Кіріспе

Аллен М. Самнер класының эсминшісі USS Putnam (DD 757) – Чарльз Патнам атымен аталатын АҚШ Әскери-теңіз күштерінің екінші кемесі. Ол екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Тынық мұхитында әрекетке түсті. 1943 жылдың 11 шілдесінде Калифорния штаты, Сан-Франциско қаласындағы Bethlehem Steel Co., Shipbuilding Division компаниясында салынды және 1944 жылдың 26 наурызында теңізге сүргісілді, демеушісі – Доана Патнам Уилер ханым. Кеме 1944 жылдың 12 қазанында қолданысқа берілді. Капитан Фредерик В. Хиллс басқарушы болып тағайындалды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Тынық мұхитының жағалауында сынақтан өткеннен кейін, «Путнам» 1944 жылдың 30 желтоқсанында «Алтын қақпа» көпірінің астынан өтіп, Тынық мұхиты флотының құрамына қосылды. 1945 жылдың 2 қаңтарында Перл-Харборға келген эсминец алғашқы шабуылдық операциясына дайындалды және 29 қаңтарда 4-ші және 5-ші теңіз дивизияларын тасымалдаған көліктерді сүйемелдеу үшін Мариан аралдарына бет түзеді. Эниветок, Сайпан және Тиниан аралдарында қысқа тоқталыстан кейін, 17 ақпанда Гуамнан Иво Джимаға бағытталған конвоймен бірге жүзіп кетті. Эсминец D күні (19 ақпан) Иво Джимаға жетті, десант пен шайқас толыққанды жүріп жатқанда. Жағалаудағы артиллериялық кемелер аралға үдемелі қирату оғын төгіп тұрды. «Путнам» жағалауға шабуыл жасау үшін қауіпті жақындыққа келді, сондай-ақ десантшы теңізшілерді қолдау үшін жағалаудағы нысаналарды атқылады және түнгі уақытта жапондық әскерлердің шоғырланған жерлерін жарықтандыру үшін жарықшарларды қолданды. 23 ақпанда Әскери-теңіз күштерінің хатшысы Джеймс Форрестал және Жоғары ранкті Әскери-теңіз күштерінің теңізшілер корпусының тобы десанттың алғашқы кезеңдерін бақылағаннан кейін Гуамға және флот адмиралы Честер В. Нимицпен кездесу үшін «Путнамға» мінді. «Путнам» 12 наурызда Гуамнан шығып, логистикалық кемелерді Филиппин аралдарындағы Лейтеге сүйемелдеді, бес күннен кейін жетті. 27 наурызда Филиппиннің Сан-Педро шығанағынан шығып, Окинаваға көлік тобымен бірге жүрді. Пасха жексенбісінде келген эсминец дереу әуе шабуылынан қорғау міндетін атқара бастады. Улитиге конвойды сүйемелдегеннен кейін, «Путнам» Окинаваға оралды және 16 сәуірде аралдың оңтүстік-батысында артиллериялық қолдау станциясына тағайындалды. Кейіннен радиолокациялық тікұшақ станциясына тағайындалған «Путнам» жапондық камикадзелерге қарсы теңіз күштерінің истребителін бағыттады. Эсминец 16 маусымда белгісіз американдық ұшқыш камикадзеге соқтығысқандықтан ғана зардап шекпеді, бұл оқиға эсминецке тиюге бірнеше секунд қалғанда болды. Сол күні күн батқаннан кейін жапондық ұшақтан түскен торпеда «Твиггстің» сол жағына тиіп, 2-ші патрондық бөлімін жарылысқа ұшыратты. «Путнамдағы» эскадрилья командирі капитан Гленн Р. Хартвиг дереу жақындады. Жарылған оқ-дәрілер құтқару операцияларын қауіпті етті, бірақ теңізден құтқарылған 188 «Твиггстің» тірі қалғандарының 114-і «Путнам» есебінен болды. «Путнам» 1945 жылдың 1 шілдесінде Окинавадан шықты. 38-ші жедел топтың авианосектері Шығыс Қытай теңізінде жапондықтардың жабдықтау желілерін қиып тастады. «Путнамның» артиллериясы 1945 жылдың 8 тамызына дейін осы кемелерге қарсы шабуылдар кезінде авианосецтерді сүйемелдеуге көмектесті. 15 тамыздағы «жауынгерлік қимылды тоқтату» бұйрығынан кейін Жапонияның бас аралдарын басып алу басты міндетке айналды, ал қыркүйектің алғашқы апталарында «Путнам» Токиоға бағытталған көлік ұшақтарына жол көрсетуші және құтқарушы эсминец ретінде қызмет етті. 13 қыркүйекте Окинавадан солтүстікке қарай 100 шақырым жердегі бекетінен шығып, Хонсю аралының орталық бөлігінде орналасқан Вакаямаға бағытталған «Нью-Джерси» әскери кемесіне сүйемелдеді. «Путнам» 17 қыркүйекте Токио шығанағына кірді, онда ол қатты тайфунға тап болды. Содан кейін 25 қыркүйекте Вакаямаға оралды, одан 1 қазанда Окинаваға, содан кейін Вакаямаға қайта оралды. 5 желтоқсанда Эниветок арқылы жүзіп, эсминец 10 желтоқсанда Перл-Харборға жанармай алу үшін тоқтады және 22 желтоқсанда Сан-Диегоға жетті. «Путнам» Екінші дүниежүзілік соғыстағы қызметі үшін үш шайқас жұлдызын алды.

