президенттік жоспары үш негізгі мәселеге бағытталған. Біріншісі – үйдегі ойындарға қатысушылардың санын арттыру, клуб жанкүйерлері мен көрермендердің санын көбейту. Екіншісі – Prva HNL маусымының соңында Еуропалық жарыстарға қатысуға қажетті спорттық нәтижелерге қол жеткізу. Үшіншісі – «Динамо» мен «Хайдук» сияқты тарихы зор клубтармен тең дәрежеде бәсекелесу, өйткені «НК Осиек» осыған лайық. Шпехардың «НК Осиек» президенті ретінде жасаған алғашқы қадамы – клубты басқаруға көмектесу үшін Давор Шукер, Ненад Бьелица және Марко Бабич сияқты клуб аңыздары мен бұрынғы футболшыларға шақыру жасау болды. Ол кеңсесі мен клубын жақсы ниетпен және клубқа деген сүйіспеншілікпен келген кез келген адамға, әсіресе «НК Осиек» спорт және жұмыс қоғамдастығының қазіргі және бұрынғы өкілдеріне ашық деп жариялады. Ол Хорватиядағы футбол клубтарының президенттік жүйесін өзгертуге бел буды, клубта күнделікті белсенді рөл атқарып, футболшылармен және жаттықтырушылармен күнделікті әңгімелесіп, сонымен қатар спорттық басқару бөліміне де көңіл бөлуді жоспарлады. Шпехар Осиек қаласы мен клуб демеушілерінен клубқа қолдау көрсетуді жалғастыруға уәде алды. Президенттік лауазымды Роберт Шпехарға ресми тапсыру рәсімі 2010 жылдың 29 тамызында өтті. Роберт Шпехар президент, Гордан Маткович бас директор болған кезде спорт директоры лауазымына тағы бір «НК Осиек» футбол жұлдызы, клуб үшін 400-ден астам ойын өткізген Горан Попович тағайындалды. Бірақ оның спорт директоры лауазымына тағайындалуы тек ресми акт болды, өйткені Шпехардың клубты басқару шарты – спорт директорының жұмысымен бірге оның өкілеттіктерін анықтаудан тұрды. «НК Осиек» басқармасы келісімді қабылдады және Шпехардың президенттік лауазымын атқаруға дайындығын заңды түрде бекітті. Ол бұл жауапты міндетті қабылдауға асықпады, өйткені Шпехар отбасының үш буыны 50 жылдан бері үзіліссіз «НК Осиек» клубымен байланысты. Сондықтан Шпехар бұл мәселені жеке және эмоционалды түрде қабылдады, Осиекті жай ғана клуб емес, өмір салты ретінде қарастырды. Осы себептерге байланысты ол өзінің ізашарларынан айырмашылығы, клубтың қажеттілігіне тәулік бойы дайын болуға ниеттенді. Көптеген өзгерістерді жариялап, Шпехардың мақсаты – жанкүйерлерді трибуналарға қайтару және клуб аңыздарын «Градски Врт» стадионына қайтару болды. Ол клубта саясатқа орын жоқ екенін мәлімдеді, өзінің рөлі тек спортшы және атлет екенін, саясатқа қызығушылығы жоқ екенін айтты. Клубтың қалыпты жұмыс істеуі үшін қаражат жинау оңай болған жоқ, бірақ Шпехар Осиекті жақсы көретін кез келген адамнан көмек сұрап, қаланың әрбір есігін қақты. Клубтың қаржылық жағдайы бұрынғы Домагой Виданың «Байер Леверкузенге» 17 000 000 HRK сомасына сатылуының арқасында уақытша жақсарды. Ойыншыларға, жаттықтырушыларға, жұмысшыларға және жеткізушілерге барлық жылдық қарыздар төленді, клубты күтіп ұстауға аздаған қаражат қалды. Алайда, өзінің ізашарлары сияқты, Шпехар 1996 жылдан бері клубтың банк шоттары тоңдырылғаннан бері жалғасып келе жатқан 97 000 000 HRK сомасындағы үлкен қарызды мұра етіп алды.

