Кіріспе
Питер Норбек (27 тамыз 1870 – 20 желтоқсан 1936) – Оңтүстік Дакота штатынан шыққан американдық саясаткер. Оңтүстік Дакотаның тоғызыншы губернаторы қызметін екі мерзім атқарғаннан кейін, Норбек АҚШ Сенатына үш рет қатарынан сайланды. Норбек Оңтүстік Дакота штатында туған алғашқы губернатор және Оңтүстік Дакотадан сайланған алғашқы АҚШ сенаторы болды. (Норбек Дакота территориясының, кейін Оңтүстік Дакота штаты болған бөлігінде дүниеге келген). Ол Рашмор тауындағы алып мүсіннің салынуын қолдап, оған федералдық қаржыландыруды қамтамасыз еткендігі үшін "Рашмор тауының ең ірі саяси демеушісі" ретінде танылды.
Peter Norbeck (August 27, 1870December 20, 1936) was an American politician from South Dakota. After serving two terms as the ninth Governor of South Dakota, Norbeck was elected to three consecutive terms as a United States Senator. Norbeck was the first native born Governor of South Dakota to serve in office, and the first native born U. S. Senator from South Dakota. (Norbeck was born in the portion of the Dakota Territory that would later become the state of South Dakota). He is best remembered as "Mount Rushmore's great political patron", for promoting the construction of the giant sculpture at Mount Rushmore and securing federal funding for it.
Ерте өмір және білім
Норбек – иммигранттар Джорджтың (Швецияның Жемтленд аймағында туған) және норвегиялық Карен (Ларсен) Норбектердің алты баласының ең үлкені еді. Норбек туған кезде оның отбасы Вермильоннан солтүстік-шығысқа қарай 8 миль (13 км) қашықтықтағы, отбасына тиесілі жердегі жер үйінде тұрған. Ол мемлекеттік мектептерде және Вермиллиондағы Оңтүстік Дакота университетінде білім алды. 1895 жылы ол терең су, мұнай және газ құдықтарын бұрғылаумен айналысқан. 1900 жылы Оңтүстік Дакота штатының Редфилд қаласына көшіп, шаруашылықпен де айналыса бастады. 1901 жылдың маусым айында Лидия Тереза Андерсонға үйленді, олардан Нелли, Рут және Сельма (сонымен қатар Салли деп те атайтын) атты үш қызы мен Харольд есімді бір ұлы болды.
Жеке қатынастар
Норбек масон және Оңтүстік Дакотаның Ұлы Ложасының мүшесі болды. Ол 1919 жылдың 22 маусымында Янктонда (Оңтүстік юрисдикцияда) Ежелгі және Қабылданған Шотланд Ритуалының 32-дәрежесін алды, сондай-ақ Абердиндегі (Оңтүстік Дакота) «Йелдуз» Шринерлер қауымдастығының мүшесі болды. Оның Көк (Craft) ложасының аты мен нөмірі белгісіз.
Мансап
1908 жылы 9 мамырда Норбек Спинк округінен Оңтүстік Дакота штатының Сенатына үміткер болды. Үш мерзімнің біріншісіне сайланғаннан кейін ол Ко Кроуфордтың прогрессивтік жақтастарының ішкі шеңберіне қосылды. 1914 жылы Норбек губернатор Фрэнк Бёрннің республикалық тізім бойынша вице-губернаторлыққа түсу шақыруын өте ойсырап қабылдады; олар жеңіске жетті. 1916 жылы Норбек губернаторлыққа үміткер болып, демократ кандидат В. Т. Ринехартты жеңіп, Оңтүстік Дакотаның тоғызыншы губернаторы атанды. Ол 1917 жылдан 1921 жылға дейін осы лауазымда қызмет етті. 1920 жылы Норбек АҚШ Сенаторы болып сайланды. Ол сайлауда 50 пайыз дауыспен жеңіске жетті, демократ және екі күшті тәуелсіз кандидатқа қарсы бақ сынасты; демократ үшінші орынға табан тіреді. Норбек 1926 және 1932 жылдары Сенатқа қайта сайланды.
Оңтүстік Дакота туризм және Рашмор тауы
Норбек Оңтүстік Дакота штатының туризм индустриясына көп үлес қосты. Ол мүсінші Гутзон Борглуммен бірге Рашмор тауындағы алып мүсінді жасауға көмектесті, президенттер Кальвин Кулидж бен Франклин Д. Рузвельтті оны қолдауға иланды, және Конгресс арқылы бірнеше заң жобаларын өткізіп, оған федералдық қаржыландыруды қамтамасыз етті. Герберт Гувердің президенттігінің соңғы айларында республикалық партияның төрағасы ретінде Норбек Фердинанд Пекораны АҚШ Сенатының Банк және валюта комитетіне бас кеңесші болып тағайындады. Комитет 1929 жылғы Уолл-стрит құлауын зерттеді.
Өлім және еске алу
Норбек 1936 жылы АҚШ сенаторы болып үшінші мерзімінде Оңтүстік Дакота штатының Редфилд қаласында рактан қайтыс болды. Ол Блумингтон шіркеуі қорымында, Платте, Оңтүстік Дакотада жерленген. Питер Норбек жазғы үйі, Кастер мемлекеттік паркінде, Ұлттық тарихи орындар тізіліміне енгізілген.