Соғыстан кейінгі

1946 жылғы 3 қаңтарда Сан-Диегодан шыққан «Путнам» Нью-Йорк әскери кеме құрастырушы зауытына, Бруклинге, дайындыққа келді. Содан кейін ол 1947 жылдың басына дейін Ньюпорттан, Род-Айлендтен, қызмет етті, одан кейін Флорида штатындағы Пенсаколаға базасын орнатып, көшті. 1947 жылғы сәуір айының соңында «Путнам» Норфолкке (Вирджиния штаты) келді, Еуропа суларына бейбіт уақыттағы саяхатқа дайындалды. «Путнам» 1948 жылғы 19-25 сәуірде Біріккен Ұлттар Ұйымының делдалы, граф Фольке Бернадотқа, 1948 жылғы араб-израиль соғысы кезінде араб және израиль күштері арасындағы бейбітшілікті сақтау үшін тағайындалған үш эсминецтің бірі болды. Уақытша келісім бұзылғанда «Путнам» 23 шілдеде Хайфаға кіріп, БҰҰ командасын сол порттан эвакуациялады. Осылайша ол Біріккен Ұлттар Ұйымының туын алғашқы рет көтерген АҚШ Әскери-теңіз күштерінің кемесі болды. Атлантикалық резервтік флоттың резервтік статусынан қысқа уақыттан кейін, «Путнам» 1950 жылғы қазан айында қайтадан қолданысқа енгізілді. 1951 жылғы қазаннан 1952 жылғы 4 маусымға дейін Норфолктан Жерорта теңізіне саяхат жасады. Жергілікті операциялар мен күрделі жөндеуден кейін, 1953 жылғы 21 мамырдан 10 шілдеге дейін Кариб теңізінде жаңару оқуы өтті. 25 қыркүйекте Норфолктан шығып, 15 қазанда Суэц каналын өтіп, 10 қарашада Йокосукаға жетті. 1954 жылғы 11 наурызға дейін Жапон теңізінде және Шығыс Қытай теңізінде жұмыс істеді. 17 наурызда Мидуэйден шығып, 21 наурызда Перл-Харборға келді, содан кейін Батыс жағалаудағы әртүрлі порттарға кірді. 1954 жылдың соңында «Путнам» Батыс жағалауда түсірілген «The Bridges at Toko Ri» фильмінде USS Oriskany кемесімен бірге жүретін эсминец рөлінде маңызды орын алды. Содан кейін «Путнам» Панама каналын өтіп, 1 мамырда Норфолкке жетті. Оқу-жаттығу саяхаттары мен жұмылдырулар («Lantflex» 1–55) «Путнамды» Шығыс жағалаудан Жерорта теңізі мен Кариб теңізіне алып барды. 1955 және 1956 жылдары Жерорта теңізіне жіберілгеннен кейін, 1957 жылдың соңында НАТО Солтүстік Атлантикадағы жаттығуларға қатысты. 1958 жылғы қыркүйекте Жерорта теңізіне жіберілгеннен кейін Филадельфиядағы әскери кеме құрастырушы зауытында күрделі жөндеуден өтті. 1959 жылғы жазда «Путнам» бес Ұлы көлдің барлығында жүзіп өткен алғашқы «Ішкі теңіздер» операциясына қатысты. 1960 және 1969 жылдар аралығында эсминец Жерорта теңізіне жылына тоғыз рет жіберілді, сонымен қатар солтүстік Еуропа операцияларымен, жағалау бойындағы саяхаттармен және Кариб теңізіне сапарлармен алмасып отырды. 1962 жылғы маусымда ол Нью-Йорк әскери кеме құрастырушы зауытына FRAM II түрлендіруіне жіберілді, ол 1963 жылғы наурызда аяқталды. «Путнам» 1970 жылға дейін белсенді түрде жұмылдырыла берді. 1970 жылдың ортасында Балтиморда қысқа жөндеуден өткеннен кейін USS «Путнам» Нью-Орлеанға, Луизианаға қайта тағайындалды, онда ол резервтік оқушыларға оқытушылық қызметін аяқтады. (Экипаж мүшесі 1968–1970 жж.)

1973 жылғы 6 тамызда «Путнам» әскери қызметтен босатылды және Әскери-теңіз тізімінен алынды. Бір жыл ішінде ол металл тескілеуге сатылды. «The Bridges of Toko Ri» фильмінде USS Oriskany (CV/CVA 34) кемесімен бірге толықтыру үшін пайдаланылды. «The Bridges at Toko Ri» – 1954 жылы түсірілген Корей соғысы туралы американдық соғыс фильмі, онда Уильям Холден, Грейс Келли, Фредерик Марч, Микки Руни және Роберт Штраус бас рөлдерде ойнады.