Дино Шпехар ісі

Президент ретінде 2010 жылдың қазан айында Шпехар өзінің ұлы, 16 жас жарымдық Дино Шпехармен кәсіби келісімшартқа қол қойды. Дино Хорватияның U17 футбол құрамасының капитаны болды және жақында Хорватияда 27 қыркүйектен 2 қазанға дейін өткен іріктеу турнирінде үш матчта төрт командалық голдың үшеуін соқты, осылайша Хорватияның U17 футбол құрамасының 2011 жылғы Еуропа чемпионатының элиталық кезеңіне өтуіне көмектесті. НК Осиек футбол академиясының директоры Мирослав Житняк ұзақ уақыт бойы тыныш сұранысын қайта-қайта жеткізгені және бірінші команданың жаттықтырушысы Бранко Карачич мұндай ойыншының бірінші команда футболшыларымен бірге болуын талап еткеніне байланысты, ұлына Диноға кәсіби келісімшарт ұсыну дұрыс шешім болды. Осы уақытта клуб академиясының кеңесі жас Шпехарды кадет жасынан жастар командасына ауыстыруды шешті. Градски Врт штабының бастығы, менеджер Карачич қазан айындағы соңғы өтінішін бергеннен кейін, Шпехар ақыры келісімшартқа қол қойды, осылайша Шпехарлар отбасының дәстүрі мен НК Осиекке адалдығын жалғастырды. Кәсіби келісімшартқа қол қойғаннан кейін, НК Осиектің әртүрлі жас санаттарында алты жылдан астам ойнап, 300-ден астам гол соққан (Дино шабуылшы болмаса да), ол көп ұзамай НК Осиектің бірінші командасына ауыстырылды. Шпехар президент ретінде, спорт директорының функциясын орындап, футбол құрамасының ойыншыларын басқаруға жауапты болды. Өзінің жұмысында ол жаңа ойыншылармен келісімшарттар жасауды ұсынды және оларды бекітті, немесе ескілерін жаңартты, бірақ бұл жағдайда ол ойыншының әкесі болғандықтан, Житняк пен Карачичқа ойыншының дағдылары мен таланты негізінде ғана келісімшарт ұсынуға рұқсат берді. Шпехар үшін, әке ретінде ұлымен келісімшартқа қол қою – ұлының НК Осиектің жұлдызы болуға жолында екенін, клубтың болашағын құратын және соңында ұятсыз немесе ыңғайсыз пайда табуға мүмкіндік беретін ойыншыға айналуы керемет сезім болды. НК Осиектің президенті ретінде Шпехар клуб үшін көп жылдар бойы жетіспеген шынайы ойыншыны қолға алғанына қуанды. Ол Дино ойнайтын Градски Врттағы жұртшылықтың үнемі бақылауы мен қысымын сезінді, сондықтан ұлын жеке жаттығуларда жеке жұмыс істеу арқылы физикалық және психологиялық жағынан дамытуға шешім қабылдады, осылайша Диноның футбол және алаң дағдыларын жақсарып, алдағы сынақтарға дайындады. Әрі кеткенде, Роберт НК Осиекте мансабын бастаған кезде, оның әкесі, сол кездегі бұрынғы НК Осиек қақпашысы болғандықтан, осындай жағдайға тап болды. Шпехар 2010 жылдың соңында, НК Осиек жастар академиясының өнімі, Хорватияның ең жақсы жас футболшыларының бірі Дино Шпехар үшін «Бавариядан» келіп түскен 300 000 еуролық ресми ұсыныстан бас тартты, Диноның клубта және «Права ХНЛ» лигасында өзін дәлелдеуі керек екенін мәлімдеді. Шпехар көптеген скауттардың жас Шпехарды іздеп жүргенін ескере отырып, ұсыныстан бас тартуға сенімді болды және «Баварияға» ұсынысқа тағы бір нөл қосу керектігін жауап берді.

КФҚ-ға кешіктірілген өтініш

2011 жылдың ақпан айында Хорватия футбол федерациясы президент сайлауындағы дау-дамасылдан кейін 41 жастағы Шпехар келесі сайлауға қатысып, федерация президенті лауазымына үміткер болатынын жариялады. Шпехар кандидатурасын ұсыну арқасында президент сайлауы қайтадан басталып, расталмаған президент Влатко Маркович үміткерліктен бас тартады деп есептеді. Шпехардың бастапқыда Влатко Марковичке дауыс бергені құпия емес еді, өйткені ол CFF-ті жақсы басқарып тұрған адам ретінде танымал болды. Ол кезде Маркович Шпехардың пікірінше CFF-тің заңды түрде сайланған президенті еді. Бастапқыда Шпехар кандидатурасының ашық түрде жарияланғанына риза болмады, бұл туралы ол жеке достарымен әңгімелескен. Алайда, Шпехар футбол саласындағы жетістіктері мен өмірлік тәжірибесінің арқасында CFF-ге жетекшілік етуге өзін сенімді сезінді, бұл оның футбол білімін арттырды. Үміткер болудың бір шарты – 21 футбол округінің біреуінен ұсыныс түсуі керек еді, осылайша барлық футбол клубтары мен жұмысшы ұжымы қолдау білдіретін болды. Шпехар жергілікті Осиек-Баранья округі мен Осиек қаласының футбол қауымдастығынан қолдау күтті. Алайда, Шпехар үшін тағы бір танымал және бұрыннан дайындалған үміткер, Хорватия футболындағы ең беделді тұлға – Динамоның Дзравко Мамич пен 75 жастағы Влатко Марковичтің қолдауымен келген Давор Шукер де үміткерлік танытты. Шукер де Осиек қаласында туып-өскен және NK Осиек футбол клубының легендасы болғандықтан, Шпехар басынан бастап қиын жағдайға түсті.

Коучингтің басталуы

Футболдан карьерасын аяқтағаннан және НК Осиек клубының президенті болғаннан кейін, Шпехар өзінің болашағын футбол жаттықтырушысы ретінде орындықта көрді. Жаттықтырушылық курсын сәтті бітірген соң, ол алғашқы жаттықтырушылық тәжімебі үшін жергілікті төменгі лигадағы НК Вишневац клубын қабылдауға шешім қабылдады. Бірінші маусымда ол клубты одан әрі төмендеуден ғана сақтап қана қоймай, Treća HNL дивизионының Шығыс тобына жол пускенін қамтамасыз етті. Екінші маусымның бірінші жартысынан кейін, үшінші лигадан гөрі жоғары бәсекелі лигада ойнауға ұмтылыс жасайтын, жақсы ұйымдастырылған клубтарды жаттықтыруға деген ұмтылысынан туындап, ол клубты тастап кетті. Шпехар алаңда, орындықта, жаттығуларда және матч барысында өзін жақсы сезініп, Prva HNL клубтарынан осындай мүмкіндікті күтуге шешім қабылдады. Ол сол жылдың қаңтар айында тағайындалғаннан кейін, 2017 жылдың қазан айында басшылыққа келгеннен кейін 2018 жылдың қыркүйегінде алғаш рет Марсониядан кетіп қалды.